Τι χρωστάμε στη Φώφη Γεννηματά

Τι είναι η πολιτική; Η ενασχόληση με τα κοινά, λένε. Και τι άλλο; Ένα σαράκι. Μια πετριά που τρώει κάποιος στο κεφάλι για να σέρνεται από τις χάρες της. Ούτε όμως ο κάπως ουδέτερος ορισμός των κοινών, ούτε ο πιο ψυχολογικός της πετριάς ταιριάζουν στην περίπτωσή της. Η Φώφη Γεννηματά μιλούσε πριν από μόλις είκοσι ημέρες στη Βουλή. Φαινόταν σε όλους μας ακμαία. Ήταν η αρχηγός ενός κόμματος στο βήμα σαν όλους τους άλλους, κάπως βαρετή, σε μια συνηθισμένη ομιλία μιας συνηθισμένης μέρας.

Τώρα ξέρουμε πως εκείνη η μέρα δεν ήταν συνηθισμένη για τη Φώφη Γεννηματά. Και πως  δεν ήταν ακμαιότητα που την έκανε να διατηρεί σταθερό τον τόνο της φωνής της στο βήμα, αλλά η γενναιότητα. Καταλάβαμε ακόμη πως η πολιτική γι’ αυτήν τη γυναίκα που γεννήθηκε και έζησε μέσα στην πολιτική δεν ήταν απλώς μια ενασχόληση με τα κοινά, αλλά κάτι πιο βαθύ.  Ήταν προσκόλληση στα γήινα, ένας τρόπος να διώξει από πάνω της τη σκιά του θανάτου που την ακολουθούσε από τότε που, με διαφορά μόλις επτά μηνών, έχασε τη μητέρα της και τον πατέρα της και που έγινε ακόμη πιο βαριά όταν, σε έναν τακτικό έλεγχο το 2008, διαγνώσθηκε και η ίδια με καρκίνο του μαστού.

Τι άλλο μάθαμε – ή μάλλον μας υπενθύμισε η Φώφη; Πως από τον πατέρα σου δεν κληρονομείς μόνον ένα όνομα, αλλά πολλά περισσότερα. Πως από τον πατέρα σου και τη μητέρα σου μπορείς να μάθεις να μη φοβάσαι και να γίνεσαι ένας μαχητής της ζωής, ακόμη και εκείνη τη στιγμή που μπαίνεις στο χειρουργείο και σκέφτεσαι έντρομος –δεν γίνεται να μη σκεφτείς– πως τα παιδιά σου μπορεί όχι μόνο να μη σε ξαναδούν αλλά και να ξεχάσουν τη μορφή σου, τη φωνή σου, το χάδι σου.

Και να τι χρωστάει η πολιτική στη Φώφη Γεννηματά – τι χρωστάμε όλοι μας. Αυτές τις στιγμές της προσωπικής οικειότητας, αυτήν την ανθρώπινη κλίμακα. Χρωστάει το ιδιωτικό που γίνεται δημόσιο, όχι για να εντυπωσιάσει ούτε να αποκομίσει όφελος σε ένα καχύποπτο σύμπαν που μετράει τα πάντα με το μέτρο της πολιτικής σκοπιμότητας, αλλά για να μοιραστεί και να εκπαιδεύσει. Δεν νικούν όλοι τον καρκίνο – εκείνη δεν τον νίκησε. Αλλά ζεις με αυτόν, τον κοιτάς στα μάτια, τον ξεχνάς, δεν τον κουβαλάς σαν κοινωνικό στίγμα, δεν παραδίδεσαι, δεν φοβάσαι ακόμη κι όταν τρομάζεις. Μιλάς, δεν κρύβεσαι, όπως μίλησε εκείνη όχι για να περιφέρει έναν πόνο σε δημόσια θέα αλλά για να δώσει δύναμη που της περισσεύει και να αντλήσει εκείνη που της λείπει.

Η Φώφη Γεννηματά εξομολογήθηκε με μέτρο, μοιράστηκε με επίγνωση, αποδραματοποίησε, μίλησε για να μην γίνει ποτέ μελό. Και έμεινε προσκολλημένη στα γήινα ακόμη κι όταν, όπως αποκάλυψαν στενοί της άνθρωποι, λιποθυμούσε στις σκάλες και σηκωνόταν όρθια για να συνεχίσει να κάνει αυτό που της κληροδότησε το όνομά της: πολιτική. Τι πολιτική έκανε η Φώφη; Μπορεί να της χρεώσει κανείς ότι στρίμωξε τα ιδεολογικά όρια της Κεντροαριστεράς με τη διαγραφή Βενιζέλου. Της πιστώνει όμως ότι επιχείρησε να διευρύνει τα πολιτικά της όρια και την εκλογική της βάση βάζοντας στο παιχνίδι της διαδοχής –της δικής της διαδοχής– πρόσωπα από τον Γιώργο Καμίνη έως τον Σταύρο Θεοδωράκη. Της πιστώνει ακόμη ότι κράτησε ένα κόμμα που φαινόταν έτοιμο να διαλυθεί στο φάσμα του 7%, ακόμη και αν το έκανε με τον τρόπο της παραδοσιακής πολιτικής: ελέγχοντας τον κομματικό μηχανισμό και δημιουργώντας έναν στενό πυρήνα συνεργατών γύρω της με βασικό κριτήριο την αφοσίωσή τους. Και της πιστώνει και έναν πολιτικό λόγο που μπορεί να μην ήταν πάντοτε στέρεος και συνήθως αναζητούσε πατρογονικές αναφορές, ήταν όμως πάντοτε μετριοπαθής. 

Τι είναι η πολιτική; Μια υπόθεση ακατάσχετης κλοτσοπατίναδας, ένας τοξικός βερμπαλισμός. Την ημέρα όμως που άφησε την τελευταία της πνοή η Φώφη Γεννηματά η πολιτική έχασε τα λόγια της. Έψαξε άλλες λέξεις για να εκφραστεί, εξανθρωπίστηκε, έγινε γήινη, έκλαψε. Και δεν το οφείλει μόνο σε μια πολιτικό. Αλλά και σε μια γενναία γυναίκα.