Πού τρώει ψάρι η Αθήνα: Το μεγάλο αφιέρωμα στα ψαροφαγικά στέκια που αγαπά η πόλη

Είναι γεγονός: στην Αθήνα τα ψαρίσια εστιατόρια ανοίγουν καταιγιστικά, το ψάρι γίνεται τάση, τρεντ και μόδα μαζί. Από την τηγανητή μαρίδα ως τη σκορπίνα σε σος από νερό αχινού, χιλιάδες προτάσεις μάς σερβίρονται στο θαλασσινό μοτίβο, που πάντα θα λατρεύουμε ως Έλληνες. Γιατί η χώρα μας βρέχεται από θάλασσα, γιατί το ψάρι πλάι στο κύμα ή απλώς ένα χταπόδι στα κάρβουνα ακόμη και στην καρδιά του κέντρου πάντα θα μας πηγαίνει νοητά στο τοπίο των διακοπών, στο καλοκαίρι που δεν τελειώνει, στην ανεμελιά του Αιγαίου, στη ζωή πλάι στην αλμύρα και τη θαλασσινή αύρα. Περισσότερο από οτιδήποτε τρώγεται, ο βυθός μάς επιστρέφει κατευθείαν στο βαθύτερο νόημα και στην ψυχή της θαλασσινής μας πατρίδας. Στο αφιέρωμα που ακολουθεί διάβασε το πανόραμα της αθηναϊκής ψαροφαγίας και κράτα σημειώσεις για να ξέρεις πού θα ψαροτρώς όλο το καλοκαίρι.

Οι πρωτοπόροι

Πολύ πριν αστράψει η δημιουργικότητα στα μυαλά της νεότερης γενιάς, αυτοί είναι οι πρώτοι που μας έμαθαν πως θάλασσα δεν είναι μόνο το τηγανητό μπαρμπούνι με μια χωριάτικη στο πλάι. Καπετάνιος στο τιμόνι εδώ και κοντά μισό αιώνα, ο μοναδικός μισελενάτος και εθνικός μας ψαρομάγειρας, Λευτέρης Λαζάρου, έχει καταφέρει να ανυψώσει με το Βαρούλκο του (Ακτή Κουμουνδούρου 54, 2105228400) την τοπική μας ψαροφαγία σε επίπεδο διεθνούς και high end γαστρονομίας, εγκαινιάζοντας πρώτος ένα αλλιώτικο μαγείρεμα του ψαριού. Πάντα κοντά του θα επιστρέφουμε για το χιλιοδοξασμένο του καλαμαράκι με πέστο βασιλικού πάνω σε φωλιά πατάτας, αλλά και για το λιχούδικο μπιφτέκι σφυρίδας του.

Εσαεί θα επιστρέφουμε και στη σαλάτα-λαχανόκηπο του Δουράμπεη (Ακτή Δηλαβέρη 29, 2104122092) για να αναρωτηθούμε ξανά και ξανά πού βρίσκει τέτοια ντομάτα μέσα στο καταχείμωνο και πώς τα κεφάλια από τις καραβίδες του κρύβουν τέτοια ανείπωτη νοστιμιά. Στο Milos (Κολοκοτρώνη 3-5, Κέντρο, 2166003320), πάλι, πάντα θα μνημονεύουμε πάνω από μια ωμή σαρδέλα με λίγες σταγόνες λεμόνι, τη διάνοια του Κώστα Σπηλιάδη, που κατάφερε, με 13 εστιατόρια στον πλανήτη, να βάλει στην παγκόσμια κατηγορία τον πιο λιτό, ελληνικό τρόπο για ένα σπαρταριστό ψάρι, που το μόνο που του χρειάζεται είναι αλάτι από τα βράχια των Κυθήρων και αγουρέλαιο από τη Χαλκιδική.

Ο Βασίλαινας (Βρασίδα 13, περιοχή Χίλτον, 2107210501), με όπλο την οικογενειακή κληρονομιά και τη συνταγή της πιο παινεμένης ταραμοσαλάτας στην πόλη, κατάφερε να βάλει τη δική του σφραγίδα στο κολάρο σφυρίδας αλλά και στην ψαροφαγία περιωπής, που φλερτάρει με ό,τι καλύτερο από τα καλούδια της τοπικής μας παραγωγής.

Το κοσμικό προφίλ μιας ψαρούκλας

Το να βγεις για να δεις και να σε δουν σε ένα καλό, κοσμοπολίτικο εστιατόριο πάντα υπήρξε στοιχείο του αθηναϊκού ταμπεραμέντου. Στις μέρες μας τα θαλασσινά εστιατόρια μπαίνουν πολύ δυναμικά στη συγκεκριμένη κατηγορία, προσθέτοντας ταυτόχρονα μια νότα ισχυρής δημιουργικότητας πλάι σε ένα φαγκρί με χόρτα στη σχάρα.

Η Γεωργιάννα Χειλιαδάκη κατάφερε με το Iodio της (Λουκιανού 36, Κολωνάκι, 2130263656) να αναστήσει το Κολωνάκι, με μια φέτα αυγοτάραχο και λευκή σοκολάτα πάνω σε βουτυράτο, φρυγανισμένο ψωμί, μεταμορφώνοντας μια κλασική ψαρόσουπα σε βελούδινο ζωμό πάνω στη λευκή σάρκα μιας σφυρίδας, με σεφταλιές που ντύνουν με αρνίσια μπόλια έναν μπακαλιάρο. Κολωνακιώτικο κι αυτό και γλεντζέδικο, το Sea You (Καρνεάδου 25, Εμπορικό Κέντρο Λαιμός, 2107294056) είναι η φαν στιγμή της ψαρο-μεζερί, όταν μια χλιδάτη ψαριέρα δονείται από σουξέ του ’60 και ο Χαλκιδαίος Δημήτρης Νίκολης σού βάζει στο πιάτο χτένια σοτέ πάνω σε espuma πατάτας.

