Ποιος θα δαμάσει τη ζούγκλα του ελληνικού σχολείου;
Αυτό που έχει μείνει είναι ένας πολτός ωρών που περνούν ανούσια αφήνοντας τους μαθητές μονάχα με μία νευρική ανυπομονησία να χτυπήσει το τελευταίο κουδούνι και να «ελευθερωθούν»
Η τραγωδία της Σοφίας Χρηστίδου αναδεικνύει τη βία στα ελληνικά σχολεία και την ανάγκη για όρια, αξιολόγηση και ασφαλές περιβάλλον για μαθητές και καθηγητές.
«Έφυγε» από εγκεφαλική αιμορραγία η Σοφία Χρηστίδου, η 57χρονη καθηγήτρια Αγγλικών με διδακτορικό, μεταδιδακτορική διατριβή, τρία μεταπτυχιακά και πολυετή εμπειρία στον χώρο της εκπαίδευσης. Σύμφωνα με το υπόμνημα που είχε αποστείλει η ίδια στο Υπουργείο Παιδείας, το προηγούμενο διάστημα είχε γίνει στόχος εκφοβιστικών επιθέσεων από ομάδα μαθητών, στο σχολείο όπου υπηρετούσε στη Θεσσαλονίκη. Για να διαλευκανθούν οι λεπτομέρειες της υπόθεσης, το Υπουργείο Παιδείας έχει ήδη διατάξει Ένορκη Διοικητική Εξέταση, τονίζοντας σε ανακοίνωσή του πώς απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή με την ολοκληρωμένη εξέταση των πραγματικών δεδομένων, ώστε να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τα αίτια της απώλειας της εκπαιδευτικού.
Η απώλεια της Σοφίας Χρηστίδου και η υπόθεση του ελληνικού σχολείου
Η υπόθεση ακόμη διερευνάται και βεβαίως θα χρειαστεί χρόνος και θεσμικές διαδικασίες, προκειμένου να προκύψει ένα ασφαλές πόρισμα για τα αίτια και τις ευθύνες της τραγωδίας. Ωστόσο, ένα γενικότερο συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί, αφορά το σύνολο της σχολικής ζωής και της καθημερινότητας μαθητών και εκπαιδευτικών: το σχολείο έχει γίνει μία ζούγκλα. Η επιβίωση του ισχυρότερου, εκείνου που έχει το κατάλληλο «στομάχι», την ατσάλινη θέληση να επιβληθεί -μόνος απέναντι στη συστημική βία, χωρίς όμως την συστημική προστασία με το μέρος του-, είναι ο Νόμος που διαπερνά κάθετα τις ενδοσχολικές σχέσεις μαθητών και καθηγητών.
Το σχολείο, μεταπολιτευτικά μέχρι και το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης, διαποτίστηκε από την αίσθηση αναρχίας, οξυμένης με αφιονισμένη βία και γενικευμένη αγανάκτηση. Κονιορτοποιήθηκε ως θεσμός, από την συστηματική βεβήλωση της άλλοτε ιερής ιεραρχίας, που δεν ήταν το σκονισμένο κατάλοιπο χουντικών ονειρώξεων, αλλά η βάση που έθετε όρια. Όρια. Λέξη που ορισμένοι προσπαθούν να ετεροκαθορίσουν, συνταυτίζοντάς την με τον αυταρχισμό. Κι όμως, τα χρειάζονται τα όρια τα παιδιά, παντού και πάντα στην καθημερινότητα. Δεν μικραίνει ο «κόσμος» τους, όταν τα οριοθετούμε. Απλώς μπαίνει σε τάξη. Επιτρέπει στις εμπειρίες να διυλισθούν καλύτερα, στα βιώματα να ξεχωρίσουν, στο χάος των ερεθισμάτων που μπορεί να κάνουν ένα μυαλό που αναπτύσσεται να «υπερφορτώσει», να ξεκαθαρίσει.
