- ΑΡΧΙΚΗ
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
-
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
-
LIFE
-
LOOK
-
YOUR VOICE
-
επιστροφη
- ΣΕ ΕΙΔΑ
- ΜΙΛΑ ΜΟΥ ΒΡΟΜΙΚΑ
- ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΣΑΣ
-
-
VIRAL
-
επιστροφη
- QUIZ
- POLLS
- YOLO
- TRENDING NOW
-
-
ΖΩΔΙΑ
-
επιστροφη
- ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ
- ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ
- ΓΛΩΣΣΑΡΙ
-
- PODCAST
- VOICE RADIO
- CITY GUIDE
- ENGLISH GUIDE
Έμφυλη βία: Οι θύτες και τα θύματα του μέλλοντος
Ας προσπαθήσουμε να μπούμε για λίγο στη θέση ενός παιδιού που έχει γίνει μάρτυρας της κατ’ εξακολούθηση κακοποίησης της μητέρας από τον πατέρα του. Τι μπορεί να νιώθει αυτό το παιδί;
Έμφυλη βία: Οι τραυματικές επιπτώσεις της ενδοοικογενειακής κακοποίησης στα παιδιά και η ανάγκη προστασίας και ψυχολογικής υποστήριξής τους.
Όταν αναλύουμε το φαινόμενο της έμφυλης βίας παραλείπουμε συχνά να αναφερθούμε στους τρόπους με τους οποίους επηρεάζεται η ψυχοσωματική ανάπτυξη των παιδιών που μεγαλώνουν σε οικογένειες όπου ο επαναλαμβανόμενος κύκλος της βίας αποτελεί τον κανόνα - ίσως επειδή δεν συνειδητοποιούμε ότι τα παιδιά των γυναικών που κακοποιούνται σήμερα, θα γίνουν οι θύτες ή τα θύματα του αύριο.
Μπορεί βεβαίως να λέμε στον εαυτό μας ότι ένα μικρό παιδί δεν καταλαβαίνει τι ακριβώς συμβαίνει ή πως όταν μεγαλώσει δεν θα θυμάται τις σκηνές βίας των οποίων έχει γίνει μάρτυρας ή οτιδήποτε άλλο μας προσφέρει ανακούφιση και ελπίδα. Στην πραγματικότητα, όμως, το γεγονός ότι ένα παιδί θα απομακρυνθεί κάποια στιγμή από το τραυματικό οικογενειακό περιβάλλον δεν σημαίνει από μόνο του ότι τα ψυχικά του προβλήματα θα εξαφανιστούν ως δια μαγείας.
Συχνά μάλιστα θα έχουν πάρει τη μορφή μιας Μετατραυματικής Διαταραχής που μεταφράζεται σε διαρκή φόβο και επιφυλακή, επιθετικότητα, απουσία εμπιστοσύνης στους ανθρώπους, αντικοινωνικότητα.
Το παιδί που έχει γίνει μάρτυρας ενδοοικογενειακής βίας έχει ήδη υιοθετήσει είτε την συμπεριφορά του θύματος που απλώς υπομένει καρτερικά τα ξεσπάσματα του κακοποιητή του, είτε του θύτη που όντας αποφασισμένος να μην επιτρέψει σε κανέναν να τον κακομεταχειριστεί, καταφεύγει στο μπούλινγκ προκειμένου να νιώσει ότι έτσι υπερασπίζεται τον εαυτό του. Και στις δύο περιπτώσεις παρουσιάζεται δυσκολία στη δημιουργία υγιών φιλικών ή ερωτικών σχέσεων και αναπαραγωγή κακοποιητικών συμπεριφορών.
Υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που αποτελούν ενδείξεις ότι ένα παιδί με κάποιον τρόπο υποφέρει και χρειάζεται άμεσα βοήθεια. Μερικά από αυτά μπορεί να είναι: το χρόνιο στρες, οι διαταραχές όρεξης και ύπνου, η νυχτερινή ενούρηση ακόμα και κατά τη διάρκεια της εφηβείας, οι έντονοι στομαχόπονοι ή πονοκέφαλοι.
Αν σε αυτά προστεθούν και τυχόν προβλήματα στο σχολείο – συχνές απουσίες, περιορισμένο ενδιαφέρον για τα μαθήματα, ξαφνική μείωση απόδοσης, μαθησιακά ελλείμματα- έχουμε το προφίλ ενός παιδιού που βιώνει μια δύσκολη κατάσταση στο σπίτι. Κάποιες φορές η κατάσταση αυτή δεν είναι παρά η φυσική ή συναισθηματική κακοποίηση που ασκείται στο ίδιο ή σε κάποιο πολύ κοντινό του πρόσωπο.
Ας προσπαθήσουμε να μπούμε για λίγο στη θέση ενός παιδιού που έχει γίνει μάρτυρας της κατ’ εξακολούθηση κακοποίησης της μητέρας από τον πατέρα του. Τι μπορεί να νιώθει αυτό το παιδί; Το κυρίαρχο συναίσθημα είναι συνήθως οι ενοχές, καθώς τα παιδιά αισθάνονται ότι ευθύνονται για την αδυναμία τους να προστατεύσουν το θύμα και να σταματήσουν τον θύτη. Κάποιες φορές, ιδιαίτερα στην εφηβεία, επικρατεί επίσης μια σύγχυση ρόλων αφού το παιδί αρχίζει και λειτουργεί ως προστάτης της μητέρας, ακόμα και με κίνδυνο της δικής του σωματικής ακεραιότητας, ή ως διαιτητής ανάμεσα στα δύο μέρη. Στην περίπτωση αυτή, τις περισσότερες φορές προσπαθεί να ρυθμίσει την κατάσταση προλαμβάνοντας τις εκρήξεις οργής του θύτη αλλά και τις υποτιθέμενες ‘προκλήσεις’ στη συμπεριφορά του θύματος.