Με τη σφραγίδα της εθνικής μας μαγείρισσας Αργυρώς Μπαρμπαρίγου, ο Παπαδάκης (Φωκυλίδου 15, 2103608621) είναι εδώ και πολλά χρόνια η κολωνακιώτικη εγγύηση στο φρέσκο ψάρι. Διαχρονικός και πάντα νόστιμος, κινείται πάντα στην παραδοσιακή παριανή νοστιμιά που τον έκανε διάσημο, μόνο που τώρα τα «έντεχνα» πιάτα του έχουν την αισθητική φινέτσα που ζητά η νέα εποχή της πόλης.

Στη βόρεια Psarlou (Δηληγιάννη 56, Κεφαλάρι, 2104448090), ο Κωνσταντίνος Ντούζος, μέσα σε ντεκόρ αριστοκρατικό, που φλερτάρει με την αρ-ντεκό και τους λουσάτους πολυελαίους, μεταφέρει τη θαλασσινή του πείρα σε μια κουζίνα που πατά γερά στην παράδοση, ξέρει να σου κάνει ονειρεμένο κριθαρότο γαρίδας και αχνιστό ψαράκι δωδεκανήσιο. Εδώ μετρά η πρώτη ύλη και το διαφορετικό δεν πάει παραπέρα από ένα καρπάτσο τσιπούρας στολισμένο με σπαράγγια της θάλασσας. Υπάρχει και ωριμαντήριο, αν θελήσεις να εξερευνήσεις την όχθη του σιτεμένου ψαριού.

Τη Νησιώτισσα (Λ. Πεντέλης 168, 2108032957) θα την προτιμήσεις για το κλασικό της μενού, που δεν εξορίζει τις ωμές πινελιές, αλλά και για να δεις από κοντά τηλεοπτικούς αστέρες, δημοσιογράφους, γνωστούς επιχειρηματίες και τον Γρηγόρη Αρναούτογλου αυτοπροσώπως σε βάση καθημερινή και φανατική. Το παλιό, ταπεινό «καφενεδάκι» του Φοιτητή (Θεμιστοκλέους 72-74, Ν. Ψυχικό, 2106748705) έχει πάρει πλέον… πτυχίο και ντοκτορά! Και κάνει καριέρα λαμπρή, που πλέον στηρίζουν εκδότες, πολιτικοί και λοιποί πρωταγωνιστές της νέας τάξης των πραγμάτων. Ολόλευκα ανακαινισμένο, με όπλο τη σπαρταριστή ψαριέρα, τους κλασικούς μεζέδες και μια ωμή, ονειρεμένη γαρίδα μέσα σε όστρακο στρειδιού, με μάνγκο και εσπεριδοειδή.

Ο Τραβόλτα (Αρκαδίας & Αγ. Παύλου 33, Περιστέρι, 2105719222), το θαλασσινό σούπερ επιτυχημένο πείραμα των αδελφών Λιάκου, οι οποίοι υπήρξαν από τους πρώτους διδάξαντες της κουτσομουρίτσας σεβίτσε, εξακολουθεί να μαζεύει τους φαν, με επίκεντρο το σουξέ κοντοσούβλι καλαμάρι με το μελάνι του. Μεγαλογιατροί, μεγαλοαστοί και σοφιστικέ Κηφισιώτες, συρρέουν για paccheri με φρέσκο ροφό, καρπάτσο τσιπούρας με κουμ κουάτ και κριθαράκι με καραβίδα στο Belon (Παπαδιαμάντη 7, Κηφισιά, 2106231003), απολαμβάνοντας τη λιακάδα με όστρακα και σαμπανιζέ κοκτέιλ.

Ενώ ο Παπαϊωάννου παραμένει σταθερή αξία της κοσμικής ψαροφαγίας ανεβάζοντας ψηλά τον πήχη του στο Atelier (Δημ. Βασιλείου 14, Ν. Ψυχικό, 2102650200), με τον ανιψιό σεφ Κώστα Παππά ν’ αλλάζει σε no waste at all τη φιλοσοφία του ψαριού, δίνοντας τη δική του κομψή και λιχούδικη εκδοχή ενός μπιάνκο με πατατούλες μεγάλες και τραγανοτηγανισμένες να βαπτίζονται ηδονικά στο ζουμί του αχνιστού «signature» ροφού του. H Scorpina (Γρ. Ξενοπούλου 2, Ν. Ψυχικό, 2107622223) είναι η πιο chic παραλία του Ψυχικού και το ωμό εδώ θα το βρεις πλουσιοπάροχο και ηδονικό, χωρίς ωστόσο να προσπεράσεις την καρμπονάρα με χέλι, την κυκλαδίτικη και βελουτέ ψαρόσουπα ή τη γλώσσα Meunier, που εδώ μαγειρεύεται αριστουργηματικά.

Στις θάλασσες του αθηναϊκού κέντρου

Το ψάρι γλιστρά και βρίσκει γρήγορο δρόμο για να φτάσει ολόφρεσκο στις γειτονιές του κέντρου, βρίσκει τον τρόπο να φτιάξει ολόκληρες πιάτσες και να μας θυμίσει πως η Αθήνα κατά βάθος είναι μια παραθαλάσσια πολιτεία. Στη λιγότερο θαλασσινή γειτονιά της πόλης, η Θεμιστοκλέους μοσχοβολά χταπόδι στα κάρβουνα και γλυκανισάτα τσίπουρα. Κάθε μαγαζί και μια προτίμηση: στον Ανδρέα (Θεμιστοκλέους 18, 2103821522) θα πας για να βιώσεις τη θεωρία του χάους που μοιράζεται στα μαγαζιά της παλιάς στοάς, για τις γαρίδες σαγανάκι, για τις σουπιές με τα χόρτα και το μοσχοχτάποδο με το κοφτό μακαρονάκι.

