Το χαμένο στοίχημα

Πριν μερικές μέρες ανακοινώθηκαν οι βάσεις εισαγωγής στις ανώτατες σχολές της χώρας όπου φέτος αποφασίστηκε να εισαχθούν 80.000 περίπου από τους 107.000 υποψήφιους που έδωσαν εξετάσεις.

Καθόλου παράξενο λοιπόν που στο τμήμα Δασολογίας Καρπενησίου μπορούσε κανείς φέτος να εισαχθεί με μέσο όρο γραπτών 0.6, στο Μαθηματικό Σάμου με 3.1 και στο λεγόμενο τμήμα Αεροδιαστημικής Επιστήμης στα Ψαχνά Ευβοίας με 7.9.

Ο αριθμός των εισακτέων τα τελευταία χρόνια είναι πρωτοφανής, δεν υπακούει σε καμιά λογική, δεν δικαιολογείται σε καμμιά περίπτωση από τις μελλοντικές ανάγκες της αγοράς, αγνοεί εντελώς τις υποδομές των σχολών μας, επιβραβεύει έμμεσα και συντηρεί ένα γενικευμένο κλίμα ήσσονος προσπάθειας και υποβαθμίζει εκ των πραγμάτων το επίπεδο σπουδών, καθηλώνοντας τα πανεπιστήμια σε ρόλο κομπάρσου τη στιγμή που η ανώτατη εκπαίδευση σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο κινείται πια με υπερηχητικές ταχύτητες και σε λίγα χρόνια οι διαφορές μας θα είναι, δυστυχώς, χαώδεις και μη αναστρέψιμες.

Οι παθογένειες της Ανώτατης Εκπαίδευσης στην Ελλάδα είναι δυστυχώς χρόνιες και πάνε αρκετά πιο πίσω, κάπου εκεί στο ’74 όταν, παρά την κυριαρχία του Καραμανλή στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, το εκκρεμές της ιστορίας γύρισε κατά βάθος αριστερά και τα ελληνικά πανεπιστήμια αφέθηκαν στο έλεος μιας έξαλλης, ανιστόρητης και μυωπικής Αριστεράς που τα έβλεπε πάντα ως προνομιακούς χώρους επιρροής. Λογικό ήταν τα ιδρύματα να καταδικαστούν στη μιζέρια και την υπανάπτυξη καθώς 46 χρόνια μετά δυστυχώς ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει.

Το ’79 επιχειρήθηκε η πρώτη σοβαρή μεταρρύθμιση στην Ανώτατη Εκπαίδευση με τον νόμο 815 που καταργούσε την τρίτη εξεταστική και έβαζε κάποιους κανόνες ως προς τη διάρκεια των σπουδών που για όλες τις πολιτισμένες χώρες ήταν περίπου αυτονόητοι.

Ο νόμος δεν εφαρμόστηκε ποτέ καθώς ξεκίνησαν καταλήψεις σε όλες τις Σχολές που τον κατέστησαν ανενεργό. Το κυρίαρχο σύνθημα της εποχής ήταν «όχι στην εντατικοποίηση των σπουδών» και η πανίσχυρη τότε κυβέρνηση Καραμανλή αναγκάστηκε να τον αποσύρει, ταπεινώθηκε και υπέστη την πρώτη της μεγάλη πολιτική ήττα.

Το ’82 η κυβέρνηση Παπανδρέου ψήφισε τον περιβόητο Νομό - Πλαίσιο που, μεταξύ άλλων, έβαζε πια και επίσημα τις φοιτητικές παρατάξεις στις διοικήσεις των Πανεπιστημίων καθώς είχαν σημαίνοντα ρόλο στην εκλογή πρυτάνεων, κοσμητόρων αλλά και καθηγητών.

Από τότε κυριάρχησε ένα κλίμα συνολικής παρακμής και με πρόσχημα το λεγόμενο άσυλο τα πανεπιστήμια έγιναν μέσα σε λίγα χρόνια χώροι γενικευμένης ανομίας ατόμων του κοινωνικού περιθωρίου ακόμα και εμπόρων ναρκωτικών.

Το 2011, με την πίεση και των δανειστών, επιχειρήθηκε επιτέλους η πρώτη σοβαρή μεταρρύθμιση μετά από χρόνια με τον νόμο Διαμαντοπούλου, που ψηφίστηκε μάλιστα με ευρύτατη πλειοψηφία στη Βουλή.

Ο νόμος συνάντησε λυσσαλέες αντιδράσεις καθώς έθιγε κατεστημένα συμφέροντα, ακρωτηριάστηκε λίγα χρόνια μετά στα βασικά του σημεία και τελικά καταργήθηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Η ίδρυση δεκάδων νέων σχολών χωρίς κανένα ακαδημαϊκό κριτήριο και η «ανωτατοποίηση» των ΤΕΙ πέρυσι επί υπουργίας Γαβρόγλου ήταν η ταφόπλακα που έβαζε οριστικό τέλος στις ελάχιστες ελπίδες για οποιαδήποτε υποψία μεταρρύθμισης και αλλαγών, που ουδέποτε άλλωστε στηρίχθηκαν και από την ελληνική κοινωνία στο σύνολό της. 

Η δευτεροβάθμια, επίσης, εκπαίδευση νοσεί και αυτή σοβαρά με καθηγητές που αρνούνται να επιμορφωθούν, αρνούνται να αξιολογηθούν, αρνούνται να διδάξουν εξ αποστάσεως και αποτελούν μονίμως τροχοπέδη σε οποιαδήποτε προσπάθεια στοιχειώδους εκσυγχρονισμού.

Οι λίγες φωτεινές εξαιρέσεις ευσυνείδητων λειτουργών που δουλεύουν με φιλότιμο και αυταπάρνηση καθόλου δεν επαρκούν για να αλλάξουν την αξιοθρήνητη συνολική εικόνα.

Καθόλου τυχαίο που οι περισσότεροι απόφοιτοι των λυκείων μας βγαίνουν κατ’ ουσίαν αγράμματοι, με πολύ φτωχές γλωσσικές ικανότητες και τα ελληνικά σχολεία πατώνουν σε όλες τις διεθνείς αξιολογήσεις.

Ας μην απορούμε επίσης που ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού πιστεύει ακόμα στο «κακό μάτι» και στις τερατώδεις θεωρίες συνωμοσίας που δυστυχώς κάνουν θραύση ιδιαίτερα στις μέρες μας, στην εποχή της πανδημίας, καθώς όλα είναι απότοκος μιας παράλυτης παιδείας που φτιάξαμε και ενός εκτρώματος για το οποίο δεν θα έπρεπε να είμαστε καθόλου υπερήφανοι καθώς οι ευθύνες είναι διαχρονικές.

Και είναι ευθύνες των εκάστοτε φοβικών πολιτικών ηγεσιών αλλά και μιας ανώριμης κοινωνίας που τείνει πάντα να εκλαμβάνει τις αλλαγές ως απειλή και ως «ξεβόλεμα».

Φοβάμαι ότι, αν δεν πάρουμε σύντομα γενναίες αποφάσεις που να αγνοούν το πολιτικό κόστος, το στοίχημα της Παιδείας θα το έχουμε χάσει οριστικά πια. 

---

Ο Κυριάκος Μπερμπερίδης είναι μέλος του Μητρώου Πολιτικών Στελεχών και των Τομέων Πολιτικής Υποστήριξης και Υγείας της Νέας Δημοκρατίας.