Ένα άλλο συνηθισμένο συναίσθημα είναι η ντροπή για το ένοχο οικογενειακό μυστικό που βαραίνει το παιδί, ο φόβος ότι οι συγγενείς, οι συμμαθητές και οι γείτονες θα καταλάβουν τι πραγματικά συμβαίνει κεκλεισμένων των θυρών. Το αίσθημα ανεπάρκειας που μεταδίδεται από την κακοποιημένη μητέρα στα παιδιά λειτουργεί δυστυχώς υποστηρικτικά για τον θύτη αφού η σιωπή των οικείων του δημιουργεί την εντύπωση ότι ζουν μια κατάσταση για την οποία ευθύνονται όλοι εξίσου. Η ενοχή και η ευθύνη που μοιράζονται τα μέλη της οικογένειας οδηγούν αφενός στην διαιώνιση της κακοποιητικής συμπεριφοράς και αφετέρου στην κοινωνική απομόνωση που βυθίζει τα θύματα στην απελπισία μα και την απουσία αντίστασης.
Το χειρότερο όμως που μπορεί να συμβεί κατά τη γνώμη μου στις οικογένειες όπου ο πατέρας κακοποιεί φυσικά ή συναισθηματικά τη μητέρα, είναι η εσωτερίκευση από τα παιδιά των μισογυνικών αντιλήψεων του θύτη. Τα αγόρια αλλά και τα κορίτσια μπορεί να πιστέψουν με τον καιρό ότι η γυναίκα είναι κατώτερη από τον άντρα, ότι αποτελεί κτήμα του συζύγου της, ότι ο ρόλος της είναι να τον υπακούει και να ικανοποιεί τις κάθε είδους ανάγκες και επιθυμίες του, ότι ο μόνος τρόπος για να βελτιωθεί ο χαρακτήρας και η συμπεριφορά μιας γυναίκας είναι η συστηματική τιμωρία.
Ιδιαίτερα αν στο περιβάλλον τους δεν αντιδρά καμία γυναίκα που γνωρίζει την κατάσταση -θεία, γιαγιά, αδερφή, φίλη- ώστε να καταγγείλει αυτό που συμβαίνει και να υποστηρίξει το θύμα, μπορεί τα παιδιά να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η γυναικεία κακοποίηση είναι κάτι απόλυτα φυσιολογικό.
Σε κάποιες περιπτώσεις το κορίτσι που έχει γίνει μάρτυρας της κακοποίησης της μητέρας του ή έχει υποστεί κάποια μορφή συστηματικής τιμωρίας -ξύλο, στέρηση τροφής ή άλλων αγαθών, περιορισμό στο δωμάτιό του- μεγαλώνει συγχέοντας την αγάπη με τη βία, αφού ένας από τους κύριους φροντιστές του κάποιες στιγμές γίνεται βίαιος μα κάποιες άλλες μπορεί να συμπεριφερθεί με κατανόηση και τρυφερότητα. Αυτή η κυκλοθυμική σχέση καθορίζει συχνά τις μετέπειτα επιλογές της γυναίκας όσον αφορά τον ερωτικό της σύντροφο.
Πώς μπορεί να ανατραπεί αυτή η κατάσταση; Όπως έχω γράψει και σε άλλα άρθρα μου οφείλουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να νιώσουν ασφάλεια ώστε να αρχίσουν να μιλούν δίχως φόβο για ό,τι συμβαίνει. Η τοποθέτηση μόνιμων ψυχολόγων σε όλα τα σχολεία της χώρας είναι ίσως το σημαντικότερο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Πολύ χρήσιμο θα ήταν επίσης να ‘τρέχει’ από το Υπουργείο μιας διαρκής καμπάνια ευαισθητοποίησης κατά της έμφυλης βίας που θα ενημερώνει μεταξύ άλλων τους εφήβους ποιους μπορούν να προσεγγίσουν ώστε να ζητήσουν υποστήριξη.
Η αυστηροποίηση των ποινών κατά κακοποιητών και γυναικοκτόνων καθώς και η καλλιέργεια μεγαλύτερου αισθήματος εμπιστοσύνης των πολιτών προς την αστυνομία, είναι απαραίτητα ώστε να σπάσει ο νόμος της σιωπής και να αρχίσουν γυναίκες και παιδιά να αναζητούν βοήθεια όσο είναι καιρός.
Θα τελειώσω με την ευχή οι άντρες δημοσιογράφοι και αρθρογράφοι, να αφιερώσουν στο μέλλον περισσότερα κείμενα στο φαινόμενο της έμφυλης βίας καθώς δεν πρόκειται για μια ‘γυναικεία υπόθεση’, αλλά για ένα θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων που μας αφορά όλους.