Στη Στοά Αλλιώς (Γαμβέτα 14, 2103825961) για τη ζωή του πεζόδρομου που αποζητά ρακές με μύδια αχνιστά και τηγανητό καλαμαράκι, και στην Τράτα (Θεμιστοκλέους 8, 2103838531) για κάτι πιο σύγχρονο και αλλιώτικο, όπως ένας μουσακάς με γαρίδες μπολονέζ πλάι σε μερακλήδες πολιτικούς κάθε χρώματος. Χρόνια 65 ολόκληρα πέρασαν από πάνω της και η Λέσβος (Εμμ. Μπενάκη 38, Εξάρχεια, 2103814525) είναι στέκι, μνήμη, ιστορία και ναός όλων των φυλών του κέντρου. Εκεί όπου όλοι γίνονται ένα, μιλά το μυτιληνιό τσίπουρο, η τηγανητή σουπιά που σβήνει με ξίδι, ο μπακαλιάρος σκορδαλιά, το μικρόψαρο, η σπιτική βουτυράτη λακέρδα.

Στην παλιά στοά με τα αστραφτερά μωσαϊκά και στο Τριαντάφυλλο της Νοστιμιάς (Λέκκα 22, Σύνταγμα, 2103227298) κάθε μέρα γίνεται πάρτι από όσους κινούνται για δουλειά ή ψώνια στο Σύνταγμα και φτάνουν μέχρι εδώ για φιλεταρισμένη σαρδέλα-σπεσιαλιτέ, με κρεμμυδάκι και ντομάτα, μαστιχωτό χταπόδι, θράψαλο στα κάρβουνα και μαριδάκι.

Στην πιο γραφική στοά της Ομόνοιας, ανάμεσα σε ένα τροχείο μαχαιριών κι έναν καφενέ, οι καλά γνωρίζοντες πάνε στον Γιώτη (Στοά Ομόνοιας, Σωκράτους 42, 6997386100) που τηγανίζει και ψήνει ψαράκι ημέρας, έχει πατάτα στο χέρι κομμένη, χταπόδι ξιδάτο και μεζεδάκια, και στο τσακίρ κέφι σού φτιάχνει και μια μακαρονάδα με γαρίδες και μπόλικο μαϊντανό.

Σε mood αστικό και χαμηλόφωνο, το Ψαροχώρι (Τσόχα 21, 2106438691) είναι η πιο περιωπής ψαροφαγία στα πέριξ της Μαβίλη, αν είσαι τύπος κλασικός και πεινασμένος για μια τραγανή καραβιδόψυχα, ή για ένα πιάτο λινγκουίνι με θαλασσινά ή για μια σφυρίδα πρασοσέλινο, σερβιρισμένα κομψά και στο σωστό σερβίτσιο.

Και πάλι στη Μαβίλη, το Fish Market (Δορυλαίου 7, 2106926991) είναι το ελληνικό fish bar, όπως το προτιμούν οι ξένοι αλλά και οι μοντέρνοι της γειτονιάς: ψαρόσουπα με γάλα καρύδας και κάρι, καλαμάρι με μαγιονέζα εσπεριδοειδών, τηγανητός μπακαλιάρος με κρούστα από μελάνι και σάλτσα ρομέσκο. Το ψάρι για τις ώρες που θες να νιώσεις διεθνής ή ταξιδιώτης στα χωρικά σου ύδατα.

Κι αν η θάλασσα ήταν street food, θα ήταν τηγανητά καβουράκια με σος ταρτάρ, θα ήταν μπέργκερ τόνου, θα ήταν μύδια αχνιστά σε thai ζουμάκι, θα ήταν το Monk Fish (Παπαδιαμαντοπούλου 108, Ζωγράφου, 2107777518). «Κρυμμένη» δημιουργικότητα στα απόκεντρα του Ζωγράφου, πλάι ακριβώς στην πηγή-ψαράδικο του Φάνη Δανίκου, ιδιοκτήτη και του ψαροεστιατόριου-μεσοτοιχία, γι’ αυτό εκεί πολύ συχνά θα ευχαριστηθείς και μεγάλα, ελληνικά και πεντάφρεσκα ψάρια στη σχάρα. Ο Σταύρος Μανουσιαδάκης στη δικιά του Κρήτη (Αγ. Θωμά 18, Γουδή, 2107715265) ψάρι κατεψυγμένο δεν βάζει στο μαγαζί του. Και ξέρει να μεταχειριστεί με αβρότητα στο τέλειο τηγάνι του την ολόφρεσκη αθερίνα, το καλαμαράκι, τον γαύρο και τη σπαρταριστή κουτσομούρα.

Το πιο νόστιμο ψάρι είναι το βουνίσιο

Η αυταπόδεικτη αξία και ομορφιά της παραλίας μπορεί να κρύβει φόλες, κατεψυγμένη ψαριά και ασυνείδητους εστιάτορες που επαναπαύονται στο χαρά Θεού τοπίο τους με μια μέτρια ποιότητα. Το βουνίσιο ψάρι, οφείλει να είναι ψαγμένο. Να κάνει μια παραπάνω προσπάθεια ώστε να φέρει το ιώδιο έξω από τα νερά του και να σου το μαγειρέψει με λόγο και αιτία. Νιόκι με καβούρι και κριθαρότο με φιλέτο ροφού στα Χρώματα Βυθού (Εκάλης 40, Ν. Ερυθραία, 2106254152), με τον παραδείσιο κήπο τους, είναι η εγγύηση του επαγγελματικού δείπνου με λίγο πιο χαλαρή τη γραβάτα, που δεν ρισκάρεις να μη σου πετύχει.

Το κοντινό ΕΓ Ταξιδεύοντας (Ευαγγελιστρίας 36, Ν. Ερυθραία, 2106201572) κάνει την πιο αξέχαστη αθηναϊκή μαγιονέζα και αναβαθμίζει τον κλασικό μεζέ, βάζοντας δίπλα του τέλεια κομμένο σασίμι και σεβίτσε-όνειρο με φρούτα του πάθους. Στο Ν. Ηράκλειο μεγαλουργεί το λαοφιλές Αφρόψαρο (Μ. Αντύπα 62-66, 2102723000), που αγαπά τα σεβίτσε και τα μεταμορφώνει σε έργα τέχνης, αλλά θα σου μαγειρέψει και τη σκορπίνα σου γιουβέτσι και το ριζότο με γαρίδες με ισπανικό αξάν, τσορίθο, χαλαπένιος και καπνιστή πάπρικα.

