- CITY GUIDE
- PODCAST
-
19°
Δημόσιος Χώρος: Ας τον επανακτήσουμε
Ελληνικό Ιωαννίνων, ένα απρόσμενα θετικό παράδειγμα μεταμόρφωσης του δημοσίου χώρου, με δεκάδες καλλιτεχνικά έργα διάσπαρτα
Η σχέση μας με τον δημόσιο χώρο ακολουθεί κυκλική και επαναλαμβανόμενη πορεία. Η παραμέλησή του ευνοεί την ιδιώτευση, που συνακόλουθα ανατροφοδοτεί την παραμέληση. Απέναντι στην συχνά αποκαρδιωτική εικόνα του δημοσίου χώρου, οι πολίτες επιλέγουν την αποστασιοποίηση. Απέχουν από το πάρκο ή την πλατεία και περιχαρακώνονται σε ελεγχόμενους ιδιωτικούς χώρους, όπου ως στοιχείο κυριαρχεί η οθόνη. Έτσι, ο δημόσιος χώρος, που νεκρώνει, γίνεται βορά σε ομάδες που τον ιδιοποιούνται, γίνεται έδαφος για έκνομες δραστηριότητες.
Κάθε, όμως, κοινωνική διεκδίκηση περνάει μέσα από τη συνάθροιση στο δημόσιο χώρο. Το παγκάκι είναι στην πραγματικότητα ένα συμβολικό κάλεσμα συνάντησης της κοινότητας, που ολοένα εκλείπει. Είναι, επομένως, μείζον ζήτημα πολιτικής να ξανακάνουμε το δημόσιο χώρο δικό μας. Στην προσπάθεια επαναφοράς του δημοσίου χώρου στο επίκεντρο, μπορούμε να αναμείξουμε την τέχνη.

Αφορμή για αυτές τις σκέψεις αποτέλεσε η πρόσφατη επίσκεψή μου στο Ελληνικό Ιωαννίνων, ένα απρόσμενα θετικό παράδειγμα-μικρογραφία μεταμόρφωσης του δημοσίου χώρου, με δεκάδες καλλιτεχνικά έργα διάσπαρτα. Χάρη στη σύναξη διαφόρων καλλιτεχνών, που επιλέγουν να διαθέσουν την τέχνη τους στον ανοιχτό χώρο, ένα παλαιό πολυβολείο μετατρέπεται σε παρατηρητήριο με αντιπολεμικό μήνυμα, ένα μάτι, σε προνομιακή πλαγιά, ανοίγει διάλογο με τον Θεό και σκορπισμένα πετρώματα αποκαλύπτουν ένα κοπάδι και μια γυναίκα με ρόκα. Το αναπάντεχο στοιχείο και οι συμβολισμοί καθιστούν τη σχέση του επισκέπτη με το χώρο παιγνιώδη. Δεν στέκομαι αμιγώς στο αισθητικό αποτέλεσμα των εγκαταστάσεων που, ούτως ή άλλως, εγγραφόμενες σε αυτή τη συλλογική δράση, είναι ενδιαφέρουσες, αλλά περισσότερο στο γεγονός ότι ένα τυπικό χωριό σαν το Ελληνικό –γενέτειρα του γλύπτη Θεόδωρου Παπαγιάννη– αποκτά χαρακτήρα. Οι καλλιτέχνες επιτυγχάνουν να μετατρέψουν το χωριό σε θεματικό, να σε φέρουν αλλά και να σε ξεναγήσουν σε αυτό και μέσα από μάρμαρο, μέταλλο, πέτρα, ξύλο και ανακυκλώσιμα υλικά, να εγγράψουν στο περιβάλλον και να διηγηθούν με ευφυή και νέο τρόπο την ιστορία του τόπου, που φτιάχνει το μέλλον του.

Η περίπτωση του Ελληνικού μου θύμισε την άποψη του Lefebvre («The Production of Space», 1974) ότι ο χώρος δεν αποτελεί μία έννοια αόριστη, η οποία ανταποκρίνεται σε όλες ανεξαιρέτως τις περιστάσεις αλλά, απεναντίας, «διαποτίζεται» από τις σημασίες των ιδιαίτερων δράσεων που λαμβάνουν χώρα εντός του. Η επένδυση του δημοσίου χώρου με καλλιτεχνικά έργα, γίνεται αφορμή επανεκκίνησης της φαντασίας, προσφέρει νέα ανάγνωση του πλαισίου και στις περιπτώσεις, μάλιστα, που είναι εξαιρετικά επιτυχημένη, όπως οι ομπρέλες στη Θεσσαλονίκη ή ο δρομέας στη Βασ. Σοφίας, η τέχνη καθίσταται ορόσημο. Αν σκεφτόμασταν κατάλληλες παρεμβάσεις, αν μπορούσαμε να δημιουργήσουμε νέες αφηγήσεις στο δημόσιο χώρο, θα βρίσκαμε και νέες αφορμές συνάντησης. Η τέχνη μπορεί να νοηματοδοτεί το χώρο εκ νέου. Είναι εν τέλει –όταν αποτελεί γνήσια έκφραση και όχι όχημα προπαγάνδας– μία μορφή κυριαρχίας μας πάνω στο χώρο.


ΠΡΟΣΦΑΤΑ
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στο 5,7% ο δείκτης τον Οκτώβριο - Ενέργεια και τρόφιμα συνεχίζουν να ασκούν ανοδικές πιέσεις στις τιμές
Τι έδειξαν οι νέες αυτοψίες στην Κυψέλη
Τι δήλωσε ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης
Στον απόηχο των εξελίξεων με το καλώδιο στην Κύπρο
Δείτε φωτογραφίες από τη συνάντηση
Παραμένει «αλμυρή» η τιμή του diesel για τους οδηγούς
Η επιστολή του δημάρχου Αθηναίων
«Έχουν παρατηρηθεί υπερβολές στις χρηματικές κυρώσεις», το σχόλιο Φλωρίδη
Ποιοι κόβονται λόγω εισοδήματος
Η βουλεύτρια του ΠΑΣΟΚ θέτει ζήτημα πιθανών υπερτιμολογήσεων ιατροτεχνολογικού υλικού μέσω τριγωνικών ενδοομιλικών συναλλαγών
Τι ισχύει για πλήρη και μερική απασχόληση
Σε απόγνωση οι παραγωγοί
«Με τη δύναμη της συμμετοχής σας, μπορούμε να ανοίξουμε τον δρόμο για μια προοδευτική νίκη»
Είδε από κοντά έργα τέχνης Ελλήνων και ξένων δημιουργών
Όλοι οι δικαιούχοι και τα μηνιαία ποσά
Πώς να το υπολογίσετε εύκολα και γρήγορα
Η ιστορική μνήμη απέναντι στην παραχάραξη και την πολιτική εκμετάλλευση
«Όλος ο πλανήτης συνωμοτεί εναντίον της;»
Ο Έλληνας Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού για τη νέα ευρωπαϊκή ατζέντα, από τη στρατιωτική κινητικότητα έως τον τουρισμό
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.