Ταβέρνα Ανδρέας: κρητική κουζίνα και μοναδική θέα στην Αγία Τριάδα Ρεθύμνου

Λίγα χιλιόμετρα οδήγησης στην Κρήτη αρκούν για να αλλάξει εντελώς το τοπίο, να χαθεί ο θόρυβος και η ενδοχώρα να αρχίσει να σου αποκαλύπτει τις δικές της, αθόρυβες εκπλήξεις. Αφετηρία μου αυτές τις μέρες ήταν το χωριό Μέση και η βίλα Dotira House, όπου βρέθηκα για μια φωτογράφιση, χωρίς παραπάνω προσδοκίες. Ωστόσο οι βαριές πέτρες του παλιού αρχοντικού, τα γυμνά ξύλινα δοκάρια και το φως που φιλτραριζόταν αθόρυβα στις καμάρες, με συντόνισαν εύκολα στους ρυθμούς της περιοχής. Σαν η αισθητική του χώρου να έκανε την εισαγωγή στον τόπο.

Ταβέρνα Ανδρέας: μια στάση που πρέπει να κάνεις στην Αγία Τριάδα Ρεθύμνου

Γύρω από τη Μέση απλώνονται χωριά που τα ονόματά τους δεν λένε τίποτα στους τουριστικούς οδηγούς. Έτσι η απογευματινή βόλτα -με είκοσι μόλις λεπτά περπάτημα- με έβγαλε στο διπλανό χωριό, την Αγία Τριάδα. Χαμηλά σπίτια, σοκάκια που οδηγούν αναπόφευκτα στην πλατεία, μηδενικός θόρυβος και μια ατμόσφαιρα που διατηρεί ακέραιη την παλιά Κρήτη. Κατέληξα στην ταβέρνα «Ανδρέας», που ξεκίνησε τη διαδρομή της σαν καφενείο το 1937, από μια οικογένεια προσφύγων Μικρασιατών. Έκτοτε λειτουργεί αδιάλειπτα, περνώντας από γενιά σε γενιά κι από πατέρα σε γιο. 

Σήμερα, ο Γιάννης Δηνιάκος είναι αυτός που έχει πάρει τη σκυτάλη της ταβέρνας. Καθώς πήγα σχετικά νωρίς και μόνος, με καλωσόρισε με ένα παραγεμισμένο πιάτο από γεμιστά ορφανά από κρέας. Ρύζι, ντομάτα, πιπεριά και μελιτζάνα. Απλά υλικά του κήπου, δεμένα από το καλό τους βράσιμο. Μοσχοβολούσαν ελαιόλαδο και αυτή την υπόσχεση απλής, αυθεντικής νοστιμιάς που μόνο ένα απόγευμα καλοκαιρινό μπορεί να μαγειρέψει. Τοποθέτησε με προσοχή μπροστά μου το πιάτο που άχνιζε περισσότερο σαν εξομολόγηση παρά σαν σερβίρισμα. Γλυκιά, ψημένη ντομάτα, καμένη φλούδα πιπεριάς, άφθονος δυόσμος, κι από κάτω το μελωμένο μέσα στο ρύζι λάδι. Παίρνω το πιρούνι. Κόβω μια μπουκιά από τη μελιτζάνα και με λίγη γέμιση τη φέρνω στο στόμα. Η γλυκύτητα της ντομάτας βρίσκει μια καθαρή ισορροπία με την οξύτητα που έβγαζαν τα βότανα. Το καλοβρασμένο ρύζι είχε ρουφήξει τα ζουμιά του ταψιού. Η μελιτζάνα παραδόξως είχε χαθεί μέσα στο πιάτο, αλλά μιας και δεν είμαι λάτρης, θα έλεγα ότι δεν έκλαψα κιόλας. Άσε που το είδα σαν άτυπο προσωπικό τεστ.

Η ιστορία της ταβέρνας

Γιάννη, θέλω καταρχάς να μου πεις γιατί επέλεξες αυτό το πιάτο για να μου φέρεις με το καλωσόρισμα. 
«Γιατί μόλις βγήκε και είναι το φαγητό μου πριν αρχίσει να έρχεται κόσμος. Επιπλέον, αυτό το συγκεκριμένο πιάτο, συγκεντρώνει όλες τις παιδικές μου μνήμες στην κάθε μπουκιά. Μικρός καθόμουν σ’ ένα τραπέζι που υπήρχε εκεί στο βάθος, στη θέση του πάγκου, και το έτρωγα φτιαγμένο από τα χέρια της μητέρας μου. Τότε, αυτό που σήμερα βλέπεις σαν κουζίνα ήταν ολόκληρο το μαγαζί. Όταν ανέλαβα πήρα δίπλα τον αίθριο χώρο κι έτσι έκανα όλο το προηγούμενο μαγαζί κουζίνα, όπως ακριβώς την ονειρευόμουν: ευρύχωρη και γεμάτη φως».

Πραγματικά, όμως, η κουζίνα είναι μεγάλη για το τώρα και μικρή για το κάποτε μαγαζί, αν σκεφτεί κανείς μάλιστα ότι τα χωριά τότε έσφυζαν από ζωή. Απλώς οι άνθρωποι δεν μετρούσαν τους χώρους με τετραγωνικά αλλά με την απόσταση που είχαν από τον διπλανό τους. Όσο πιο πολύ ακουμπούσαν οι αγκώνες από τραπέζι σε τραπέζι, τόσο πιο μεγάλο γινόταν το μαγαζί.