Το Ψαροκόκκαλο (Ελ. Βενιζέλου 19, Μελίσσια, 2108077535) έχει καθημερινά γεμάτα τα τραπέζια του με όσους ξέρουν από φρέσκο ψάρι. Θα βρείτε, ανάλογα με την εποχή, συναγρίδες, ροφούς, αστακό, τσιπούρες, μπαρμπούνια, τα πάντα όλα τέλεια ψημένα στη σχάρα ή σε ονειρεμένα πιάτα όπως ριζότο με μελάνι σουπιάς, κριθαρότο και μακαρονάδα με πεσκανδρίτσα, μακαρονάδα θαλασσινών. Και πολύ καλή ταραμοσαλάτα, και ωραία αλίπαστα και καταπληκτικός μπακαλιάρος –σκορδαλιά!

Το Παράμαλο (Πάρνηθος 13, Ν. Κηφισιά, 2106205927) είναι βουτιά στα βαθιά των πιο ολοζώντανων θαλασσινών και όστρακων του Ευβοϊκού. Αχινοί και στρόμπια και γυαλιστερές, μια θάλασσα αγνή και ακατέργαστη, που θα απολαύσεις κάτω από τη σκιά των αιωνόβιων πεύκων. Η Anasa (Λ. Καποδιστρίου 74, 6973395893) είναι τα όστρακά σου μ’ ένα καλό κρασί, αλλά και η μαγική άποψη του Κεφαλονίτη Νικόλα Πετρούτσου για τα σουτζουκάκια μπακαλιάρου. Στο 12 με Τόνο (Ε. Βενιζέλου 125, Ν. Ερυθραία, 2106254204) και πλάι στο πατρικό ψαράδικο, θα δοκιμάσεις ένα θαλασσινό αλλιώτικο ταξίδι με την υπογραφή του Μιχάλη Κεχαγιόγλου: σαρδέλα gravlax, μπιφτεκάκια τόνου και πικάντικο σπαγγέτι με ραγού φρέσκου τόνου.

Άδολη θαλασσινή χαρά θα νιώσεις και στο Άδολο (Ελαιών & Εχίνου 1, Ν. Κηφισιά, 210620501), που φτιάχνει ωμά σαν ζωγραφιές, αλλά μπερδεύει γλυκά και ένα νιότικο τυρί στα γαριδοπιτάρια του, βάζοντας το ψάρι να κάνει παρέα με εκλεκτά προϊόντα της τοπικής παραγωγής. Στη γειτονιά του Καζαντζίδη, τη Νέα Ιωνία, οι Βαρκούλες (Αλαίας 2, 2130358767) αρμενίζουν στον ούριο άνεμο μιας νέας εποχής, που αποζητά στο ίδιο τραπέζι ένα γενναίο κριθαρότο με γαρίδες αλλά και ένα τραγανό θράψαλο και μια συναγρίδα στη σχάρα, στη λογική της ψαγμένης νεοψαροταβέρνας.

Σε ένα off Broadway σουξέ, τον Θανάση (Πεισιστράτου 40, 2109429317), οι ολόγλυκες γαρίδες του Αιτωλικού με τη σάλτσα μουστάρδας σε επιστρέφουν στην αρχέγονη γεύση του θαλασσινού, ο βελούδινος τόνος καπνίζεται διακριτικά, ο σολομός μαρινάρεται ισορροπημένα, όπου να ’ναι βγαίνει και μια σπαρταριστή ψαρούκλα από τη σχάρα.

Σουλάτσο στο πάρκο, ό,τι πρέπει για οικογένειες με παιδιά και πίσω ακριβώς ο Καραβίδας (Δεμιρδεσίου 89, 2102714585) στη Ν. Ιωνία, φημισμένος από το 2000 για τη σούπα του και το τσίπουρο που φέρνει από την πατρίδα Πρέβεζα, τη ζωντανή καραβίδα του Βόρειου Ευβοϊκού, την αληθινή πατάτα, την παντρεμένη σαρδέλα και το σπαρταριστό ψάρι, στον κλασικό ψαρόδρομο που όλοι αγαπήσαμε.

Οι Ψαράδες (Ζησιμοπούλου 52, Π. Φάληρο, 2109414888) είναι από τα μαγαζιά που έχουν μπει για πάντα στην καρδιά του κοινού. Μαγαζί κλασικό που συνεχώς εξελίσσει τη φρέσκια του άποψη για τη θαλασσομαγειρική: ταραμοσαλάτα με μπρικ και πούδρα αυγοτάραχο, στρείδια με πίκλα κρεμμύδι και χτένια στη σχάρα με λάιμ, η θάλασσα στα πιο σικάτα της. Ψαρώσαμε (Λ. Αλίμου 99, 2152153810) στην Αργυρούπολη και σε μια ψαρίσια ολόασπρη νεοταβέρνα που κινείται κλασικά, βάζει όμως και μια σύγχρονη πινελιά στην καβουροσαλάτα με το μπλε ελληνικό καβούρι, την τσιπούρα που ψήνεται πεταλούδα, το λαβράκι σεβίτσε και τα λινγκουίνι με τα όστρακα.

Στου γιαλού τα βοτσαλάκια

Eίναι κι αυτό το ψάρι που το τρως ρομαντζάδα, πάνω ακριβώς στην πηγή του, εκεί που σκάει το κύμα. Εκεί όπου οι ριβιέρες της Αττικής λειτουργούν σαν Σειρήνες, ποζάροντας εξαίσια με κολακευτικά προφίλ, προσπαθώντας με χίλια τερτίπια να σου αποσπάσουν την προσοχή από το πιάτο, σε μια καρτ ποστάλ που βάζει κάτω όλα τα Μονακό του κόσμου.

