Έτοιμο φαγητό, ο νέος στίβος αναμέτρησης της εστίασης

Όλοι έχουμε δοκιμάσει το έτοιμο φαγητό των σούπερ μάρκετ –τα ψητά, τα μαγειρευτά, τις σαλάτες. Μπορεί να πεταχτήκαμε για απορρυπαντικό και να πήρε το μάτι μας κάτι ωραία σπρινγκ ρολς. Μπορεί γυρίζοντας στο σπίτι να σκεφτήκαμε «δεν παίρνω μια μερίδα ρεβύθια, μην καταλήξω πάλι να παραγγέλνω σουβλάκι;» Και στο γραφείο; Πόσες φορές να τη βγάλεις με τοστάκι και γιαουρτάκι; Το σούπερ μάρκετ απέναντι έχει και κοκκινιστό και λεμονάτο.

Σε όλο τον κόσμο, τα σούπερ μάρκετ μπαίνουν στην κουζίνα και μαγειρεύουν. Και ο κόσμος δεν τα περιφρονεί, κάθε άλλο, τα τιμάει. Στην Αμερική το τμήμα deli είναι σταθερή αξία εδώ και δεκαετίες. Στη Μεγάλη Βρεττανία, τα meal deals των σούπερ μάρκετ (σάντουιτς, σνακ και κάτι να πιεις σε μία τιμή) έχουν γίνει το πιο δημοφιλές μεσημεριανό της χώρας. Ενώ στην Ιαπωνία τα σούπερ μάρκετ κατέχουν το εξήντα τοις εκατό της συνολικής αγοράς έτοιμου φαγητού. Παντού, τα ψυγεία με τα λαχανικά φιλοξενούν πλέον και έτοιμες σαλάτες με κρουτονάκια, ντρέσινγκ και ό,τι άλλο χρειάζεται. Και οι μεγάλες αλυσίδες αποφασίζουν να μετακινήσουν το τμήμα του «ζεστού φαγητού» σε πιο περίοπτη θέση.

Ναι, οι νέοι δεν μαγειρεύουν, δεν ξέρουν. Το «είδα ένα βιντεάκι για smashed burgers στο You Tube» δεν μετρά ως γνώση μαγειρικής. Αλλά και από τους μεγαλύτερους οι περισσότεροι, ολοένα περισσότερο, ζούμε σόλο. Το να μαγειρέψεις είναι χρονοβόρο κι εμείς δουλεύουμε πολύ, δεν προλαβαίνουμε. Το έτοιμο τελικά βολεύει.

Ματ σε τέσσερις κινήσεις

Κάπου εδώ μπαίνει στην εικόνα ο Σκλαβενίτης. Αυτήν την στιγμή που μιλάμε, στη Μαγούλα Αττικής χτίζεται ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια παραγωγής έτοιμου φαγητού που έχει δει ποτέ η χώρα. Ανήκει στην Αύρα Παραγωγή Γευμάτων, που ανήκει στην Γλάρος, που ανήκει στον Σκλαβενίτη. Πρόκειται για ένα mega-factory με προϋπολογισμό εκατό εκατομμυρίων και προβλέπεται να είναι έτοιμο στο τέλος του χρόνου. Θα μπορεί να παράγει μέχρι διακόσιες πενήντα χιλιάδες γεύματα την ημέρα.

Στο ίδιο πνεύμα, η οικογένεια Σκλαβενίτη πήρε πρόσφατα το σαράντα εννέα τοις εκατό της Eurocatering, της εταιρείας πίσω από τις έτοιμες, πλυμένες σαλάτες Φρεσκούλης, που πλέον φτιάχνει και σαλάτες γεύματα. Και, βέβαια, υπάρχει και το Σκλαβενίτης Food To Go. Ο όμιλος εξαγόρασε την Σπιτική Κουζίνα, τη γνωστή αλυσίδα με το έτοιμο, μαγειρευτό, προσιτό οικονομικά οικονομικά φαγητό και την πήγε μερικά βήματα παραπέρα. Το πρώτο Food To Go άνοιξε στο Σύνταγμα, με έτοιμα γεύματα, σάντουιτς και σαλάτες σε ατομική συσκευασία. Ακολούθησαν κι άλλα, στους Αμπελόκηπους, στο Μαρούσι –και στο πρόγραμμα είναι ακόμη περισσότερα.