Ποια είναι η πιο ωραία εικόνα που κρατάς από εκείνο το παλιό καφενείο;
«Είναι τα μαγειρευτά που γινόταν εδώ κατά παραγγελία. Ήταν κατά κάποιο τρόπο η έκπληξη, το διαφορετικό, επειδή οι χωριανοί ζητούσαν κάποιο φαγητό για γιορτή ή τραπέζωμα. Ήταν εντυπωσιακό ότι παρόλο το μικρό μέγεθος της κουζίνας όλα γινόντουσαν και γινόντουσαν τέλεια!»

Ο Γιάννης, από τα δεκαεπτά του ήταν λυράρης και μάλιστα επαγγελματίας. Η ταβέρνα αυτή ήρθε πολύ αργότερα σαν αντίβαρο στην κούραση που του έφερε η νύχτα. 

«Ανέλαβα αυτό το μαγαζί το 2001 και, πίστεψέ με, ένιωσα ότι επέστρεψα εκεί που ανήκα: στην κουζίνα και στη γεύση της Κρήτης. Παίζω εννοείται λύρα -πώς αλλιώς;- αλλά πλέον για τη δική μου ηρεμία και για φίλους. Σταμάτησα να γράφω τραγούδια, γιατί πλέον το μέλημά μου είναι τα πιάτα, το πώς να είναι διαφορετικά, να έχουν εκεινή την ξεχωριστή νότα!

Έγινα γρήγορα φίλος και με την λύρα. Ακουμπισμένη στην ποδιά του, δίπλα στην πόρτα της κουζίνας, πρόλαβε να πει ένα τραγούδι με δικούς του στίχους και μουσική. 

«Ω λεμονιά μου με τσ΄ ανθούς και βιόλα μου δροσάτη,
με τη καρδιά μου σ΄ αγαπώ κ΄ άμα τη θέλεις πάρτη». 

Κάπως έτσι έγινε σούρουπο και απέναντι από τα στρωμένα τραπέζια της μικρής πλατείας, ο ορίζοντας πρόβαλε το βαθύ, κόκκινο χρώμα του. Ήταν η στιγμή που αποκαλυπτόταν ένα ακόμα μεγάλο προνόμιο της ταβέρνας: η θέση του. Χτισμένη αμφιθεατρικά πάνω στο ύψωμα της Αγίας Τριάδας προσφέρει θέα σε όλη την κρητική ύπαιθρο. Πριν καν φτάσουν οι πρώτες γεύσεις στο τραπέζι, το μάτι μου είχε χορτάσει με την απέραντη κοιλάδα, τα χιλιάδες ελαιόδεντρα που κατηφορίζουν νωχελικά προς τον Πλατανιά και τη θάλασσα, με τους λόφους του Αδέλε απέναντι, όπου τα πρώτα φώτα των οικισμών άρχιζαν να τρεμοπαίζουν. 

Τι θα φας στην ταβέρνα Ανδρέας;

Το μαγαζί αγαπάει τη μελιτζάνα κι έτσι έφτασε η δεύτερη εκδοχή της σε ρολό, μελωμένη και ελαφρά καπνιστή, παραγεμισμένη με τυριά που μοσχοβολούσαν. Ορεκτικό που αποδεικνύει την τέχνη του μεζέ, ανοίγοντας την όρεξη για τον παραδοσιακό χόντρο με κοχλιούς, σήμα κατατεθέν της κρητικής κουζίνας που λέγεται ότι έχει τις ρίζες του στη μινωική εποχή. Το πλιγούρι, μαγειρεμένο αριστοτεχνικά, ενώ κρατούσε στο δόντι, είχε παράλληλα ρουφήξει τη μελωμένη σάλτσα φρέσκιας ντομάτας και σχεδόν όλο το ντόπιο ελαιόλαδο. Οι κοχλιοί έβγαζαν εκείνη τη συμπυκνωμένη, umami νοστιμιά που αναζητώ σε κάθε ταβέρνα της Κρήτης. Βαθιά γεύση που αναζωογονεί ο φρέσκος δυόσμος. 

Μια ακαταμάχητη λαχτάρα με τράβηξε ξαφνικά από το τραπέζι στην κουζίνα. Η περιέργεια προηγήθηκε, μα η μυρωδιά ήταν εκείνη που με έφερε πρόσωπο με πρόσωπο με την κατσαρόλα, όπου τα κουκιά αγκάλιαζαν τις τρυφερές καρδιές και τα φύλλα αγκινάρας, και ο φρέσκος άνηθος έπαιζε το δικό του αρωματικό παιχνίδι σε ένα μάθημα γαστρονομικής λιτότητας. Δίπλα το τυροζούλι φτιαγμένο με ντόπιο τυρί, σαγανάκι που χρυσίζει στο τηγάνι και χοιρινό έτοιμο με τα μανιτάρια και τις πιπεριές του. Όλα μύριζαν σπίτι και σιγανή φωτιά. Κάποιες φορές, η πραγματική απόλαυση βρίσκεται στην απλότητα ενός καλού πιάτου που απλά ξέρει τι προσφέρει. 

Καλή μας όρεξη!

Αγία Τριάδα Ρεθύμνου, 6972115186