Mπροστά από το πιάτο σου ο Σαρωνικός, στα χείλη σου γεύση από τεμπούρα, μαρούλι της θάλασσας, γαριδάκι από το Πευκί της Εύβοιας και στρείδια με σκορδοβούτυρο, στο Θέα Θάλασσα (Ακτή Θεμιστοκλέους 344, 2104132070) πάνω ακριβώς στο πιο προνομιούχο σημείο του Μικρολίμανου. Αλλά θα πας και στο Ψ…art (Παπαναστασίου 60, 2103466896), με το τραπέζι σου σχεδόν να κολυμπά στο κύμα, πάνω από τα ιστιοπλοϊκά του Μικρολίμανου, για umami από καρπάτσιο με τζίντζερ και κόλιανδρο, πένες με κιμά σκορπίνας και σπιτικό καπνιστό σκουμπρί.

Στο Μπαρμπουνάκι (Ναυτικός Όμιλος Βουλιαγμένης, 2102650500) ζεις την ψευδαίσθηση από Cote d’Azur και Κάπρι μαζί, ή αλλιώς να πώς χαίρεσαι τη Βουλιαγμένη στα πιο αριστοκρατικά της. Εσύ αράζεις αφ’ υψηλού πάνω από το γαλάζιο, παρέα με τηγανητά μπαρμπούνια, ψητές σαρδελίτσες φιλέτο, ωραία σασίμια και σεβίτσε. Πρώτο τραπέζι πίστα Σαρωνικός, πίσω σου η Λίμνη της Βουλιαγμένης και μια παρακαταθήκη δεκαετιών για την ιστορική ταβέρνα Labrοs (Λ. Ποσειδώνος 20, 2108960144), που έχει μεταμορφωθεί σε classy ρεστοράν, με τα λευκά του τραπεζομάντιλα, το σωστό ποτήρι για το κρασί σου, νοστιμιές που συνδυάζουν το κλασικό της ταραμοσαλάτας, την καπνιστή μελιτζανοσαλάτα και τις μαρινάτες γαρίδες, με τα σπαγγέτι alle vongole και τα σεβίτσε λαβράκι με γλυκοπατάτα.

Πιάσε θέση στην πλώρη κι άσε το γαλάζιο από την κουπαστή να διώξει τις έγνοιες σου. Λινά τραπεζομάντιλα, αστραφτερά σερβίτσια, φρέσκια τηγανητή καραβιδόψυχα, σουξέ-κριθαρότο με γαρίδες και ξακουστή ψαρόσουπα θα ευχαριστηθείς και με το παραπάνω στον Νικόλα της Σχοινούσας (Διαδόχου Παύλου 48, Γλυφάδα, 2108949550).

Στον Αστακό (Δ. Παύλου 46, 2η Μαρίνα Γλυφάδας, 2108947342) θα κάτσεις σαν μέσα σε σκηνικό της Φίνος Φιλμ: πολύχρωμες ψαρόβαρκες και κιόσκια με σπαρταριστή πραμάτεια, μυρωδιά από φύκια και ιώδιο – αυτή τη Γλυφάδα πάω στοίχημα πως δεν την ήξερες. Για να συνοδεύσεις το πανόραμα, μαγική ταραμοσαλάτα, γλυκόξινος τόνος με τζίντζερ, ψάρι φρικασέ ψημένο στον ξυλόφουρνο και γιουβέτσι με τζάμπο γαρίδες. Στο Blue Fish (Λ. Ποσειδώνος 4, Βουλιαγμένη, 2130364214) τα τραπεζάκια είναι μέσα στο νερό, απέναντι φωτισμένος ο Αστέρας και η αριστοκρατική Ριβιέρα. Ψαροφαγία head to tail με ενσυναίσθηση από τον Γιώργο Οικονομίδη, ψάρι ψημένο στη robata, κολάρο σφυρίδας tsimitsuri, θεϊκό σεβίτσε με φρούτο του πάθους και τσίλι.

Kάτι από νησί και διακοπές με θέα τα ιστιοφόρα του Μικρολίμανου, το Piscis (Ακτή Κουμουνδούρου 30, 2104170772) του Παναγιώτη Γιακαλή τη θάλασσα τη μαγειρεύει χορταστική και πλουσιοπάροχη. Για να πάρεις μια ιδέα: μπακαλιάρος αγιολί μέσα σε τορτίγια, αμάν-μπρουσκέτες με παχουλή σαρδέλα και σοτέ ντοματίνια, ροφός φρικασέ και φημισμένη αστακομακαρονάδα. Θέα από ψηλά και αβάδιστη, μπροστά σου το λιμανάκι με τις ψαρόβαρκες, το μπλε του Σαρωνικού.

Εκεί όπου η Ριβιέρα μοιάζει με ανοιχτό, πελαγίσιο ταξίδι θα βρεις στην κλασική αξία του Καστελόριζου (Βάρη, 2109655022). Στο πιάτο, βελούδινη, πλούσια κακαβιά, ριζότο με καραβίδες και τζίντζερ και κριθαρότο με γαρίδες που αγνοούν την Ιταλία και θυμούνται τη μεστή νοστιμιά της κουζίνας της Ελληνίδας μαμάς. Ειδυλλιακό το σκηνικό μπροστά στις βαρκούλες της Ένωσης Ερασιτεχνών Ψαράδων, το απέραντο γαλάζιο πίσω από τους εξωτικούς φοίνικες, κλισέ ευτυχίας που συμπληρώνεται και με παραδοσιακά μεζεδάκια, ωμά θαλασσινά, σεβίτσε με μάνγκο, θαλασσινές μακαρονάδες και ψάρι φρικασέ.

