From enemies to lovers ή μια (όχι και τόσο) σύγχρονη ιστορία αγάπης

Βάσει στοιχείων (που δεν έχω συλλέξει) μιας απόλυτα αξιόπιστης έρευνας (που δεν έχω διεξάγει), το αυτοκίνητο για πολλούς εξακολουθεί να είναι όχι απλά ένα μέσο μετακίνησης, αλλά σύμβολο κοινωνικής θέσης – το γνωστό status symbol.

Μια γυαλιστερή κόκκινη Lamborghini σίγουρα δεν μαρτυρά ότι «τρέχω τον 8χρονο γιο μου σε προπονήσεις ποδοσφαίρου και την 6χρονη κόρη μου σε μαθήματα μπαλέτου, πριν πάω για ψώνια στο Lidl της γειτονιάς». Με τον ίδιο τρόπο, ο ιδιοκτήτης ενός Pontiac Aztec, κατά πάσα πιθανότητα, δεν περνάει τον ελεύθερο χρόνο του «μαγειρεύοντας» μεθαμφεταμίνη και χτίζοντας μια αυτοκρατορία παράνομης διακίνησης ναρκωτικών. Εκτός, φυσικά, αν ο κάτοχος του προαναφερθέντος οχήματος είναι ο Walter White του «Breaking Bad».

Ποιος δεν θυμάται, άλλωστε, μία από τις πιο εξωφρενικές πρώτες σκηνές στην ιστορία της τηλεόρασης, όπου ο Μπράιαν Κράνστον, φορώντας μόνο ένα άσπρο εσώρουχο (η σημαία, αν θέλετε, των μεσήλικων ανδρών ανά τον κόσμο), οδηγεί πανικόβλητος ένα –υπό κατάρρευση– τροχόσπιτο, φέροντας στο εσωτερικό του τα πτώματα δύο γκάνγκστερ, τον τραυματισμένο Jesse Pinkman, συν το δηλητηριώδες αέριο που παρασκεύασε για να εξοντώσει τους προαναφερθέντες γκάνγκστερ.

Σε αυτή την περίπτωση, το τροχόσπιτο δεν είναι μόνο το όχημα διαφυγής ενός πανικόβλητου οικογενειάρχη, αλλά το φέρετρο της παλιάς ζωής του Walter White, το οποίο αναπόφευκτα καταλήγει διαλυμένο και εγκαταλειμμένο κάπου στην έρημο.

Σκεπτόμενη τον ρόλο και τον συμβολισμό του αυτοκινήτου στο πλαίσιο του κινηματογράφου, ανέτρεξα σε ταινίες στις οποίες τα αυτοκίνητα είναι βασικοί χαρακτήρες, κι όχι γιατί είναι γρήγορα ή γιατί έχουν παντός είδους γκατζετάκια (βλ. «James Bond», «The Fast and the Furious» κ.ό.κ.). Μιλάω για ταινίες στις οποίες το αυτοκίνητο μετουσιώνεται στην κινητήρια δύναμη της ίδιας της αφήγησης, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι ενός ταξιδιού μεταμόρφωσης για όλους τους εμπλεκόμενους.

Ιδού, λοιπόν, οι ταινίες που έχουν χαραχτεί στη μνήμη μου λόγω των αυτοκινήτων (spoilers ahead)

Thelma & Louise (1991)

Μια από τις πιο εμβληματικές σκηνές στην ιστορία του κινηματογράφου είναι ένα, αιωρούμενο στον ορίζοντα και «παγωμένο» στον χρόνο, γαλάζιο Ford Τ-Bird του 1966. Το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε στην ταινία «Thelma & Louise» ήταν το τελευταίο πολυτελές καμπριολέ της σειράς αυτής που παρασκεύασε η εταιρεία. Σίγουρα όταν ο Ρίντλεϊ Σκοτ διάλεξε το συγκεκριμένο μοντέλο για την ιστορία των δύο φιλενάδων που καταλήγει με τραγικό αλλά απόλυτα θεαματικό τρόπο στον πάτο ενός φαραγγιού, είχε στον νου του το τέλος μιας εποχής.

Στο ξεκίνημα της ταινίας οι δύο πρωταγωνίστριες αποφασίζουν να κάνουν ένα ταξίδι για να ξεφύγουν από τις απαιτήσεις της ζωής του. Το γαλάζιο Τ-Bird ξεκινά, όπως και οι ίδιες, απαστράπτον. Σύμβολο αναψυχής αλλά και μιας πολυτέλειας που πνέει τα λοίσθια. Κατά τη διάρκεια του, ίσως πιο γνωστού, road trip της μεγάλης οθόνης, το αυτοκίνητο μεταμορφώνεται σε σύμβολο επανάστασης, απελευθέρωσης και τελικά αποδοχής μιας μοίρας που μοιάζει τόσο αναπόφευκτη όσο και ποιητική.

Το μοιραίο Τ-Bird που χρησιμοποιήθηκε στην τελευταία σεκάνς, βρίσκεται ακόμα στον πυθμένα του φαραγγιού της Γιούτα όπου γυρίστηκε το τέλος, καθώς ήταν αδύνατον η παραγωγή της ταινίας να απομακρύνει το βάρους περίπου 2 τόνων και μήκους 5,5 μέτρων θηρίο – διαστάσεις οι οποίες του χάρισαν το παρατσούκλι «γιοτ της στεριάς».

