Στην Ιρλανδία σήμανε το πολιτικό τέλος της λιτότητας

Οι βουλευτικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη Παρασκευή στην Ιρλανδία σήμαναν το πολιτικό τέλος της λιτότητας. Ο κυβερνητικός συνασπισμός του κεντροδεξιού πρωθυπουργού Έντα Κένι που είναι επικεφαλής του κόμματος Fine Gael και του Εργατικού Κόμματος υπέστη εκλογική καθίζηση. Το ποσοστό του Fine Gael έπεσε από το 36% στο 25,5%, ενώ το Εργατικό Κόμμα ουσιαστικά καταστράφηκε αφού συρρικνώθηκε από το 17% στο 6,5%.

Υποδειγματική εφαρμογή

Από όλες τις χώρες στις οποίες εφαρμόστηκαν μνημόνια ή βρέθηκαν αντιμέτωπες με μνημονιακές καταστάσεις η Ιρλανδία αντιμετωπίστηκε σαν η καλύτερη περίπτωση. Το μνημόνιο εφαρμόστηκε πλήρως με βάση το αρχικό χρονοδιάγραμμα, η οικονομία αναπτύχθηκε δυναμικά και ξεπέρασε με άνεση τα προ κρίσης επίπεδα (η Ελλάδα είναι ακόμα στο -25% του ΑΕΠ), το 2015 η ιρλανδική οικονομία ήρθε πρώτη σε αναπτυξιακό ρυθμό στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με 7%, το ιρλανδικό Δημόσιο διαθέτει τα δεκαετή ομόλογά του στις διεθνείς αγορές με επιτόκιο κατώτερο του 1%, το ποσοστό ανεργίας υποχωρεί δραστικά και είναι ήδη μονοψήφιο.

Οι εντυπωσιακές επιδόσεις δεν απέτρεψαν την εκλογική συρρίκνωση των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού. Οι Ιρλανδοί χρέωσαν στην κυβέρνησή τους τη μαζική μετανάστευση των νέων, ιδιαίτερα των μορφωμένων, τη συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας και την επιβολή φόρων, όπως ο πολυσυζητημένος φόρος νερού που περιόρισαν το διαθέσιμο εισόδημά τους. Επιπλέον πολλοί από αυτούς θεώρησαν άνιση την κατανομή των οικονομικών κερδών που έφερε η ανάπτυξη.

Μεγάλος κερδισμένος της εκλογικής αντιπαράθεσης ήταν το επίσης παραδοσιακό κεντροδεξιό κόμμα Fianna Fail, το οποίο αύξησε το ποσοστό του σε κάτι λιγότερο από 25% ενώ είχε πλησιάσει επικίνδυνα το 20% στις εκλογές του 2011, οπότε η κυβέρνηση της οποίας ηγείτο θεωρήθηκε υπεύθυνη για τη χρεοκοπία του τραπεζικού συστήματος και την αναγκαστική ένταξη της χώρας στο μνημόνιο. Σημαντικά κέρδη είχε και το Sin Fein, το οποίο παλαιότερα ηγήθηκε του ένοπλου αγώνα κατά των Βρετανών. Αύξησε τις ψήφους του κατά 50% και πλησίασε το 15% των ψήφων. Τέλος, μικρά κόμματα και διάφορες προσωπικότητες μοιράστηκαν το 30% των συνολικών ψήφων, διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με τις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές.

Το πολιτικό μήνυμα από την Ιρλανδία είναι καταλυτικό, αυτοί που διαχειρίζονται μνημόνια πρέπει να είναι έτοιμοι για μεγάλη πολιτική και εκλογική φθορά ακόμη και αν οι οικονομικές τους επιδόσεις είναι πραγματικά εντυπωσιακές.

Περίοδος αστάθειας

Η Ιρλανδία έχει μπροστά της, με βάση τα εκλογικά αποτελέσματα, μια περίοδο πολιτικής αστάθειας όπως άλλωστε η Πορτογαλία και η Ισπανία.

Στην Ισπανία ήρθε πρώτο το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα του πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόϊ, περιορίστηκε όμως στο 28% εξαιτίας της αυστηρής πολιτικής που εφάρμοσε και παρά το γεγονός ότι απέτρεψε την επίσημη ένταξη της Ισπανίας σε μνημόνιο και πέτυχε ρυθμό ανάπτυξης ανώτερο του 3% το 2015. Η πολυδιάσπαση των πολιτικών δυνάμεων στην Ισπανία που μετέτρεψε τους Podemos σε τρίτο κόμμα με 20% των ψήφων στέκεται εμπόδιο στο σχηματισμό κυβέρνησης και το πιθανότερο σενάριο είναι η επανάληψη των εκλογών στις 26 Ιουνίου, τρεις ημέρες μετά το δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο για το Brexit.

Στην Πορτογαλία το κεντροδεξιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και οι σύμμαχοί του που εφάρμοσαν με επιτυχία το μνημόνιο είδαν το ποσοστό τους να πέφτει στο 36%. Οι σοσιαλιστές, η κυβέρνηση των οποίων έβαλε τη χώρα στο μνημόνιο το 2011 ανέκαμψαν, ως ένα βαθμό, και εξασφάλισαν το 32% των ψήφων. Αντί να συνεννοηθούν με την κεντροδεξιά που ήρθε πρώτη προτίμησαν να σχηματίσουν αμιγώς σοσιαλιστική κυβέρνηση υποστηριζόμενοι από το Μπλόκο της Αριστεράς (10% των ψήφων) και το πορτογαλικό ΚΚ (8,5% των ψήφων) με αντάλλαγμα την ένταξη στο κυβερνητικό πρόγραμμα ορισμένων από τις θέσεις των κομμάτων αυτών.

Πολιτικό κόστος

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ιρλανδία και την Πορτογαλία η εκλογική υποχώρηση των κομμάτων που διαχειρίστηκαν τα μνημόνια έγινε σε όφελος κυρίως των κομμάτων που τις έβαλαν στα μνημόνια. Επομένως, οι ψηφοφόροι έχουν την τάση να τιμωρούν εκλογικά αυτούς που εφαρμόζουν τα μέτρα και όχι αυτούς που δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την ένταξη των χωρών τους στα μνημόνια.

Στην Ελλάδα και την Ισπανία η αντιμνημονιακή διαμαρτυρία πήρε μια ριζοσπαστική διάσταση με την επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ και τη μεγάλη ενίσχυση των Podemos, όμως στην Πορτογαλία και την Ιρλανδία η στροφή των ψηφοφόρων προς τη ριζοσπαστική Αριστερά ήταν πολύ πιο περιορισμένη.

Το εκλογικό αποτέλεσμα στην Ιρλανδία ενισχύει τους πολιτικούς δισταγμούς των κυβερνήσεων που είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν περιοριστικές οικονομικές πολιτικές και κυρίως της κυβέρνησης Τσίπρα η οποία έχει πέσει δημοσκοπικά κάτω από το 20% προτού καν αρχίσει να εφαρμόζει τα πιο δύσκολα μέτρα που συμπεριλαμβάνονται στο τρίτο πρόγραμμα - μνημόνιο, το οποίο θα διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι τον Αύγουστο του 2018.