Οι «ωχ, μάνα μου!» ψαρομεζέδες

Ο μεζές της κατηγορίας «λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και τ’ αγόρι μου», ο «μπίρες και καλαμαράκια», ο δημοκρατικός, ο νοσταλγικός, επιβιώνει ακόμη, απείραχτος και ακμαίος κοιτάζοντας με μάτι σνομπ και ειρωνικό τα σεβίτσε και τις ωμές χοές στον Ποσειδώνα. Μεζές που κρύβει μέσα του καημούς και άθλους καθημερινούς, χταπόδι που λιάζεται, σπιτική λακέρδα και παστά, στο μαυρισμένο τηγάνι τσιτσιρίζει μαρίδα και κεφτές, μύδια αχνιστά και θράψαλο.

Στις ανηφοριές και στις φτωχογειτονιές του Γαλατσίου, το Λέσβιον (Βαρδουσίων 3, 2102923689) και ο Παναγιώτης Τσατσαρώνης είναι εδώ και χρόνια το μυστικό κάθε καλοφαγά. Καπηλειό αρχαίο ο Ζάχος (Κομοτηνής 37, Καμίνια, 2104813325), με τα κρασοβάρελα και τα παλιά μωσαϊκά, στο πιάτο κι ο μεζές, αιγινίτικες κατσούλες τηγανητές με βούτυρο, σουπιές με χόρτα, τροφαντός, μαρινάτος γαύρος και βελουδένια ψαρόσουπα.

Το Ψαροκόκκαλο (Β. Ουγκώ & Τσακάλωφ, Αμφιάλη, 2104002559) είναι πρωτίστως η φροντίδα του Φανούρη και της Άννας, που τους αγαπάμε γιατί φτιάχνουν ακόμη γαρίδες κοκτέιλ. Μαρίδα σαν λουκουμάς, μαστιχωτό χταπόδι και ανάλαφρο χέρι στο σοφό τηγάνι. Πάνω από τις φυλλωσιές και τις πέργκολες τα ρούχα στεγνώνουν στα μπαλκόνια και ο κύριος Βαγγέλης στον Ιωνικό του (Προύσης 17, Νίκαια, 2104920202) ψήνει την πιο τροφαντή σαρδέλα και πατάτα χερίσια, άπαιχτο καλαμάρι, καραβιδόψυχα και χταπόδι. Δίπλα έχουν πιάσει το μπουζουκάκι.

Κάποτε ο Ταύρος ήταν ένας απέραντος κήπος με τα νερά και τα μποστανικά του. Πλάι στα χαμηλά προσφυγικά σπιτάκια με τα πλαστικά τραπεζομάντιλα και τις ανθισμένες γλάστρες στα πεζοδρόμια, ο Μόσχος (Λ. Ειρήνης 19, 2103466355) είναι το ιδανικό σκηνικό, αν θέλεις να συνοδεύσεις τον μπακαλιάρο σου με κουλέρ λοκάλ παλιάς Ελλάδας και ασπρόμαυρης Φίνος Φιλμ και να νιώσεις τι εστί σωστό τηγάνι.

Αν θέλεις να ζήσεις εξοχικά μέσα στην πόλη, στον γραφικό πεζόδρομο μπροστά στις αυλές των παλιών νεοκλασικών, ο Μάνθος (Περσέως και Σκαμβονιδών, Πετράλωνα, 2103472635) είναι το ιδανικό, χαλαρό χουζούρι στη λιακάδα. Ψαράκια, λαμπρό τηγάνι και πατάτα του ονείρου, όπως εγγυάται ένας παλιός καφενές με ρίζα κρητική.

Αυλή νοσταλγική και το σφύριγμα του τρένου από μακριά θα πετύχεις στον Καπετάνιο (Τενέδου 4, Καμίνια, 2104206539). Στο πιάτο γαύρος, μαριδάκι, γόπα, μελανούρι αλλά και πρωτοκλασάτη πεντάκιλη σφυρίδα, συναγρίδα, φαγκρί και άλλα επιφανή των θαλασσών, όλα ελληνικά, από την Πάρο, την Αντίπαρο και τη Μήλο. Παλιός καφενές σε σύγχρονη μετάφραση είναι ο Πελεκάνος (Σφακτηρίας 24, Κεραμεικός, 2130467173) με ρίζες τηνιακές, στον γραφικό πεζόδρομο με τα παλιά νεοκλασικά σαν πίνακες του Τσαρούχη: ταραμοσαλάτα με αλάτι γαύρου, ξιδάτες γαρίδες Κοιλάδας, χορτοκεφτέδες, χταπόδι κρασάτο με φάβα και γαρίδες με μύδια και κολοκυθάκια μαγειρεμένα σε σάλτσα από βραστόψαρα.

Δυο διάσημοι τσιπουράδες του Βόλου βοήθησαν να στηθεί το Άνοιξη παρά Τέταρτο (Αθηνών-Χαλκίδος 17, Άνοιξη, 2108145588), που φέρνει στην Αθήνα την έννοια του βολιώτικου τσιπουράδικου. Εδώ παραγγέλνεις μόνο τα τσίπουρα και ο μεζές έρχεται στο πιάτο, ανάλογα με τα κέφια του καιρού και του ψαρά.

Αυτοί που πάντα έκαναν του ψαρο-κεφαλιού τους

Είναι κάποιοι που από αρχής το ξεκαθάρισαν πως για το θαλασσινό έχουν τη δική τους άποψη. Αυτή που δεν μιμήθηκε, αυτή που δεν επηρεάστηκε από τις μόδες και τα κέφια του κοινού, αυτή που άνοιξε του κεφαλιού της μονοπάτι για να σου σερβίρει τα πέλαγα με τη σφραγίδα της. Ρίσκο που πέτυχε, αφού όλοι οι εκκεντρικοί είναι πλέον κλασικοί και μονίμως γεμάτοι.

