Στον δρόμο για το απόλυτο αδιέξοδο

Πριν από μερικούς μήνες, το Ηνωμένο Βασίλειο κυριαρχούσε στη δημόσια σφαίρα της χώρας μας ως ένα πολιτικό ανέκδοτο. Η αλλαγή τριών πρωθυπουργών μέσα σε τρεις μήνες, με τη μία από αυτούς, την Λιζ Τρας να μην καταφέρνει να παραμείνει στη θέση της παρά μόνο επτά εβδομάδες, αρκούσε προκειμένου η παλαιότερη κοινοβουλευτική δημοκρατία της Ευρώπης να γίνει ο εύκολος περίγελος των πολιτικών σχολιαστών. Πράγματι, μια σειρά από βιαστικές εκτιμήσεις των πολιτικών ελίτ, κυρίως του Συντηρητικού Κόμματος, σε συνδυασμό με την προσήλωση του βρετανικού πολιτικού συστήματος στους τύπους και στις παραδόσεις σχετικά με τη διαδικασία εκλογής αρχηγών, οδήγησε τη χώρα στη δίνη μιας οικονομικής κρίσης που την απειλούσε ούτως ή άλλως από τη χρονιά του Brexit. Είναι άραγε μακριά η Ελλάδα από μια ανάλογη εμπειρία τους επόμενους μήνες;

Φοβάμαι πως όχι. Η πιθανότητα η χώρα να βρεθεί για ένα παρατεταμένο διάστημα σε ένα πολιτικό αδιέξοδο δεν είναι μικρή. Οι εκτιμήσεις των ειδικών για τα αποτελέσματα της πρώτης κάλπης, αυτής από την οποία οι ψήφοι θα μετατραπούν σε κοινοβουλευτικές έδρες βάσει του συστήματος της απλής αναλογικής, συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως ο σχηματισμός μιας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από δύο ή περισσότερα κόμματα που θεωρητικά έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας δεν θα είναι μαθηματικά εφικτός. Εξαίρεση θα μπορούσε να είναι η συνεργασία της ΝΔ με το ΠΑΣΟΚ, μια εξέλιξη που θάφτηκε από την ημέρα που δημοσιοποιήθηκε, χωρίς να ερμηνευτεί ποτέ επαρκώς, η παρακολούθηση του τηλεφώνου του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ από υπηρεσίες που ελέγχονται από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό και πρόεδρο της ΝΔ.

Η προσφυγή στη δεύτερη κάλπη, αυτήν από οποία οι ψήφοι θα μετατραπούν σε κοινοβουλευτικές έδρες βάσει του υβριδικού συστήματος της ενισχυμένης αναλογικής που προώθησε η σημερινή κυβέρνηση, είναι λοιπόν βέβαιη και μάλιστα ευνοείται εμφανώς από τη ΝΔ ως η λύση για το πολιτικό μέλλον της χώρας. Οι εκτιμήσεις των ειδικών ωστόσο δεν είναι ευνοϊκές ως προς την επιτυχία διαμόρφωσης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας ούτε και σε αυτές τις κάλπες, καθώς η προοπτική να διατηρήσουν την κοινοβουλευτική εκπροσώπησή τους και τα επτά κόμματα που δείχνουν ότι θα τα καταφέρουν στην πρώτη κάλπη είναι σημαντική. Μια τέτοια εξέλιξη δυσκολεύει «τα μαθηματικά» της διαμόρφωσης πλειοψηφίας από το πρώτο κόμμα παρότι αυτό θα έχει προσθέσει στη δύναμή του έναν σημαντικό αριθμό εδρών λόγω του εκλογικού συστήματος που θα εφαρμοστεί τότε. Οι μεταβολές στα ποσοστά των κομμάτων μεταξύ πρώτης και δεύτερης κάλπης βέβαια θα έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα που δεν είναι εύκολο να προσδιοριστούν, όμως από την άλλη η ένταση των συνεχών και πολύμηνων αντιπαραθέσεων και η καχυποψία μεταξύ των ηγεσιών θα έχει διαμορφώσει τάφρους και όχι γέφυρες μεταξύ των κομμάτων. Την ίδια στιγμή, η αυξανόμενη δυσαρέσκεια κατά της κυβέρνησης θα δυσχεραίνει την απόφαση στήριξης της ΝΔ στη δεύτερη κάλπη, ακόμα και αν οδηγεί την εκλογική μάχη.

Μοιάζει λοιπόν πιθανό ότι το καλοκαίρι θα βρει τη χώρα μας στο απόλυτο αδιέξοδο. Και το ελληνικό καλοκαίρι δεν είναι ένα καλοκαίρι σαν όλα τα άλλα. Είναι απολύτως συνδεδεμένο με την οικονομία της χώρας, λόγω του μεγέθους του τουριστικού κλάδου. Και η χώρα δεν βρίσκεται στην σκανδιναβική χερσόνησο, αλλά δίπλα στη μονίμως απειλητική Τουρκία, η οποία είτε με τον Ερντογάν, είτε –ίσως ακόμα χειρότερα– χωρίς αυτόν, θα κυνηγά την πρόκληση στο Αιγαίο για λόγους του δικού της προεκλογικού ή μετεκλογικού εντυπωσιασμού. Έχει αλήθεια η Ελλάδα την πολυτέλεια να χάσει μήνες σε πολιτικά «παζάρια»; Έχει την πολυτέλεια να μετράει αποκαλύψεις και υπονοούμενα του ενός σε βάρος του άλλου; Πόσο θα φτάσει το χρέος της χώρας μοιράζοντας επιδόματα, υποσχέσεις και απευθείας αναθέσεις;

Φοβάμαι πως η Ελλάδα των τηλεπαραθύρων και των αμέτρητων tweets που θα κρατήσουν μήνες θα γίνει και αυτή ένα σύντομο πολιτικό ανέκδοτο. Για τους άλλους, όχι για εμάς τους ίδιους τους πολίτες της. Τις αποκαλύψεις και τα υπονοούμενα «του σήμερα», αλλά και τα πολιτικά παζάρια «του αύριο» πρέπει να αντικαταστήσουν άμεσα οι διαβουλεύσεις. Οι ειλικρινείς, οι εμπροσθοβαρείς, οι προγραμματικές διαβουλεύσεις. Η ουσία της πολιτικής. Τα πρόσωπα της πρώτης γραμμής των κομμάτων έχουν την υποχρέωση να αναζητήσουν τη φωνή της λογικής και της συνεργασίας. Μια φωνή που φαίνεται πως έσβησε με την απόφαση της διακοπής της λειτουργίας ενός κόμματος που σήμερα θα είχε να προσφέρει πολλά: του Ποταμιού. Η απουσία του ως επιλογής ψήφου στοιχίζει σε πολλούς, ακόμα και σε ανθρώπους που δεν το είχαν στηρίξει στις δύσκολες μέρες του το 2019. Ας είναι. Ας προσπαθήσουν οι μεμονωμένοι άξιοι των υπολοίπων κομμάτων να διασώσουν την Ελλάδα από την κατηγορία του πολιτικού ανεκδότου.