Καισαριανή 1944: Ωραίοι ως Έλληνες

Συνεπείς στην προαιώνια ροπή μας στον εθνικό διχασμό και τον εύκολο, ρηχό εντυπωσιασμό, ένθεν κακείθεν θερμοκέφαλοι έσπευσαν να εκμεταλλευτούν άλλη μια αφορμή διχόνοιας, αυτή της πρόσφατης ανακάλυψης - και ανάκτησης- των φωτογραφικών ντοκουμέντων από την εκτέλεση των 200 Ελλήνων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, προκείμενου να συγκαλύψουν είτε με εθνικιστικές κορώνες, είτε με κακοφορμισμένα, υπεραιωνόβια πανομοιότυπα (!) συνθήματα κυρίως προσωπικά τους κενά και την παρούσα τραγική πολιτική τους ανυπαρξία.

Οι 200 εκτελεσθέντες πρωτίστως και πάνω απ' όλα δεν ήταν κομμουνιστές, τροτσκιστές, ρεβιζιονιστές ή λικβινταριστές, αλλά Έλληνες πατριώτες, οι οποίοι φονεύθηκαν λόγω αυτής τους ακριβώς της ιδιότητας, ως αντίποινα για τη δολοφονία ενός Γερμανού αξιωματικού, επειδή τόσο «κοστολογούσε» η κατοχική δύναμη ένα στρατηγό της: ίσο με 200 Έλληνες, κατ’ αντιστοιχία με παρόμοιες ομαδικές εκτελέσεις σε Χορτιάτη, Καλάβρυτα, Δίστομο και σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας, όπου οι εκτελεσθέντες δεν επιλέγονταν με βάση το πιστοποιητικό πολιτικών τους φρονημάτων.

Ήταν επίσης πολιτικοί κρατούμενοι διωχθέντες για την αντιδικτατορική τους δράση κατά του καθεστώτος 4ης Αυγούστου και για την ιδεολογία τους, του κομμουνισμού, μια εποχή που οι ιδεολογίες αφενός σήμαιναν άλλα πράγματα σε σχέση με σήμερα - όπως αναλύεται παρακάτω - αφετέρου έπαιζαν κυρίαρχο ρόλο στη συμπεριφορά αλλά και την καθημερινότητα των ανθρώπων (βλ. «πρώτοι στα μαθήματα, πρώτοι στον αγώνα»).

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΥΜΦΡΑΖΟΜΕΝΑ

Για να κρίνουμε τα εκάστοτε γεγονότα θα πρέπει να τα εντάσσουμε στα συμφραζόμενα και το ιστορικό πλαίσιο και να τα επισκοπούμε με το πρίσμα της εποχής τους. Βρισκόμαστε στον Β’ ΠΠ και την Κατοχή, μόλις λίγες δεκαετίες αφότου ανακαλύφθηκε το ραδιόφωνο - που φυσικά διέθεταν μόνο οι προνομιούχοι και πάντως σίγουρα όχι οι περισσότεροι - που μαζί με τις εφημερίδες αποτελούν τη βασική, αν όχι μοναδική πηγή ενημέρωσης του κοινού.

Τα θύματα της Καισαριανής είναι βέβαιο πως δεν διέθεταν ούτε κλάσμα του ενημερωτικού καταιγισμού και της πολυφωνίας που έχουμε την ευχέρεια να διαθέτουμε εμείς στις μέρες μας, ώστε να είναι ενήμεροι για τα εγκλήματα της εφαρμοσμένης ιδεολογίας τους, του υπαρκτού σοσιαλισμού - ενίοτε συγκρίσιμα ή και εφάμιλλα του ναζισμού, βλ. στρατόπεδα συγκέντρωσης και γκούλαγκ.

Δεν θα πρέπει να λησμονούμε πως αναφερόμαστε σε φυλακισθέντες του διαστήματος '36- '40, δηλαδή σε εσώκλειστους που η ενημέρωσή τους περιοριζόταν στις φήμες που άκουγαν από τους συντρόφους τους κατά τον σύντομο προαυλισμό τους και από τις διδαχές του κομματικού τους ινστρούκτορα και όχι από το ραδιόφωνο, την εφημερίδα, την ιστοσελίδα της επιλογής τους, ή το πόντκαστ και το κανάλι της αρεσκείας τους.