Ο Νίκος Μιχαήλ στα Άργουρα (Αγησιλάου 49-61, Τζιτζιφιές, 2177173200) είναι ένας εκκεντρικός μάγειρας και μόνος του πιάνει ένα κεφάλαιο ολόκληρο στο θέμα «ψάρι». Ξεκίνησε σε ένα αλλούτερο σκηνικό καπηλειού που όμως μαγείρευε μια πεντάστερη κουζίνα, εξαιρετικά αφιερωμένη σε όστρακα που δεν είχε δει ποτέ του ο Αθηναίος. Τσακωμένος με τα βραβεία, την προβολή και την πολλή συνάφεια του κόσμου, ο Νίκος έχει γράψει τη δική του ένδοξη ιστορία στην ψαροφαγία και την οστρακοφαγία και κανείς δεν μπόρεσε ποτέ να τον μιμηθεί.

Το τελευταίο τηγανιτζίδικο της χώρας, η Μαργαρώ (Μ. Χατζηκυριακού 126, 2104514226) στη σκιά της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, σαν ταξίδι σε νησί, κάτασπρη και πάντα γεμάτη ζωή, χρόνια τώρα σερβίρει αποκλειστικά και μόνο αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα: γαρίδα τηγανητή, λιθρινάκι ή ό,τι άλλο σε ψαράκι της ημέρας και αληθινή, ολοζώντανη χωριάτικη. Δεν σας φτάνει; Να πάτε παρακάτω.

Ομοϊδεάτες και στα παστρικά και νοσταλγικά Κανάρια (Κανάρη 119, Μοσχάτο, 2109422119): σπέσιαλ γαρίδα Πλαταμώνα στη σχάρα, ψάρι καλό για τη σχάρα, ντοματοσαλάτα επιτομή με έξτρα τριμμένη ντομάτα, καληνύχτα σας! Δεν ξέρεις τι να πρωτοαγαπήσεις: τη νοστιμιά ή αυτό το σπίτι που δεν ξέρεις σε ποιο παρελθόν κάποτε είχες ζήσει μέσα του – τέλεια και η αυλή του τώρα το καλοκαίρι.

Από το 1989, ο Ζαρκαδούλας (Βιθυνίας 32, Νίκαια, 2104252770), όταν όλοι έτρωγαν ακόμη μπαρμπούνι και μαρίδα, αποφάσισε να εστιάσει στα ξακουστά καβούρια του – του γιαλού τα καβουράκια όλοι αγάπησαν, ακόμη κι εκείνοι που δεν ήξεραν τα λόγια του τραγουδιού.

Η Ψαροκαστέλλα (Σκρα 19, Καστέλλα, 2104222237) δεν είναι μαγαζί, είναι το πατρικό σπίτι της Μαρίας. Και η κουζίνα της δεν έχει υπαλλήλους, μόνο τον Κώστα τον άντρα της στη ψησταριά. Στο μενού της δεν θα βρεις εκκεντρικότητες. Μόνο πιάτα κλασικά που αυτή μαγειρεύει εντελώς αλλιώς, παραφράζοντας τις συνταγές της Πολίτισσας μαμάς της. Το «περάστε από το σπίτι για έναν μεζέ» σε συσκευασία ταβέρνας.

Στο Χατζηκυριάκειο ένα δειλινό ή μια Κυριακή μεσημέρι

Ανάμεσα στο επιβλητικό κτίριο του Ορφανοτροφείου Θηλέων και τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, η λεωφόρος Χατζηκυριακού είναι μια ακμαιότατη ψαροπιάτσα, ένα βασίλειο του ιωδίου, που μοσχοβολά γλυκάνισο και χταπόδι στα κάρβουνα. Δεύτερη πατρίδα Δωδεκανήσιων μεταναστών που έφεραν μαζί τους τη λατρεία αλλά και τη γνώση τους για το ψάρι, μια παύση από την πόλη και το τσιμέντο της, μια μεταφορά στις διακοπές χωρίς να πάρεις το καράβι και πολλές παραλλαγές σε ένα ψαρίσιο θέμα, να διαλέξεις όποια σου ταιριάζει. Ή όποια έχει τραπέζι.

Ο Ηλίας (Λ. Χατζηκυριακού 104, 2104511261) θα σε κερδίσει με την πάστρα του, αυτή την παλιά, που μοσχοβολά σαπούνι, αλλά και με το μαγικό του ελαιόλαδο που φέρνει από το Κρανίδι. Κλασικός και ολόφρεσκος, με την ανοιχτή σαρδέλα με ντομάτα και κρεμμυδάκι, ζεστά χόρτα και αχινούς, όταν πετύχεις, είναι η ταβέρνα-οικογενειακή αγκαλιά που θα εμπιστευτείς απόλυτα. Ο Συμιακός Γιάννης (Λ. Χατζηκυριακού 107, 2104180160), που ξεκίνησε από χασάπης, εστιάζει πιο πολύ στον μεζέ: έχει ενίοτε και αχινό, συμιακό γαριδάκι, μύδια αχνιστά και τραγανό μαριδάκι.

Ο Φίλιππας (Λ. Χατζηκυριακού 111, 2104533657) ενδείκνυται για μοιρασμένες τσιπουροκατανύξεις, αλλά έχει και καλό ψάρι, χυλωμένη κακαβιά και κριθαράκι με γαρίδες. Το Υπερωκεάνειο (Μ. Χατζηκυριακού 48, Πειραιάς, 2104180030) είναι το βαρύ πυροβολικό της γειτονιάς. Άπαξ και μπεις στην αυλή του, νιώθεις πως είσαι στο νησί και μόλις γύρισες βρεγμένος από την παραλία. Ντεκόρ νοσταλγικό και μια φαντασία παραπάνω στα ξεχωριστά του πιάτα, σαν τη μαγική σουπιά στα κάρβουνα με φρέσκια ντομάτα και ταχίνι και την ψητή σαρδέλα που ξαπλώνει πάνω σε φρυγανισμένο ψωμί με ντοματούλα.

