Οι αριθμοί της μετανάστευσης και οι προκαταλήψεις

Η εικόνα των 92 γυμνών μεταναστών -Αφγανών και Σύριων- οι οποίοι διασώζονται από τις ελληνικές αρχές σε συνεργασία με την Frontex στον Έβρο και η προφανής εργαλειοποίησή τους από τις τουρκικές αρχές, προκαλεί θλίψη και αποτροπιασμό.

Φέρνει στο νου μνήμες από την πρόσφατη ιστορία των ναζιστικών στρατοπέδων και την απαξίωση της ελάχιστης απαραίτητης ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η ιστορία της μετανάστευσης και των μεταναστών είναι πέρα από όλα τα άλλα και μια υπόθεση ανθρώπινου πόνου και σεβασμού της αξιοπρέπειας.

Η πανδημία των τελευταίων ετών μείωσε σημαντικά τον αριθμό των παράτυπων αφίξεων στην ΕΕ και την Ελλάδα.

Τον Απρίλιο του 2020, ο αριθμός των ανιχνεύσεων παράτυπης διέλευσης των συνόρων στις κύριες μεταναστευτικές οδούς της Ευρώπης μειώθηκε κατά 85 τοις εκατό από τον προηγούμενο μήνα, το χαμηλότερο ποσοστό  από τότε που η Frontex άρχισε να συλλέγει δεδομένα συνόρων το 2009. Οι χαμηλοί αριθμοί ρεκόρ οφείλονταν κυρίως στα περιοριστικά μέτρα που εφάρμοσαν τόσο τα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και οι τρίτες χώρες διέλευσης και αναχώρησης μετανάστευσης.

Το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα.

Ωστόσο από την άνοιξη του 2021 οι μεταναστευτικές ροές άρχισαν πάλι να αυξάνονται.

Σήμερα η χώρα φιλοξενεί συνολικά 475.384 νόμιμους μετανάστες από τρίτες χώρες και 59.751 αναγνωρισμένους ως πρόσφυγες. Παράλληλα από τον Αύγουστο του 2021 έως τον Αύγουστο του 2022 οι ροές αφίξεων ανέρχονταν σε 13.442 έναντι 5.406 το αντίστοιχο περσινό οκτάμηνο.

Παρά τις μεγάλες προσπάθειες ορισμένων ΜΜΕ να μας πείσουν για τους τεράστιους αριθμούς μεταναστών οι οποίοι πλημμυρίζουν την επικράτεια πυροδοτώντας ένα κύμα αχρείαστου λαϊκισμού σε πολύ επικίνδυνες εποχές για την Ευρώπη και τον κόσμο, τα τελευταία συγκεντρωτικά στοιχεία της Eurostat από το 2020 ίσως φανούν χρήσιμα.

Ο αριθμός των μακροχρόνια προσφύγων για την συγκεκριμένη χρονιά στο Βέλγιο φθάνει τους 119.000, στην Ισπανία τους 467.000, στη Γερμανία τους 728.000, στην Τσεχία τους 63.000, στην Ιρλανδία τους 74.000, στην Ελλάδα τους 84.000, στη Γαλλία τους 283.000 και στην Ιταλία τους 247.000.

Η πανδημία του κορωνοϊού και ο πόλεμος στην Ουκρανία εκτός από τη μείωση των μεταναστευτικών ροών, τις αλλαγές στην εφοδιαστική αλυσίδα και τις μεγάλες ελλείψεις σε τρόφιμα με επακόλουθο τις αυξήσεις στις τιμές, κατέδειξε και την τεράστια έλλειψη εργατικού δυναμικού σε τομείς όπως ο αγροτικός, ο κατασκευαστικός, ο τουριστικός τομέας και η μεταποίηση, η εστίαση και η μακροχρόνια φροντίδα.

Το πρόβλημα αφορά αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Για αυτό τον λόγο η Πορτογαλία, η Ισπανία και, κυρίως, η Ιταλία προχωρούν σε καίριες παρεμβάσεις νομιμοποίησης.

Μόνο στην Ιταλία νομιμοποιήθηκαν 220.000 παράτυπα διαμένοντες.

Πρόσφατα  στην Ελλάδα ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης  Πυρηνοκάρπων κ. Χρήστος Γιαννακάκης και αντιπροέδρος της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) παρέθεσε ολοκληρωμένη πρόταση για την επίλυση του τεράστιου προβλήματος της έλλειψης εργατικού δυναμικού που είναι απαραίτητο τόσο για την παραγωγή στους αγρούς όσο και για τη μεταποίηση - τυποποίηση των φρούτων. Μεγάλα προβλήματα δημιουργήθηκαν στην Ημαθία και στην Πιερία, χιλιάδες στρέμματα στη Μανωλάδα έμειναν φέτος ακαλλιέργητα ενώ παράλληλα η περίοδος της συγκομιδής της ελιάς σε όλη τη χώρα βρίσκει τα χωράφια χωρίς εργάτες.

