Πολιτικη & Οικονομια

Από την ιστορική μνήμη στην ιδεολογική αντιπαράθεση: Μια διαρκής και στείρα ανακύκλωση

Η επέτειος του Πολυτεχνείου και η μετάβαση σε μια μόνιμη πολιτική αντιπαράθεση

Αριστοτέλης Σταμούλας
Αριστοτέλης Σταμούλας
2’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Από την ιστορική μνήμη στην ιδεολογική αντιπαράθεση: Μια διαρκής και στείρα ανακύκλωση
© Τατιάνα Μπόλαρη / Eurokinissi

Η επαναλαμβανόμενη ιδεολογική αντιπαράθεση γύρω από το Πολυτεχνείο που επισκιάζει την ουσιαστική αξία της ιστορικής μνήμης

Κάθε χρόνο, στον εορτασμό της επετείου του Πολυτεχνείου, γινόμαστε μάρτυρες μιας καθιερωμένης αφορμής για έντονες αντιπαραθέσεις στους κόλπους του πολιτικού μας συστήματος, οι οποίες ερείδονται στις διαφορετικές προσεγγίσεις που υιοθετούν τα κόμματα και οι εκπρόσωποί τους για την ιστορία, τη συλλογική μνήμη και τον γενικότερο συμβολισμό επετειακών εκδηλώσεων, βρίσκοντας ευκαιρία να τονίσουν τις διαχωριστικές τους γραμμές και θρέφοντας, ουσιαστικά, την ιδεολογική αυτοεπιβεβαίωσή τους.

Ενδεικτικά, επανέρχονται συνεχώς ζητήματα όπως ο ακριβής τόπος και αριθμός των θανάτων κατά τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και της καταστολής της, η κατηγορία της οικειοποίησης της εξέγερσης από την Αριστερά για πολιτικά οφέλη, καθώς και οι αντιδράσεις που αυτή προκαλεί σε πολιτικούς χώρους της Δεξιάς.

Ανάλογου βεληνεκούς και έντασης αντιπαραθέσεις προκαλεί, φερ’ ειπείν, και ο εορτασμός των εθνικών επετείων της 25ης Μαρτίου και της 28ης Οκτωβρίου, με τις καθιερωμένες στρατιωτικές και μαθητικές παρελάσεις. Εκεί βρίσκουν ευκαιρία να συγκρουστούν απόψεις γύρω από τη συμβατότητα των παρελάσεων με τα χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης δημοκρατίας δυτικού τύπου, τη «στρατικοποίηση» της κοινωνίας, καθώς και σε σχέση με τη συμμετοχή μαθητών με καταγωγή από άλλες χώρες ως σημαιοφόρων.

Θα μπορούσε κάποιος να παρατηρήσει, θεωρώ εύστοχα, ότι η επαναλαμβανόμενη ανακύκλωση των ίδιων επιχειρημάτων και των απαράλλαχτων ιδεολογικών αντιπαραθέσεων, σε συνδυασμό με τον συχνά εμφανή τρόπο πολιτικής και ιδεολογικής εργαλειοποίησης του εορτασμού ιστορικών και εθνικών επετείων από διαφορετικές πολιτικές πλευρές, έχει κουράσει αρκετά ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας.

Όχι με την έννοια της κοινωνικής αδιαφορίας για το ιστορικό παρελθόν ή της υποβάθμισης της ιστορικής και συμβολικής αξίας των εθνικών επετείων (κάθε άλλο, καθώς διατηρούν ζωντανή τη συλλογική μνήμη για κρίσιμα γεγονότα, τα οποία έχουν τη δύναμη να ενώνουν τους πολίτες και μπορούν, επίσης, να μεταβιβάζουν την ιστορική γνώση στις νεότερες γενιές, όπως και να νοηματοδοτούν το παρόν μέσα από τον αναστοχασμό και την άντληση διδαγμάτων), αλλά επειδή ο δημόσιος πολιτικός διάλογος γύρω από αυτές εγκλωβίζεται συνήθως σε μια στείρα διαμάχη με «καρμπόν» θέσεις και προτάγματα, που όχι μόνο δεν εισφέρει κάποια καινούργια γνώση ούτε συμβάλλει στην ουσιαστική κατανόηση του παρελθόντος, αλλά, αντιθέτως, ανταποκρίνεται ελάχιστα στο κρισιμότερο ζητούμενο της αντιμετώπισης σύγχρονων κοινωνικών προβλημάτων και προτεραιοτήτων.

Ασφαλώς, η διαφορετική ιστορική ερμηνεία γεγονότων, η κριτική απέναντι στον τρόπο εορτασμού εθνικών επετείων και η συζήτηση για τα εκπεμπόμενα μηνύματα συνιστούν θεμιτές εκφράσεις της δημοκρατικής λειτουργίας. Το βασικό πρόβλημα ανακύπτει όταν η συζήτηση μετατρέπεται σε μια μονομερή αναμέτρηση αυστηρά ιδεολογικής επικράτησης, στο πλαίσιο της οποίας κάθε πλευρά θεωρεί τη δική της ιστορική και πολιτική αφήγηση ως τη μοναδικά ορθή και, άρα, αξιότερη για να καταστεί κυρίαρχη.

Όταν μια τέτοια κατάσταση προβάλλεται συστηματικά και πρωταγωνιστεί στη δημόσια εικόνα, δημιουργείται ψευδώς η εντύπωση ότι οι ιστορικές επέτειοι τίθενται σε αντιπαράθεση με την επικαιρότητα. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η ιστορική μνήμη μπορεί κάλλιστα να αποτελεί αφετηρία γόνιμου προβληματισμού σχετικά με τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη διαφανή λειτουργία των θεσμών σήμερα.

Ο εντοπισμός και η ανάλυση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε ως προς την ουσιαστική πραγμάτωση τέτοιων πανανθρώπινων αξιών στην καθημερινή πολιτική και κοινωνική μας ζωή θα μπορούσαν να αποτελούν τον πραγματικό πυρήνα απο-ιδεολογικοποιημένων συζητήσεων με αφορμή τις εθνικές επετείους και, σίγουρα, ένα πιο ενδιαφέρον θέμα για υπεύθυνη και παραγωγική σκέψη με καθολικότερη και πιο ενεργή συμμετοχή.

Άλλωστε, η πραγματική αξία της ιστορικής μνήμης δεν πρέπει να χάνεται μέσα σε παιχνίδια μικροπολιτικής επιρροής ούτε να εξαντλείται σε ετήσιες εθιμοτυπικές τελετές απόδοσης τιμών σε γεγονότα και πρόσωπα, αλλά να αναδεικνύεται από τον τρόπο με τον οποίο τα διδάγματά της μπορούν να αξιοποιούνται για τη διαμόρφωση μιας καλύτερης κοινωνίας στο παρόν και στο μέλλον. Και αυτός είναι ένας στόχος που οφείλει να μας ενώνει, όχι να μας χωρίζει.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ

Tα καλύτερα άρθρα της ημέρας έρχονται στο mail σου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Γιάννα Χορμόβα: ΔΥΠΑ, τεχνητή νοημοσύνη και νέα επαγγέλματα
Η AI απειλεί δουλειές, οι επιχειρήσεις ψάχνουν εργαζομένους - Το νέο παράδοξο της αγοράς

Η διοικήτρια της ΔΥΠΑ Γιάννα Χορμόβα μιλά στην ATHENS VOICE για την ΑΙ, τα επαγγέλματα που απειλούνται και τις νέες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας

Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.

// EMPTY