Όταν μια χώρα παύει να απολογείται

Υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό στην εικόνα μιας Ελλάδας που σήμερα βιάζεται να αποπληρώσει το χρέος της. Η χώρα που για χρόνια μάθαινε να ζει με το βλέμμα των «θεσμών» πάνω από τον ώμο της, σήμερα ενημερώνει τους πιστωτές της ότι θα τους πληρώσει νωρίτερα. Η ιστορία έχει, ενίοτε, περίεργη αίσθηση του χιούμορ.

Για μια χώρα που για μια δεκαετία υπήρξε συνώνυμο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, η πρόωρη αποπληρωμή δεν είναι μόνο ένα οικονομικό επίτευγμα. Είναι μια στρατηγική πολιτική πράξη. Μπορεί να μην είναι εντυπωσιακή σε προεκλογικό επίπεδο, δεν κόβει κορδέλες αλλά διαθέτει τον βαθύ συμβολισμό της αντιστροφής μιας αφήγησης.

Δείχνει ότι το ελληνικό κράτος έχει ξαναποκτήσει κάτι που χάθηκε μέσα στην κρίση: την πρωτοβουλία των κινήσεών του. Η Ελλάδα δεν ζητά πλέον χρόνο από τις αγορές, αγοράζει η ίδια χρόνο για τον εαυτό της.

Μέσα στο 2026, η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε νέα πρόωρη αποπληρωμή δημόσιου χρέους ύψους 13 δισ., τα οποία θα προστεθούν στα 36 δισ., που από το 2019 έχουν ήδη αποπληρωθεί -κι αυτά- πρόωρα. Η Ελλάδα καταγράφει την ταχύτερη μείωση δημόσιου χρέους στην Ευρώπη στην προσπάθειά της, μέχρι το 2030, να πάψει να είναι η πλέον υπερχρεωμένη χώρα της Ευρώπης.

Ενδεχομένως σημαντικότερη κι από τα δισεκατομμύρια που εξοικονομούνται από τους τόκους είναι η μεταβολή της αντίληψης. Η πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας είναι, σε μεγάλο βαθμό, η οικονομική μετάφραση της εμπιστοσύνης. Οι επενδυτές δεν ανταμείβουν μόνο τους αριθμούς, ανταμείβουν και τη συνέπεια. Και η συνέπεια, με τη σειρά της, μεταφράζεται σε χαμηλότερα επιτόκια δανεισμού, σε αναβαθμίσεις πιστοληπτικής ικανότητας, σε φθηνότερο κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να θυμόμαστε ποιοι πλήρωσαν το τίμημα αυτής της αλλαγής. Μια ολόκληρη γενιά μεγάλωσε, ακούγοντας ότι ζει πάνω από τις δυνατότητές της. Είδε τους γονείς της να μετρούν κάθε ευρώ, έζησε τα capital controls και τις ουρές στις τράπεζες. Νέοι άνθρωποι έφυγαν, οικογένειες προσαρμόστηκαν, επιχειρήσεις έκλεισαν, εργαζόμενοι έμειναν άνεργοι, μισθοί συμπιέστηκαν και η λέξη «χρέος» έγινε σχεδόν συνώνυμη με τη λέξη «ντροπή».

Γι’ αυτούς, η σημερινή δημοσιονομική κανονικότητα δεν είναι απλώς ένας δείκτης σε έναν πίνακα του Bloomberg. Είναι, με έναν τρόπο, η επιστροφή μιας χαμένης αξιοπρέπειας. Και γι’ αυτό η πρόωρη αποπληρωμή δεν κλείνει απλώς έναν λογαριασμό του παρελθόντος. Ανοίγει χώρο για το μέλλον.

Η Ελλάδα δεν έγινε ξαφνικά πλούσια. Έγινε όμως ξανά πιστευτή. Και για μια χώρα που κάποτε ζητούσε από τους άλλους να την εμπιστευθούν, αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο χρέος που κατάφερε να αποπληρώσει.