Στη πρόταση επισημαίνεται η επιτακτική ανάγκη εξεύρεσης εργατικών χεριών από τρίτες χώρες και οι δυσλειτουργίες στις υπάρχουσες διακρατικές συμφωνίες.

Το πρόβλημα είναι τόσο μεγάλο που η κυβέρνηση αναγκάσθηκε να επιταχύνει τέτοιου τύπου διακρατικές συμφωνίες με χώρες οι οποίες θα μπορούσαν να εξάγουν εργατικό δυναμικό.

Ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης το είχε θέσει στον Αιγύπτιο πρόεδρο κ. Σίσι από τις αρχές του 2022. Η ελληνική κυβέρνηση την τελευταία εβδομάδα υπέγραψε μια αντίστοιχη συμφωνία με την Αίγυπτο  για 5.000 εργάτες γης, με προβλεπόμενο όριο παραμονής 9 μήνες εντός ενός έτους, το οποίο είναι το μέγιστο που δίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Καθημερινή η Ελλάδα χρειάζεται 50.000 εργατικά χέρια, αριθμός που το μίνιμουμ που μπορεί να πέσει ώστε να καλυφθούν βασικές ανάγκες στον αγροτικό μόνο τομέα είναι 30.000.

Αναρωτιέται κανείς γιατί δεν θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν όσοι από τους μετανάστες εισέρχονται παράτυπα στην Ελλάδα και ενδιαφέρονται να εργασθούν αντί να τη χρησιμοποιούν μόνο ως ενδιάμεσο σταθμό για την Δυτική Ευρώπη υπό όρους και προϋποθέσεις.

Ο Καναδάς η χώρα με  την όγδοη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο η οποία καταγράφει το 24ο υψηλότερο ονομαστικό κατά κεφαλήν εισόδημα παγκοσμίως και τη δέκατη έκτη υψηλότερη κατάταξη στον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης, μπορεί να αποτελέσει ένα παράδειγμα καλής πρακτικής

Από το 2019, ο Καναδάς έχει τον όγδοο μεγαλύτερο πληθυσμό μεταναστών στον κόσμο, ενώ οι γεννημένοι στο εξωτερικό αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο (21% το 2019) του πληθυσμού του Καναδά - μια από τις υψηλότερες αναλογίες για τις βιομηχανικές δυτικές χώρες.

Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προσθέσουμε τις ανησυχητικά αυξανόμενες πιέσεις στο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας εξαιτίας της δημογραφικής γήρανσης φαινόμενο το οποίο αφορά σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η Ευρώπη αποτελεί την πιο γερασμένη ήπειρο του πλανήτη και η ενσωμάτωση των μεταναστών θα μπορούσε να δώσει μια αναγεννητική ανάσα.

Το 2010 ο αν. υπουργός Γ. Κουτρουμάνης είχε προτείνει να ενταχθεί στο τότε ασφαλιστικό νομοσχέδιο η δυνατότητα να δίνεται ένας αριθμός ΑΜΚΑ σε όλους τους μετανάστες προκειμένου να υπάρχει ένα αξιόπιστο σύστημα καταγραφής αλλά και παρακολούθησης της μαύρης εργασίας. Φυσικά η πρόταση απορρίφθηκε μετά πολλών επαίνων από το ίδιο του το κόμμα εξαιτίας του κλίματος ξενοφοβίας και ρατσισμού και του συνεπακόλουθου πολιτικού κόστους. 

Το μεταναστευτικό δεν είναι ένα θέμα οικονομικών ισολογισμών, ούτε καν ένα θέμα συμπόνοιας με βάση τα likes τα οποία καταγράφουν στα social media οι δραματικές εικόνες απελπισμένων, ταλαιπωρημένων ανθρώπων και λειτουργούν ως υποκατάστατο των κοιμισμένων συνειδήσεών μας.

Δεν είναι ακόμη ούτε ένα θέμα ρεαλισμού με βάση τους αριθμούς που εκτέθηκαν παραπάνω ή τις ολοένα και αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε αναγκαστικά.

Είναι ένα πρόβλημα κουλτούρας  και κατά τούτο εξαιρετικά δύσκολο και επικίνδυνο, με πολλές παραμέτρους. Ας μη ξεχνούμε ότι η επάνοδος ακροδεξιών, ξενοφοβικών αντιδημοκρατικών κινημάτων στην Ευρώπη στηρίχθηκε εν πολλοίς και στο μεταναστευτικό και στα συνεπακόλουθα προβλήματα τα οποία ανέκυψαν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Αν όμως η οικονομία και το εργατικό δυναμικό είναι η αφορμή να σκεφθούμε τα πράγματα πιο ψύχραιμα, πιο ρεαλιστικά, πιο συμπονετικά, πιο ανοιχτά τελικά ας μη διστάσουμε να το κάνουμε.

Τα προβλήματα κουλτούρας απαντώνται κυρίως από τις αποτελεσματικές απαντήσεις που δίνουμε στα καθημερινά προβλήματα των πολιτών.