Η παραλία στις Τζιτζιφιές

Αν αναρωτιέσαι γιατί τόσο λέπι μαζεμένο στις Τζιτζιφιές, είναι που οι καιροί και η γεωγραφία της πόλης αλλάζουν και δεν είχες την τύχη να προλάβεις την αμμουδιά με τα καΐκια και τις ψαρόβαρκες. Εδώ που κάτω από τη σκιά των τζιτζιφιών έπαιρνε τον αέρα της η φτωχολογιά που κατοικούσε στα γύρω προσφυγικά αλλά και οι φραγκάτοι Αθηναίοι γλεντζέδες και ξενύχτηδες. Σήμερα ό,τι απομένει από αυτό το τοπίο είναι μια σφηκοφωλιά από ψαροστέκια, που προβάλλουν ανάμεσα στις πυκνές πολυκατοικίες.

Από το 1989 στυλοβάτης της πιάτσας, ο Θαλασσινός (Λυσικράτους 32, 2109404518) είναι ο βασιλιάς της ψαρογειτονιάς και ο πιο γνωστός εκπρόσωπός της. Ένα μαγαζί που μεγαλώνει μαζί μας κι όλο και ομορφαίνει στα έξω του με την υπέροχη αυλή του, αλλά και στα μέσα του. Οι, όσο αντέχουμε, δημιουργικές λιχουδιές, όπως η τραγανή πίτα με την ντομάτα και τις γαριδούλες ή τα τηγανητά μύδια στο κουρκούτι, εδώ αποκτούν μια πιο σίγουρη νοστιμιά.

Η Γιαγιά Ελισάβετ (Ξενοφώντος 179, 2109428353) υπήρξε μορφή τιμημένη της περιοχής. Μπορεί να μην υπάρχει πια, αλλά τα παιδιά της μαγειρεύουν ακόμη πιο προσεγμένα την κληρονομιά της, τον τραγανό μπακαλιάρο, τα επικά μπαστουνάκια κολοκυθιού και τις ποντιακές συνταγές, όπως τα ντολμαδάκια που παρεμβαίνουν στο θαλασσινό μενού.

Ο Πεζούλας (Πεισιστράτου 11, 2109422684), φημίζεται για τη μελωμένη, δεμένη ψαρόσουπά του. Η τελευταία γενιά έχει προσθέσει τα απαραίτητα ωμά της εποχής, όμως, θα βρεις όλα τα κλασικά, τη βραστή σαλάτα με την πατάτα, το κολοκυθάκι και το κρεμμύδι, την τηγανητή καραβιδόψυχα, το καλό ψάρι και την αύρα που ακόμη θυμίζει το παλιό αναψυκτήριο του 1951, που άνοιξε για να εξυπηρετεί τους «ιπποδρομιάκηδες». Στην Κακαβιά ο Νίκος (Σωκράτους 231, 2109411002) θα έρθεις φυσικά για τη νοστιμότερη κακαβιά της γειτονιάς, με συνταγή παλιά μιας ψαράδικης οικογένειας, γέννημα-θρέμμα της προσφυγικής συνοικίας.

Αν έρθεις σε ώρα αιχμής, η Αντωνία (Ισμήνης 36, 2109404508) θα σε τρομάξει με τα μιλιούνια του κόσμου στα τραπέζια της και ίσως σκεφτείς να «την κάνεις» με ελαφρά πηδηματάκια. Όχι· γιατί σε λίγο θα εντυπωσιαστείς από τη γρήγορη εξυπηρέτηση, από την ποιότητα, από το αλάδωτο τηγάνι. Όλα τα θαλασσινού κλασικισμού και μόνο, στη μια χαρά εκτέλεσή τους.

Τα αναπάντεχα

Αυτό που δεν περίμενες, σε σημείο που ποτέ δεν φανταζόσουν. Γιατί δενόμαστε περισσότερο με την έκπληξη, με όσα αντικρίζουν τα μάτια μας όταν ξεφεύγουμε από το αναμενόμενο και το αναπάντεχο. Πού να πάει ο νους σου ότι ένα κυριλέ και δημιουργικό ψαροεστιατόριο μπορεί να ξεφυτρώσει στα πόδια της αγοράς του Ρέντη, σε ένα τοπίο από κείνα που αγαπά ο Βέντερς, ανάμεσα στις μεταφορικές, τα συνεργεία και τα logistics; Mε 20 χρόνια πείρα στην προμήθεια του ψαριού, η οικογένεια Κατσικάκη και το Polpo (Τζων Κέννεντυ 6, απέναντι από την Κεντρική Λαχαναγορά, 2107104578) σερβίρουν ψάρι και θαλασσινό με εσωτερική εγγύηση, άψογη μακαρονάδα του ψαριού και ωμά, αλλά όλοι έχουν να πουν και για τη σαλάτα ντομάτα τους, που όμοιά της δεν έχουν ξαναδοκιμάσει. Σε χοντρές ροδέλες, με αλάτι, ρίγανη και ελαιόλαδο.

Αν δεν χάσεις το στενό με τη διακριτική ταμπέλα ΠΟΝ πάνω στην Ιερά Οδό, θα βρεις αδιέξοδο. Και έναν ναύτη-φρουρό, αίφνης από δεξιά, πίσω από μια καγκελόπορτα να σου ζητά ταυτότητα για να περάσεις στον απόκοσμο πλανήτη, την απέραντη απεραντοσύνη του Προμηθευτικού Οργανισμού Ναυτικού. Στο σεληνιακό τοπίο, κάτω από το φεγγάρι, μια φωτισμένη παράγκα. Αυτή είναι η Λαγουδέρα (Ιερά Οδός 102Α, Π.Ο.Ν. 2104410059), που, από μικρό κιόσκι με ταπεινό ψαράκι, έχει τρανέψει και έχει βάλει τη δημιουργικότητα στην κατσαρόλα της. Πλάι στα κλασικά κι αγαπημένα θα δοκιμάσεις χιουνκιάρ μπεγιεντί με χταπόδι, καραμελωμένο χταπόδι με όνειρο τραγανή τηγανητή ρόκα, πεσκανδρίτσα με κουρκουμά και λεμονάτο τόνο με μανιτάρια.