Η «επανεμφάνιση» του Αλέξη Τσίπρα: Όταν η εξουσία γίνεται αυτοσκοπός
Η συζήτηση δεν πρέπει να αφορά την ανακύκλωση φθαρμένων προσώπων, αλλά την ανάγκη για θεσμικά κόμματα τα οποία θα έχουν τη δυνατότητα να δεσμεύονται σε επεξεργασμένο πρόγραμμα και πολιτικές αρχές
Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στο πολιτικό σκηνικό, η παρακαταθήκη της διακυβέρνησής του, ο ΣΥΡΙΖΑ, ο ρόλος του ΠΑΣΟΚ και το νέο κόμμα.
Τους τελευταίους μήνες παρακολουθούμε μια καλοσχεδιασμένη και ακριβοπληρωμένη προσπάθεια επανεμφάνισης του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής. Ετερόκλητα συμφέροντα επιχειρούν να τον παρουσιάσουν σαν κάτι νέο και διαφορετικό, ώστε να αναδιαμορφώσουν τους πολιτικούς συσχετισμούς και να εξυπηρετήσουν τους δικούς τους στόχους.
Σε αυτή την προσπάθεια σταθερός σύμμαχός είναι πάντα η Νέα Δημοκρατία. Η κυβέρνηση φαίνεται να θεωρεί τον κ. Τσίπρα τον πιο βολικό αντίπαλο για τη διάσωση της ή ακόμα και για μια ενδεχόμενη τρίτη θητεία. Και δεν είναι αβάσιμο. Στις τελευταίες εκλογές του 2023 ηγήθηκε του ΣΥΡΙΖΑ και τον οδήγησε στη μεγαλύτερη εκλογική ήττα, η οποία θα έπαιρνε ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις εάν οι δημοσκοπήσεις αποτύπωναν την πραγματική εικόνα κατά την προεκλογική περίοδο. Για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, ο κ. Τσίπρας παραμένει τοξικός, αποτρεπτικός, ταυτισμένος με την πιο έντονη περίοδο διχασμού και πολιτικού λαϊκισμού της σύγχρονης Ελλάδας.
Η παρακαταθήκη της διακυβέρνησης Τσίπρα
Η κυβερνητική του θητεία αποτέλεσε ένα μείγμα πολιτικού κυνισμού και βαθύτατου διχασμού. Με σύμμαχο την ακροδεξιά και τον κ. Καμμένο, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ επιδόθηκε σε μια συστηματική προσπάθεια εξόντωσης πολιτικών αντιπάλων μέσω στημένων σκανδάλων, επιδιώκοντας παράλληλα τον έλεγχο των ΜΜΕ και την άλωση των ανεξάρτητων θεσμών.
Η επιθετικότητα, ο λαϊκισμός και η συνεχής στοχοποίηση αντιπάλων δεν ήταν απλώς πολιτικές επιλογές· ήταν το βασικό χαρακτηριστικό της δημόσιας παρουσίας του κ. Τσίπρα. Αυτός ο λόγος τον οδήγησε στην εξουσία, αλλά ταυτόχρονα συνέβαλε στη θεσμική και κοινωνική αποδιοργάνωση της χώρας. Αντιμετώπισε τη εξουσία όχι ως ευθύνη, αλλά ως αυτοσκοπό, χωρίς λογοδοσία, χωρίς σχέδιο και χωρίς πραγματική μέριμνα για τη χώρα.
Από το 2015 έως το 2019, η ελληνική κοινωνία και οικονομία βρέθηκαν σε μια παρατεταμένη αναμονή για τη «στροφή» του Αλέξη Τσίπρα. Η χώρα χρειαζόταν αποφάσεις με γνώμονα τις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας, όχι την προσωπική πολιτική επιβίωση. Αντί για αυτό, η ατολμία και η ρηχότητα της ηγεσίας του επέβαλαν ένα τεράστιο κόστος: καθυστέρηση στις μεταρρυθμίσεις, απώλεια ευκαιριών ανάπτυξης και διαιώνιση της αβεβαιότητας. Η περίοδος αυτή δεν ήταν απλώς χαμένη· ήταν καθοριστική για το πώς η Ελλάδα θα μπορούσε να είχε βγει νωρίτερα από την κρίση, αλλά δεν το έκανε.
Η διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ ως εργαλείο προσωπικής διάσωσης
Μετά την εκλογική συντριβή, ήταν σαφές ότι οποιαδήποτε παραμονή του στην ηγεσία θα ήταν πολιτική αυτοχειρία. Για να εξασφαλίσει την προσωπική του επανεμφάνιση, επέλεξε τον πλήρη ευτελισμό και την πολλαπλή διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ — ενός κόμματος που ο ίδιος διαμόρφωσε και τελικά αποδόμησε.
Ο πολιτικός αμοραλισμός, που τον συνόδευε από την πρώτη στιγμή, αποδείχθηκε και σε αυτή τη φάση ο καθοριστικός παράγοντας. Ο κ. Τσίπρας δεν δίστασε να αφήσει πίσω του καμένη γη, αρκεί να διατηρήσει το προσωπικό του αφήγημα ζωντανό.
