H μάχη για την ψυχή της Γαλλικής Δημοκρατίας μας αφορά όλους

Ένας 18χρονος φανατικός αποκεφαλίζει με ένα μαχαίρι 30 εκατοστών έναν καθηγητή μέσης εκπαίδευσης στην μέση του δρόμου. Αν ήταν ερώτηση σε τηλεπαιχνίδι γνώσεων, κανείς μας δεν θα απαντούσε ότι κάτι τέτοιο συνέβη στην Γαλλία κατά το έτος 2020. Αν κάποιος προσπαθούσε να μας βοηθήσει και μας διαβεβαίωνε ότι κάτι τέτοιο πράγματι συνέβη κατά την φετινή χρονιά, οι πιθανότητες να απαντούσαμε ότι συνέβη στην Γαλλία θα παρέμεναν και πάλι μηδενικές. Κι όμως συνέβη.

Δυστυχώς, ο αποκεφαλισμός του Γάλλου εκπαιδευτικού Samuel Paty από τον 18χρόνο Τσετσένο πρόσφυγα Abdoullakh Anzorov δεν μπορεί καν να θεωρηθεί μεμονωμένο περιστατικό. Από το 2015 μέχρι σήμερα, τουλάχιστον 250 άνθρωποι έχουν βρει βίαιο θάνατο στην Γαλλία μετά από επιθέσεις ακραίων ισλαμιστών ενώ οι αρχές έχουν καταφέρει να εξουδετερώσουν δεκάδες ακόμα σχεδιασμένες επιθέσεις.

Δυο πράγματα όμως μοιάζουν να είναι τώρα διαφορετικά. Πρώτον, ο Samuel Paty δεν ήταν κάποιος που βρισκόταν την λάθος στιγμή μπροστά από ένα παγιδευμένο αυτοκίνητο που εξερράγη στο πλαίσιο κάποιου τυφλού χτυπήματος. Αυτή τη φορά ο στόχος ήταν πολύ συγκεκριμένος. Ήταν ο ίδιος ο Samuel Paty, o κάθε Samuel Paty. Οι αρχές του, οι ιδέες του, ο υποδειγματικός τρόπος που έκανε την δουλειά του ως εκπαιδευτικός. Αυτή την φορά καμία από τις πολλές ανόητες εξηγήσεις, που συχνά φέρουν τον μανδύα της «μετριοπάθειας», δεν πείθουν. Τα κίνητρα του δολοφόνου του Samuel Paty δεν σχετίζονται ούτε με το αποικιοκρατικό παρελθόν της Γαλλίας, ούτε με τον πόλεμο της Αλγερίας ούτε με τον… καπιταλισμό. Ο Samuel Paty δολοφονήθηκε γιατί άσκησε το δικαίωμα του να ζει και να εργάζεται ως ελεύθερος άνθρωπος σε μια ελεύθερη χώρα. Στην ίδια χώρα που ορθώς παρείχε διεθνή προστασία στα μέλη της οικογένειας Anzorov. Ο Samuel Paty δολοφονήθηκε γιατί προσπάθησε να εξηγήσει στους μαθητές του ότι ο σεβασμός στην διαφορετικότητα είναι ταυτόσημος με την ανοχή στο διαφορετικό και όχι με την αυτολογοκρισία.

Δεύτερον, αυτή την φορά στο τιμόνι της Γαλλίας βρίσκεται ο Εμανουέλ Μακρόν. Από την ελληνοτουρκική διένεξη στην Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τις δημοσιονομικές αποφάσεις για την διαχείριση των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας, ο Πρόεδρος Μακρόν έχει αποδείξει ότι προτιμά πρώτα να δρα και μετά να μιλά. Το ίδιο έκανε και στην διαχείριση της δολοφονίας του συμπατριώτη εκπαιδευτικού του. Αντί να αρκεστεί σε χλιαρές δηλώσεις και να επιλέξει τον δρόμο του επικοινωνιακού κατευνασμού, ο Μακρόν τίμησε τον αδικοχαμένο εκπαιδευτικό με μια υψηλού συμβολισμού τελετή στην Σορβόννη, από όπου και διακήρυξε την διάθεση των θεσμών της Γαλλικής Δημοκρατίας να αγωνιστούν υπέρ της ελευθερίας και κατά του εξτρεμισμού. Η δολοφονία του Samuel Paty όχι μονάχα δεν πέτυχε τον εκφοβισμό της γαλλικής κοινωνίας, όπως φιλοδοξούσαν οι φανατικοί, αλλά αντίθετα έθεσε σε εγρήγορση τα αντανακλαστικά επιβίωσης της. Εξάλλου, ήδη πριν το πρόσφατο τραγικό γεγονός, ο Μακρόν είχε φέρει προς συζήτηση ένα ιστορικό νομοσχέδιο για τον ριζικό μετασχηματισμό της λειτουργίας των ισλαμικών χώρων λατρείας και των μουσουλμανικών οργανώσεων της χώρας.

Στον ελεύθερο κόσμο, το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης προστατεύεται συνταγματικά ακριβώς γιατί είναι πιθανό η άσκηση του να δυσαρεστήσει ή να προσβάλει κάποιους. Ο λόγος που ενοχλεί είναι κυρίως αυτός που χρήζει συνταγματικής προστασίας, οι στρογγυλοποιήσεις και τα γλυκά λόγια συνήθως δεν ενοχλούν κανέναν. Ελευθερία θα πει να πιστεύεις σε όποιον Θεό θες αλλά και να μπορείς να σατιρίσεις κι όποιον Θεό θες. Αν κάποιος θέλει όλοι να αγαπούν τον δικό του Θεό ή να σατιρίζουν μονάχα τον Θεό των άλλων, τότε η Ευρώπη πιθανότατα δεν είναι ο κατάλληλος τόπος για να ζήσει. Μιας και η Γαλλία υπήρξε ιστορικά το εργαστήριο των σπουδαιότερων ιδεών που διαμόρφωσαν την σύγχρονη Ευρώπη, η μάχη για την ψυχή της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας μας αφορά όλους. Αλίμονο κι αν οι φανατικοί μας υποχρεώσουν σε συμβιβασμούς εις βάρος της ελευθερίας μας.