Επιστροφή στο Μέλλον (Back to the Future, 1985)

Αν μεγαλώσατε στα 80s και τα 90s, δεν υπάρχει περίπτωση να μην έχετε δει πολλαπλές φορές την περιπέτεια του Marty McFly και του τρελού επιστήμονα Doc. Το DeLorean στο κέντρο της ιστορίας εκκινεί ίσως το πιο διάσημο μπρος-πίσω στον χρόνο του σύγχρονου κινηματογράφου. Ο Marty, ένας έφηβος με μεγάλα όνειρα αλλά και τον επίμονο φόβο ότι θα καταλήξει σαν τους καταθλιμμένους μεσήλικες γονείς του, ανακαλύπτει πως κάποτε ήταν και εκείνοι έφηβοι με όνειρα και όρεξη για ζωή (σοκ!). Κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς του να αναστρέψει ένα λάθος που μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την ίδια του την ύπαρξη, μαθαίνει να βλέπει τους ανθρώπους που τον δημιούργησαν ως κάτι παραπάνω από σύμβολα συμβιβασμού και απογοήτευσης.

Στο πρώτο draft του σεναρίου η μηχανή του χρόνου δεν ήταν αυτοκίνητο, αλλά ένα στατικό λέιζερ το οποίο ήταν τοποθετημένο σε ένα ψυγείο, που με τη σειρά του βρισκόταν πάνω σε ένα φορτηγάκι. Ο Marty McFly κατά το πρώτο του ταξίδι σκαρφαλώνει μέσα στο ψυγείο, ενώ το φορτηγάκι βρίσκεται εν κινήσει. O Στίβεν Σπίλμπεργκ απέρριψε την ιδέα του τρίπτυχου λέιζερ/ψυγείου/φορτηγού, γιατί φοβόταν ότι μικρά παιδιά θα προσπαθούσαν να μιμηθούν τον Marty McFly και ενδεχομένως να παγιδεύονταν, με τραγικά αποτελέσματα, μέσα σε κάποια οικιακή συσκευή. Στη συνέχεια, ο Ρόμπερτ Ζεμέκις πρότεινε να χρησιμοποιήσουν ένα DMC DeLorean, το οποίο, λόγω των «γλαρωτών» πορτών του, θα φάνταζε με εξωγήινο όχημα τη δεκαετία του 1950, στην οποία καταλήγει το ταξίδι του Μάικλ Τζ. Φοξ.

Ένα τελευταίο fun fact: Η Ford προσέφερε 75.000 δολάρια για να πείσει τους δημιουργούς να βάλουν ένα από τα μοντέλα της στην ταινία, με τον Μπομπ Γκέιλ (έναν από τους σεναριογράφους/παραγωγούς) να τους απαντάει «Doc Brown doesn't drive a fucking Mustang!»

Little Miss Sunshine (2006)

Η έκπληξη του φεστιβάλ Sundance το 2006, η «Μικρή Μις Ηλιαχτίδα», επικεντρώνεται σε μια άκρως δυσλειτουργική οικογένεια, η οποία αποφασίζει να παραμερίσει για λίγο τις όποιες διαφωνίες της και να υποστηρίξει την επτάχρονη Όλιβ, όταν αυτή επιλέγεται για να συμμετάσχει στα καλλιστεία Little Miss Sunshine, επιστρατεύοντας ένα βανάκι Volkswagen T2 για το μακρύ ταξίδι από το Νέο Μεξικό στην Καλιφόρνια, όπου διεξάγεται ο διαγωνισμός.

Το βανάκι φυσικά εμφανίζει διάφορα προβλήματα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού (από έναν ελαττωματικό συμπλέκτη μέχρι μια κόρνα που δεν σταματά να ακούγεται), υπογραμμίζοντας τις εντάσεις που διέπουν τον οικογενειακό ιστό, αλλά και την αποφασιστικότητα των ενηλίκων να μην το βάλουν κάτω και να κάνουν το όνειρο της μικρής, επίδοξης βασίλισσας της ομορφιάς πραγματικότητα.

Στον πυρήνα της αφήγησης βρίσκεται μια κουλτούρα νικητών και ηττημένων. Οι πρωταγωνιστές μας είναι παγιδευμένοι, μεταφορικά ή κυριολεκτικά, σε ένα αέναο και μάταιο κυνήγι επιτυχίας. Με την επιβίβασή τους στο άκρως ελαττωματικό Volkswagen που καταρρέει κάθε τρεις και λίγο (hello family dynamics), τεστάρουν τα φυσικά και ψυχικά όριά τους σε άκρως τραγελαφικές καταστάσεις.

Το βανάκι φτάνει, παρόλα τα προβλήματά του, στον προορισμό του. Το ταξίδι μπορεί να μη στέφεται από επιτυχία κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού, καταφέρνει ωστόσο να ενώσει τα μέλη μιας ατελούς αλλά βαθιά ανθρώπινης οικογένειας, η οποία αποδέχεται και υποστηρίζει τη μικρή Όλιβ, έτσι όπως ακριβώς είναι. Κι αυτό είναι, τελικά, η μεγαλύτερη επιτυχία όλων.