Η πρόσφατη συγγραφική προσπάθεια του κ. Τσίπρα δεν αποτελεί αυτοκριτική. Αντίθετα, επιχειρεί να γελοιοποιήσει συνεργάτες και να μεταθέσει τις ευθύνες, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως θύμα περιστάσεων. Πρόκειται για μια ντροπιαστική απόπειρα αναθεώρησης της ιστορίας, που αποκαλύπτει την εμμονή στη διατήρηση του προσωπικού αφηγήματος, ακόμα και εις βάρος της αλήθειας και της συλλογικής μνήμης.
Ο ρόλος του ΠΑΣΟΚ και ο διμέτωπος αγώνας
Αν ο ΣΥΡΙΖΑ επιχείρησε να χειραγωγήσει τους θεσμούς μέσω σύγκρουσης και εργαλειοποίησης, η Νέα Δημοκρατία τους αποδυναμώνει μέσω απαξίωσης, υπονόμευσης , και συστηματικής αποφυγής λογοδοσίας. Και οι δύο κυβερνήσεις, παρά τις επιμέρους διαφορές τους, κινήθηκαν τελικά κάτω από τον πήχη των πραγματικών αναγκών της χώρας. Το αποτέλεσμα είναι κοινό και αμείλικτο: η Ελλάδα παραμένει ουραγός στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καταδικασμένη σε χαμηλές επιδόσεις, περιορισμένες προοπτικές και διαρκή υστέρηση. Με βάση τις προβλέψεις για τους ρυθμούς ανάπτυξης και τη δομική αδυναμία της οικονομίας, η χώρα κινδυνεύει να συγκρίνεται όχι με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά με αναπτυσσόμενες οικονομίες όπως η Αίγυπτος ή η Τουρκία. Πρόκειται για στρατηγική αποτυχία διαρκείας που καταδεικνύει την ανικανότητα των ηγεσιών των να θέσουν τον πήχη εκεί που πραγματικά ανήκει.
Σε αυτό το νέο σκηνικό, το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται αντιμέτωπο με μια διπλή πρόκληση:
– Από τη μία η ανάγκη δομικής και στοιχειοθετημένης αντιπολίτευσης με παράλληλη εναλλακτική πρόταση απέναντι στην καταστροφική πολιτική της Νέας Δημοκρατίας.
– Από την άλλη, την προσπάθεια εγκαθίδρυσης ενός νέου «κόμματος Τσίπρα», που επιχειρεί να αναστήσει τον ίδιο λαϊκιστικό λόγο που αποδοκιμάστηκε συντριπτικά το 2023.
Ο διμέτωπος αγώνας είναι πλέον αναγκαστικός. Η χώρα δεν έχει ανάγκη επιστροφής σε εποχές διχασμού και τοξικής ρητορικής, ούτε σε πρόχειρα πολιτικά μορφώματα που χτίζονται γύρω από πρόσωπα και όχι πολιτικές.
Επίλογος
Η προσπάθεια επανεμφάνισης του Αλέξη Τσίπρα δεν είναι απλώς μια πολιτική κίνηση· αποκαλύπτει ένα κοινό πολιτικό μοτίβο, όπου τόσο ο ίδιος όσο και η Νέα Δημοκρατία αντιμετώπισαν την εξουσία ως αυτοσκοπό, χωρίς λογοδοσία και χωρίς ουσιαστικό έργο για τη χώρα. Το ζητούμενο σήμερα είναι η οικοδόμηση ενός πολιτικού λόγου που θα ενώνει αντί να διχάζει και θα υπηρετεί τη θεσμική σταθερότητα αντί της προσωπικής φιλοδοξίας.
Η επανεμφάνιση Τσίπρα επιχειρεί να ανασύρει από το παρελθόν μια λογική προσωπικής κυριαρχίας, λαϊκισμού και διχασμού, σε μια περίοδο που η χώρα έχει ανάγκη από ψύχραιμες, θεσμικές και απολύτως σοβαρές φωνές. Η κοινωνία έχει βιώσει τις επιπτώσεις της διακυβέρνησής του και της ανεύθυνης πολιτικής ρητορικής και δύσκολα θα γυρίσει σε εκείνη την εποχή.
Η συζήτηση, λοιπόν, δεν πρέπει να αφορά την ανακύκλωση φθαρμένων προσώπων και τη δημιουργία ενός ακόμα προσωποπαγούς κόμματος, αλλά την ανάγκη για θεσμικά κόμματα τα οποία θα έχουν τη δυνατότητα να δεσμεύονται σε επεξεργασμένο πρόγραμμα και πολιτικές αρχές. Οτιδήποτε λιγότερο, απλώς μας αναγκάζει να ζούμε ξανά και ξανά τα λάθη του παρελθόντος.
Η συζήτηση δεν πρέπει να αφορά την ανακύκλωση φθαρμένων προσώπων, αλλά την ανάγκη για θεσμικά κόμματα τα οποία θα έχουν τη δυνατότητα να δεσμεύονται σε επεξεργασμένο πρόγραμμα και πολιτικές αρχές
Μια συζήτηση αφιερωμένη στο θέμα του βιβλίου του «Η Μεγάλη Επιστροφή»: την ελληνική οικονομία, τις προκλήσεις της, τα λάθη που προηγήθηκαν αλλά και το τι μέλλει γενέσθαι.
Ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας παρέστη στην παρουσίαση του βιβλίου «Ιστορίες από τη Λατινική Αμερική: Από τον Πινοσέτ και τον Εσκομπάρ στις σύγχρονες Δημοκρατίες», του Ιάσονα Πιπίνη
7°