Το Food To Go μοιάζει με μετεξέλιξη της Σπιτικής Κουζίνας αλλά είναι κάτι μεγαλύτερο. Γιατί παράλληλα –κι εδώ φτάνουμε πλέον στην τελική κίνηση ματ που κερδίζει την παρτίδα- ο Σκλαβενίτης ετοιμάζει το The Food Hall στο παλιό εργοστάσιο της Πίτσος, στον Ρέντη. Με προϋπλογισμό πάνω από εκατόν πενήντα εκατομμύρια, θα είναι ένας πολυχώρος που θα έχει ...τα πάντα. Κάθε είδους καταστήματα τροφίμων αλλά και εικοσιπέντε εστιατόρια και καφέ με διαφορετικές κουζίνες και γαστρονομικές επιλογές για κάθε γούστο.

Προβλέπεται να είναι έτοιμο μέσα στο 2027. Και προσδοκά να φιλοξενεί είκοσι χιλιάδες επισκέπτες καθημερινά. Μα θα πάει τόσος κόσμος; Πιθανότατα ναι. Οικογένειες, παρέες, τουρίστες, όλοι αναζητούν κάπου να φάνε, να χαζέψουν και να περάσουν την ημέρα τους. Όλα έχουν προβλεφθεί –παιδότοποι για τα μικρά, χώροι για εκδηλώσεις, αίθουσες για εκπαιδευτικά προγράμματα.

Τελικά, ξεκινάς με το εστιατόριο μέσα στο σούπερ μάρκετ και φτάνεις στο σούπερ μάρκετ εστιατορίων. Αλλά είναι πλάνο καλό. Εργοστάσιο για το μαγείρεμα, Food To Go για τον περαστικό, Food Hall για όλα όσα θα μπορούσες να ζητήσεις. Ναι, μοιάζει με πλάνο από αυτά που πετυχαίνουν –από αυτά που οι υπόλοιποι τρέχουν να μιμηθούν.

Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι

Πώς θα επηρεάσει όλο αυτό την εστίαση; Το φαστ φουντ; Το ντελίβερι; Το τι τελικά τρώμε; Μάλλον ήδη τα επηρεάζει. Ας το δούμε απλά. Η κλασική λύση του Έλληνα για γρήγορο φαγητό, το σουβλάκι, κοστίζει περίπου τεσσεράμισι ευρώ, και ένα μόνο δεν σε χορταίνει πάντα.. Μια μερίδα φασολάκια ή παστίτσιο σε ένα μαγειρείο της γειτονιάς φτάνει από οχτώ μέχρι δώδεκα ευρώ –συντηρητικά μιλώντας. Και το μαγείρεμα στο σπίτι; Εκεί που έχουν πάει οι τιμές των υλικών και το κόστος της ενέργειας... μπορεί και να σου βγει πιο ακριβό.

Στα Food To Go κανένα πιάτο δεν ξεπερνά τα επτά ευρώ. Μα είναι κάπως βιομηχανοποιημένο, θα πεις. Ναι, αναπόφευκτα, είναι και μαζικό και βιομηχανοποιημένο. Έλα όμως που δεν έχουμε χρόνο, δεν έχουμε χρήματα να περισσεύουν και, τελικά, μάλλον δεν έχουμε επιλογή.

Έχουμε ωστόσο λόγους να χαιρόμαστε, προς το παρόν τουλάχιστον. Μπορούμε να έχουμε φαγητό οικονομικό και ελεγμένο –αυτό είναι ένα κέρδος. Αλλά πάντα το κέρδος έρχεται και με ένα κόστος, ένα τίμημα. Και δεν ξέρουμε ακόμη ποιος θα το πληρώσει. Θα είναι οι παραγωγοί -οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι- που μπροστά σε τέτοιους γίγαντες δεν θα έχουν και μεγάλα διαπραγματευτικά περιθώρια; Θα είναι η γεύση και η ποιότητα που θα μπουν σε δεύτερη μοίρα για να μεγιστοποιηθεί το κέρδος; Θα είναι τα συνοικιακά εστιατόρια που δεν θα αντέξουν τον ανταγωνισμό; Οι πλατφόρμες ντελίβερι που θα μας χάσουν από πελάτες;

Ή μήπως εμείς οι ίδιοι που θα χάσουμε την χαρά της ετοιμασίας του φαγητού για χάρη της ευκολίας και της οικονομίας; Ποιος ξέρει... Το βέβαιο είναι ότι ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει. Ας ελπίσουμε ότι το κέρδος θα είναι μεγαλύτερο από το τίμημα.