Το Μετα-Τραυματικό Στρες των ασθενών με Covid-19

Το άγχος που οι περισσότεροι βιώνουμε σήμερα είναι έντονο αλλά όχι καινοφανές. Η πρόσφατη ιστορία της ανθρωπότητας έχει δυστυχώς να προσφέρει αρκετά παραδείγματα επώδυνων ή αγχωτικών καταστάσεων, που μπορεί μάλιστα να οδηγούν κάποιες φορές στην ανάπτυξη τραυματικών διαταραχών.

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, στον απόηχο των τραγικών συμβάντων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, της εμφάνισης των επιδημιών του SARS και του MERS, αλλά και λόγω του αυξημένου αριθμού εμφύλιων συγκρούσεων σε πολλά μέρη του πλανήτη, έγινε ακόμα πιο συστηματική η επιστημονική έρευνα που αφορά τις μακροχρόνιες ψυχικές επιπτώσεις τραυματικών γεγονότων τόσο στα θύματα πολεμικών συρράξεων και τρομοκρατικών επιθέσεων, όσο και σε ιατρούς, νοσηλευτικό προσωπικό, αστυνομικούς, πυροσβέστες, διασώστες, μα και στους ίδιους τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας που καλούνται να βοηθήσουν ανθρώπους που βιώνουν ακραίες καταστάσεις.

Οι ερευνητές έχουν επικεντρωθεί κυρίως στις νευροφυσιολογικές, βιολογικές και ψυχικές διεργασίες που σχετίζονται με την Αγχώδη Μετα-Τραυματική Διαταραχή (Post-Traumatic Stress Disorder) η οποία εμφανίζεται συνήθως σε ανθρώπους που έχουν υπάρξει θύματα ή μάρτυρες φρικτών δυστυχημάτων, φυσικών καταστροφών ή βίαιων επιθέσεων, καθώς και σε όσους έχουν νοσηλευθεί σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας για μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στην περίπτωση των νοσηλευθέντων τα στοιχεία που συλλέγονται είναι η σοβαρότητα της κατάστασής τους, η διάρκεια παραμονής στην Εντατική, η φαρμακευτική αγωγή, η ηλικία, το φύλο, και τυχόν προηγούμενα τραύματα. Στην συνέχεια, παρακολουθούνται για διάστημα κάποιων εβδομάδων ή μηνών ώστε να διαπιστωθεί αν έχουν αναπτύξει Αγχώδη Μετα-τραυματική Διαταραχή.

Στις μέρες μας το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας στρέφεται στις Αγχώδεις Διαταραχές που μπορεί να ταλαιπωρήσουν, αφενός, τους ιατρούς και νοσηλευτές των νοσοκομειακών μονάδων που έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με δεκάδες ή εκατοντάδες περιστατικά του Covid-19, αφετέρου, όσους νόσησαν και χρειάστηκε να νοσηλευθούν για κάποιο διάστημα στο νοσοκομείο.

Λόγω της δυσκολίας αρκετών ασθενών να διαχειριστούν συναισθηματικά το συμβάν της εισαγωγής τους στη ΜΕΘ, αλλά και του κοινωνικού στίγματος ή της απόρριψης που κάποιες φορές ακολουθεί τους επιζώντες οποιουδήποτε τραυματικού γεγονότος, οι ειδικοί νομίζω ότι ορθά υποθέτουν πως ορισμένοι ασθενείς του Covid-19 έχουν αναπτύξει, ή θα αναπτύξουν, το επόμενο διάστημα Μετα-Τραυματική Αγχώδη Διαταραχή.

Τα κύρια συμπτώματα αυτού του τύπου της διαταραχής είναι οι αρνητικές σκέψεις που επιμένουν ακόμα και όταν η σωματική υγεία του ασθενούς έχει αποκατασταθεί, οι εφιάλτες, οι αϋπνίες και άλλες διαταραχές ύπνου, τα «φλάσμπακ» αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της ημέρας, η αδιάκοπη επαγρύπνηση, οι σοβαρές δυσλειτουργίες στην προσωπική, κοινωνική, επαγγελματική ζωή και, σε κάποιες περιπτώσεις, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.

Στην περίπτωση του Covid-19 είναι σχεδόν ακατόρθωτο για τους περισσότερους από εμάς να μη σκεφτόμαστε τα ζητήματα του δικού μας θανάτου ή της απώλειας των αγαπημένων μας

Στην περίπτωση της πανδημίας του Covid-19 είναι σχεδόν ακατόρθωτο για τους περισσότερους από εμάς να μη σκεφτόμαστε συχνά τα ζητήματα του δικού μας θανάτου ή της απώλειας των αγαπημένων μας, αφού τα δυσάρεστα νέα και οι θλιβερές εικόνες από άλλες κυρίως χώρες διαδέχονται η μία την άλλη στα ειδησεογραφικά δελτία και τα ενημερωτικά σάιτ.

Καλό είναι αν οι οικείοι οποιουδήποτε έχει πρόσφατα πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο, παρατηρήσουν κάποιες δυσκολίες του ατόμου στην επαφή του με τους άλλους, ανεξέλεγκτο άγχος ή οποιοδήποτε άλλο από τα συμπτώματα που προανέφερα, ακόμα και αν ο ίδιος τούς μιλά συχνά για την ανακούφιση ή τη χαρά που νιώθει επειδή ξεπέρασε τον κίνδυνο και βρίσκεται πλέον στο σπίτι του, να του προτείνουν να αναζητήσει την συμβουλή κάποιου ειδικού.

Η διάγνωση γίνεται από κάποιον επαγγελματία της ψυχικής υγείας που έχει εκπαιδευτεί να αντιμετωπίζει ασθενείς που πάσχουν από μετα-τραυματικό στρες και ο οποίος γνωρίζει με ποιους τρόπους θα υποστηρίξει τις θετικές σκέψεις του θεραπευόμενου, πώς θα μετριάσει τις ανησυχίες και την αγωνία του για το μέλλον, και με ποιες μεθόδους θα εξισορροπήσει τυχόν αισθήματα θυμού και απελπισίας.

Η ομιλούσα θεραπεία συνδυάζεται συχνά με τεχνικές χαλάρωσης και, όπου κρίνεται, απαραίτητο με φαρμακευτική αγωγή. Συνήθως, ο ειδικός προτείνει τη συμμετοχή του πάσχοντα από αγχώδη διαταραχή σε ψυχοθεραπευτική ομάδα με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν παρόμοια θέματα και μοιράζονται κοινές εμπειρίες.

Τέλος, άτομα που υπέφεραν από σοβαρές ψυχικές διαταραχές πριν νοσήσουν από τον νέο κορωνοϊό και τα οποία χρειάστηκε να νοσηλευθούν έχουν φυσικά ανάγκη από μεγαλύτερη προσοχή και βοήθεια καθώς τυχόν προϋπάρχοντα συμπτώματα ψύχωσης, κατάθλιψης ή μανίας, εντείνονται λόγω του μετα-τραυματικού άγχους.

Για κάθε ασθενή που πέρασε μια δοκιμασία τόσο έντονη όσο η ασθένεια από τον Covid-19, οφείλουμε να μεριμνήσουμε τόσο για την πλήρη σωματική όσο και για την ψυχολογική του ανάρρωση – διότι υγεία, χωρίς ψυχική υγεία, δεν υπάρχει.