Λείπουν πλέον τα όρια από το σχολείο. Αυτό που έχει μείνει είναι ένας πολτός ωρών που περνούν ανούσια τις περισσότερες φορές, χωρίς να δίνεται κάποιος ρόλος στους μαθητές, αφήνοντάς τους μονάχα με μία νευρική ανυπομονησία να χτυπήσει το τελευταίο κουδούνι και να «ελευθερωθούν». Κι αν κάποιος δεν έχει το «στομάχι» για την δουλειά του εκπαιδευτικού; Από πότε θεωρήθηκε δόκιμο να απαιτούνται ειδικοί «κομάντο» στα σχολεία, που θα μπαίνουν στις σχολικές αίθουσες, οπλισμένοι, όχι με εκπαιδευτικά προσόντα, αλλά με ατσάλινη πυγμή, «αρετή» που θα μπορεί να αντεπεξέλθει στα σχόλια, την αναίδεια, το θράσος και, εν τέλει, τη βία;
Η βία έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας μας την τελευταία δεκαπενταετία. Αγιοποιήθηκε όταν κάηκε πανηγυρικά και χωρίς θεσμική αντίδραση η Αθήνα -και μαζί της οι περιουσίες χιλιάδων ανθρώπων- τον Δεκέμβριο του 2008, μετά τον φόνο του Αλέξη Γρηγορόπουλου. Στη συνέχεια, η βία μεταλλάχθηκε σε κάτι πιο ύπουλο και τοξικό, γαλουχήθηκε στην «Πλατεία». Για να πάρεις αυτό που θέλεις πρέπει να φωνάξεις, να μουτζώσεις, να καταραστείς και να απειλήσεις με κρεμάλες. Μόνο τότε θα σε ακούσει το «Σύστημα».
Η βία όμως δεν έμεινε στις χειρονομίες και τις βλαστήμιες της πλατείας. Παρείσφρησε και μέσα στα νοικοκυριά, στους πιεσμένους γονείς, οι οποίοι, παρασυρμένοι από το πνεύμα της εποχής, αποφάσισαν ότι η καλύτερη λύση για όσα δεινά τους συμβαίνουν είναι να θυμώσουν. Με όλους και κυρίως με το «σύστημα», με ό,τι θυμίζει ιεραρχία, τάξη, μέτρο. Ο θυμός είναι συναίσθημα που δεν αγνοείται. Δηλητηριάζει το γύρω περιβάλλον, φορτίζει την ατμόσφαιρα και δημιουργεί μία αλυσίδα: ο καθένας πρέπει τελικά κάπου πρέπει να βρει να τον ξεσπάσει από μέσα του. Και κάπως έτσι φτάνουμε στο σήμερα.
Η βία των εφήβων μοιάζει με απόστημα που δεν στερεύει• στις πλατείες, στο σπίτι, στο σχολείο, ακόμη και στην κατανάλωση «ψυχαγωγικών» προϊόντων: μουσική, βιντεάκια στο διαδίκτυο κ.ο.κ. Παιδιά που μεγάλωσαν άναρχα νιώθουν πως δεν χρωστάνε τίποτα και σε κανέναν και εάν κάποιος τολμήσει να τους ζητήσει τα ρέστα, οι ακόμη πιο θυμωμένοι γονείς βγαίνουν μπροστά. «Το δικό μου το παιδί ποτέ δεν θα…». Κάποιος του «συστήματος» πάλι, πάει σίγουρα να το καταδυναστεύσει, να το καταπιέσει, να ρίξει επάνω του βάρη που δεν του ανήκουν, θα ισχυριστεί ο γονέας. Διότι μαζί με τα όρια έρχονται και οι ευθύνες, λέξη που επίσης δεν φαίνεται να συμπαθεί η ελληνική οικογένεια του σήμερα.
Το σχολείο έχει μετεξελιχθεί σε ένα περιβάλλον όπου το ζητούμενο είναι πλέον κανείς να μπορεί να επιβιώσει και τίποτε παραπάνω. Αυτό γίνεται είτε με «παραίτηση» και αδιαφορία κόντρα στην αφιονισμένη αγέλη που έχει οργανωθεί πίσω από τα θρανία, είτε με ανάστημα και παρουσία που θα θυμίζει περισσότερο στρατόπεδο και λιγότερο σχολική αίθουσα. Η αξιολόγηση -απαγορευμένη λέξη για τον σχολικό συνδικαλισμό- πρέπει κανονικά να εφαρμοστεί εκ του μηδενός, και να αφορά τους πάντες: καθηγητές, μαθητές, διοικητικό προσωπικό, σχολικές εγκαταστάσεις. Χρειάζεται επανεκτίμηση του τρόπου αλληλεπίδρασης εκπαιδευτικών-μαθητών, συμμαθητών, διοίκησης. Για να εξαλειφθεί η ανοχή στη βία κάθε είδους, η κανονικοποίηση της οποίας έχει φέρει πλέον το εκπαιδευτικό σύστημα σε ξεκάθαρα οριακό σημείο.
Αυτό που έχει μείνει είναι ένας πολτός ωρών που περνούν ανούσια αφήνοντας τους μαθητές μονάχα με μία νευρική ανυπομονησία να χτυπήσει το τελευταίο κουδούνι και να «ελευθερωθούν»
17°
