Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μια εξαιρετική ευκαιρία να γίνει μια πραγματική «ένωση»

Έχω γράψει και σε προηγούμενο κείμενο μου (βλ. Μετά τον κορωνοϊό: Προς αναζήτηση νέας ταυτότητας), για την ανάγκη όρθωσης του ελληνικού πνεύματος ως υπεραξία, νικώντας τον υφέρποντα φόβο και τη μιζερολαγνεία που μας χαρακτηρίζει ως έθνος. Βαθιές αλλαγές συντελούνται σε ολόκληρο τον κόσμο και δίνεται η δυνατότητα να συμμετέχουμε σε αυτό το νέο πολύ-πολιτισμικό μωσαϊκό που χτίζεται στην Ευρώπη αλλά και παντού προάγοντας ένα οικουμένικο, ανοιχτό πνεύμα δημιουργίας που θα αγκαλιάζει τη διαφορετικότητα και δεν θα αμύνεται φοβικά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μια εξαιρετική ευκαιρία να γίνει μια πραγματική «ένωση» κατά τα πρότυπα ίσως των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, και να μετουσιωθεί σε ένα συναρπαστικό αμάλγαμα εθνοτήτων με κοινό όμως στόχο και όραμα. Να προασπιστεί τη φιλελεύθερη ταυτότητά της, δηλαδή να προωθήσει περισσότερο τις ελευθερίες που έχει ήδη κατακτήσει, ελεύθερη μετακίνηση εμπορευμάτων, ανθρώπων, ιδεών, τεχνολογιών, γνώσης κλπ. και να τη θωρακίσει με ένα κανονιστικό συνταγματικό και ισχυρό πλαίσιο. Η «ισχύ εν τη ενώσει» δεν είναι ένα τυχαίο ρητό, καθώς ανήκοντας σε ένα τέτοιο ισχυρό σύνολο η Ελλάδα μπορεί να αναδειχτεί πολύ περισσότερο από το να επιλέξει να κλειστεί στον εαυτό της και σε ένα αποστειρωμένο ένδοξο παρελθόν, χωρίς να μπορεί να χτίσει πάνω σε αυτό ένα ένδοξο παρόν και μέλλον. Πλέον, η τεχνολογία θα φέρει συγκλονιστικές αλλαγές ακόμη και σε πεδίο ταυτοτήτων: τίποτε δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο και αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Το μέλλον ανήκει σε αυτούς που οραματίζονται, που ονειρεύονται, που ανοίγονται χωρίς φόβο στον κόσμο και αγκαλιάζουν τις αλλαγές εγχύνοντας έτσι και το δικό τους DNA μέσα σε αυτές.

Πρόσφατα, διάβασα ότι η Ιταλία απαγόρεψε την τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό ακριβώς αντιπροσωπεύει ο φόβος μπροστά στο άγνωστο: ό,τι δεν καταλαβαίνουμε, αντί να επιχειρήσουμε να το μελετήσουμε, να δούμε τι μπορεί να προσφέρει και πως μπορούμε να συμβάλλουμε εμείς στη βελτίωση του, το απαγορεύουμε. Γενικά, η «απαγόρευση» ήταν πάντα ένα αγαπημένο εργαλείο οπισθοδρομικών, φοβικών και εθνικιστικών -με την κακή έννοια- κυβερνήσεων. Πως ακριβώς «απαγορεύουμε» την τεχνολογική πρόοδο; Άραγε θα μπορούσαμε να το είχαμε κάνει και τότε με το Ίντερνετ; Μήπως είχε επιχειρηθεί κιόλας; Βλέποντας το πως όμως το Ίντερνετ άλλαξε ολόκληρο τον κόσμο, σαφώς προς το καλύτερο, τότε τι φοβόμαστε; Επίσης, η Ιταλία πάλι «απαγόρευσε» τη χρήση αγγλικών όρων στη γλώσσα της μαθαίνω, ενώ την ίδια στιγμή, μετονόμασε ένα Υπουργείο της σε Υπουργείο Eπιχειρηματικότητας και Made in Italy! (ω τι ειρωνεία).  Αυτά όλα αποτελούν δείγματα ανασφάλειας, φόβου και τελικά κομπλεξισμού καθώς μπροστά σε έναν κόσμο πιο μεγάλο, πιο ανοιχτό, πιο ελεύθερο επιχειρούμε να κλειστούμε σε πράγματα που γνωρίζουμε και που μας κάνουν να νιώθουμε ασφάλεια. Παραδοσιακές αξίες, παραδοσιακά εθνικά «σκευάσματα» μέσα στα οποία μπορούμε να οχυρωθούμε αντιπαραβάλλοντας την αμιγώς καθαρή «ελληνικότητα» μας ή εν προκειμένω «ιταλικότητα», ενώ το ζήτημα είναι ακριβώς το αντίθετο: πως, μέσω δημιουργικών ζυμώσεων, τα καλύτερα στοιχεία του πολιτισμού μας θα αναμειχτούν με άλλους πολιτισμούς και άλλες ταυτότητες και θα αποκτήσουν μια «υπεραξία». Όλοι μας είμαστε παιδιά όμορφων ζυμώσεων και αναμείξεων, από το επίπεδο του Ατόμου μέχρι το συμπαντικό, και αυτό είναι που μας κάνει πραγματικά μοναδικούς και ιδιαίτερους.

Επιστρέφοντας λοιπόν στον αρχικό συλλογισμό μου αναρωτιέμαι ποιος ακριβώς θα μπορούσε να είναι ο ρόλος μιας πραγματικής προοδευτικής Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία όλοι θα ήμαστε ισότιμα μέλη. Θα μπορούσε το κάθε κράτος πραγματικά να εισέλθει σε αυτή την ένωση χωρίς φόβο αλλά με ενθουσιασμό για ένα όραμα μεγαλύτερο και ομορφότερο προσδίδοντας τα δικά του χαρακτηριστικά και το δικό του DNA μέσα σε αυτό, ή θα έμενε για πάντα προσκολλημένο, και εγκλωβισμένο ίσως, σε μια κατασκευασμένη ιδεολογική «εθνική ταυτότητα». Και τι μπορεί να κάνει η ΕΕ για να ενισχύσει αυτή ακριβώς την ενσωμάτωση σε ένα πιο οικουμενικό μοντέλο; Ίσως περισσότερα προγράμματα σαν το επιτυχημένο Erasmus και Erasmus +, ούτως ώστε όλο και περισσότεροι άνθρωποι και κυρίως νέων ηλικιών να έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν, να γνωρίσουν, να μάθουν, να εργαστούν και εν τέλει να ζήσουν ως ισότιμοι πολίτες άλλων κρατών-μελών; Αυτοί οι άνθρωποι θα αποκτήσουν μια νέα πολυπολιτισμική ταυτότητα, θα μπολιάσουν τον πολιτισμό τους με άλλους και θα μπολιαστούν επίσης, και το σκοτεινό, φοβικό φάντασμα του εθνικισμού, που ανέκαθεν έτρεφε έριδες και πολέμους, θα χαθεί μια για πάντα μέσα στον εκτυφλωτικό ήλιο ενός νέου οικουμενικού πολύ-πολιτισμού.