Νηπενθείς και ατέρμονες ακροάσεις

Βρίσκομαι πάνω σε ένα μικρό σκάφος κάπου ανάμεσα Σύρο, Τήνο και Μύκονο. Δεν ανήκω συνειδητά στην κατηγορία των ελλήνων «σκαφάτων» και αυτό σημαίνει ότι το σκάφος δεν είναι δικό μου αλλά ανήκει σε αγαπημένο φίλο. Απολαμβάνω τη σχεδόν απόλυτη σιωπή. Στη μέση του πελάγους έχουμε σταματήσει τις μηχανές και ετοιμαζόμαστε να ψαρέψουμε με καθετή. Και λέω σχεδόν απόλυτη σιωπή, γιατί μπορώ να ακούσω μόνο τον ήπιο παφλασμό του κύματος και τον ήχο που προκαλούν οι λίγες σταγόνες κρυστάλλινου νερού όταν τις εκτοξεύει το ελαφρύ βοριαδάκι. Η φωνή του φίλου μου ακούγεται πεντακάθαρη, δεν χάνεις ούτε τον ελάχιστο ήχο από εκείνους που παράγονται όταν συνεργάζονται όλα τα μόρια της στοματικής κοιλότητας για να γεννήσουν τις λέξεις. Ακούγονται επίσης οι ανεπαίσθητοι τριγμοί του σκάφους που προκαλούνται από τις δονήσεις του θεού Αίολου, ευτυχώς λίγα τα μποφόρ.

Συνειδητοποιώ πόσο σημαντικό πράγμα είναι η ακρόαση και πόσο σπουδαία η τέχνη της ακρόασης. Στην πραγματικότητα η ιδανική ακρόαση απαιτεί απερίσπαστο πνεύμα γιατί δεν ακούν τα αυτιά αλλά ο νούς μας, «νους ορά και νους ακούει» λοιπόν. Ένα μεγάλο μέρος των διαφωνιών και των παρεξηγήσεων της ζωής μας, αλλά και της ανικανότητας να συνεργαστούμε, οφείλεται σε κακή ακρόαση. Δεν ακούει σωστά ο σύζυγος τη σύζυγο, ο γονιός το παιδί, ο εργοδότης τον υφιστάμενο, ο καραβοκύρης τον ναύτη, ο γιατρός τον ασθενή, ο πολιτικός τον λαό, ο πρωθυπουργός τους υπουργούς του. Παρατηρούμε αυτή τη γενικευμένη αδυναμία ακρόασης, για παράδειγμα στη χάβρα των τηλεοπτικών παραθύρων, εκεί όπου κανείς δεν ακούει κανέναν και όλοι έχουν προσχηματισμένες απόψεις στο κεφάλι τους γύρω από τι πρόκειται να εκφράσει ο συνομιλητής τους. Αυτό στη γλώσσα της ψυχολογίας ονομάζεται «νόμος της γυάλινης σφαίρας» δηλ. μαντεύω τι θα πείς χωρίς να σε ακούσω προσεκτικά, όπως ακριβώς κάνουν οι μάγισσες και οι χαρτορίχτρες με τη γυάλινη σφαίρα μέσα στην οποία υποτίθεται ότι βλέπουν το μέλλον. Και όμως η αδυναμία ακρόασης καταστρέφει ανθρώπινες σχέσεις και οικογένειες, επιδεινώνει ασθένειες και οι κλιμακούμενες αρνητικές επιδράσεις της προεκτείνονται τελικά σε λαούς και ολόκληρες κοινωνίες. Η κοινωνία θα έπρεπε να επενδύσει τελικά πολύ περισσότερα στην τέχνη της επικοινωνίας και την εκπαίδευση στην ακρόαση. Είναι βέβαιο ότι υπάρχουν χαρισματικοί άνθρωποι στο ζήτημα της ακρόασης αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν τελικά να μάθουν (με κατάλληλη εκπαίδευση) πώς «να ακούνε» και πώς «να επικοινωνούν» ικανοποιητικά. Δεν είναι επίσης αυτονόητο ότι ανώτατης εκπαίδευσης μέλη της κοινωνίας (γιατροί, δικηγόροι, εκπαιδευτικοί, ακαδημαικοί δάσκαλοι) επειδή έχουν αποκτήσει ειδικά επαγγελματικά προσόντα διαθέτουν και δεξιότητα στην επικοινωνία.

Βυθισμένος στο τρίχρωμο μπλέ των Κυκλάδων αισθάνομαι ότι δέχομαι μια πολύ αποτελεσματική θεραπεία με χρώμα και μουσική. Κανένα φάρμακο ή ιατρική παρέμβαση δεν μπορεί να υποκαταστήσει αυτή τη φυσική θεραπεία και ένα πολύ μεγάλο μέρος των χρόνιων παθήσεων από τις οποίες πάσχει ο σύγχρονος άνθρωπος οφείλεται στη ρήξη της σχέσης του με τη φύση και την απούσια της καθαρής φύσης από τη ζωή μας. Η ανθρώπινη αλαζονεία και παράνοια έχει προσπαθήσει να υποκαταστήσει την αληθινή φύση με τεχνητά κατασκευάσματα και είδωλα χωρίς όμως επιτυχία. Θυμήθηκα τη σοφία ενός αγιορείτη  μοναχού που μου έλεγε κάποτε (τον συνάντησα στον Άθω στα φοιτητικά μου χρόνια) ότι η ανθρώπινη παράνοια από εγωισμό σκότωσε τα τριζόνια που έδιωχναν με φυσικό τρόπο τα κουνούπια και μετά κατασκεύασε συσκευές που παράγουν ηλεκτρικούς ήχους και μιμούνται το φυσικό τριζόνι. Ακόμη, αποξηράναμε και καταστρέψαμε οικολογικά τα ποτάμια όμως ηχογραφήσαμε τον κελαριστό ήχο της φυσικής ροής του ποταμού και τον ενσωματώσαμε σε δίσκους (CD) μουσικοθεραπείας με στόχο τη χαλάρωση και την αντιμετώπιση του καθημερινού άγχους!

Μέσα στο απέραντο γαλάζιο των Κυκλάδων ανακαλύπτει κανείς την αξία των παύσεων και παραδίνεται στην (καλά κρυμμένη) θεσπέσια μουσική των θαλασσινών νερών. Μακριά από την ασθένεια του αστικού τοπίου μπορεί να βιώσει κανείς (έστω και προσωρινά) τη θεραπευτική επανασύνδεση με τη μητέρα φύση χωρίς τα κούφια και πονηρά λόγια της τηλεοπτικής ενημέρωσης. Εμπιστεύομαι μόνο τη φύση η οποία εξακολουθεί να μας δείχνει τους δρόμους της αλήθειας μέσα από εμπειρία αιώνων. Θυμήθηκα τον περαματάρη στην ιστορία του «Σιντάρτα» του Χέρμαν Έσσε. Εκείνος ο περαματάρης ήταν ο ιδανικός ακροατής του ανθρώπινου λόγου, η ακρόαση του περνούσε ξεκάθαρα στη σφαίρα των πνευματικών πραγμάτων και βουτούσε βαθύτερα στα άδηλα και τα κρύφια της ύπαρξης: «Εκείνος πάντα σιωπούσε και μόνον άκουγε, δεν μιλούσε ποτέ, ρουφούσε τα λόγια των ανθρώπων όπως το δέντρο τη βροχή».

ΥΓ: Νηπενθείς (αρχ.) είναι ο πληθυντικός του νηπενθής, ετυμολογικά ομηρική λέξη που σημαίνει χωρίς πένθος, χωρίς λύπη