Επιπλέον, γίνεται εύκολα αντιληπτό πως οι συγκεκριμένοι κρατούμενοι δεν είχαν μαντικές ικανότητες για να προβλέψουν ότι δυο χρόνια μετά την εκτέλεσή τους θα επακολουθούσε η αγριότερη μορφή όλων των πολέμων, ένας αιματηρός, ηθικά ψυχοφθόρος και εθνικά επιζήμιος εμφύλιος, ως προπομπός του ψυχρού πολέμου.

ΥΠΑΡΧΕΙ «ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ»;

Ακούγονται ακραίες φωνές που διατυμπανίζουν (πάνω- κάτω) το επιχείρημα «καλά τους κάνανε οι κατοχικές δυνάμεις, γιατί αν ζούσαν θα γινόντουσαν εαμοβούλγαροι συμμορίτες»! Στη Νομική, αλλά και τη λογική δεν υπάρχει «προοπτική ευθύνη», ούτε «προληπτική ποινή»: το «σε τιμωρώ ΠΡΙΝ διαπράξεις κάποιο αδίκημα, με την υπόνοια πως μπορεί να το κάνεις», πολύ απλά δεν ευσταθεί.

Εξάλλου, στατιστικά μιλώντας δεν είναι διόλου βέβαιο πως όλοι, οι περισσότεροι ή ακόμα και οι μισοί εκ των εκτελεσθέντων αν επιβίωναν θα συμμετείχαν στον εμφύλιο, με περίτρανη απόδειξη τον εμφυλιοπολεμικό αποδεκατισμό του «Δημοκρατικού Στρατού» συγκριτικά με τις δυνάμεις των ΕΛΑΣ/ ΕΑΜ/ ΕΠΟΝ στη διάρκεια της Κατοχής (και της ΕΘΝΙΚΗΣ αντίστασης), με το ανθρώπινο δυναμικό του πρώτου να είναι υποπολλαπλάσιο του ενός εκατομμυρίου μελών που είχαν φτάσει οι αντιστασιακές οργανώσεις στη διάρκεια της Κατοχής.

Άλλωστε, ακόμα και σε πολλούς από τους ίδιους τους πολεμιστές του «Δ.Σ.» δεν τεκμαίρεται ατομική ευθύνη, εφόσον ήταν θύματα παιδομαζώματος, εκβιασμών και ομηρίας.

(ΚΑΙ) Η ΓΛΥΚΑΤΖΗ ΣΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ;

Ας μην ξεχνάμε ότι η ίδια η – συμπτωματικά μεν, εμφατικά συμβολικά, δε, θανούσα ανήμερα της εύρεσης των φωτογραφικών ντοκουμέντων - Γλύκατζη-Αρβελέρ - ήταν επονίτισσα και ως ύποπτη αριστερών φρονημάτων διέφυγε στη Γαλλία ως πολιτικός πρόσφυγας.

Το ότι είναι καθαρά συμπτωματικό το γεγονός ότι η γυναίκα που δόξασε και τίμησε όσο ελάχιστοι άλλοι τον ελληνισμό επί οκτώ δεκαετίες(!) δεν ήταν μεταξύ των 200 εκτελεσθέντων - αφού ως επονίτισσα θα μπορούσε να συγκαταλέγεται μεταξύ τους - αποδεικνύει ότι δεν είναι δυνατό να τσουβαλιάζουμε τα θύματα της Κατοχής με τους κατοπινούς θύτες του εμφυλίου και τους πολιτικούς ηγέτες αυτών.

ΚΑΠΗΛΕΙΑ: ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΜΕ ΞΕΝΑ ΚΟΛΥΒΑ

Τέλος, ας μην συγχέουμε την καπηλεία του σημερινού ΚΚΕ, που στο όνομα των (πραγματικών, εις ό,τι αφορά τον ιδεαλισμό και αλτρουισμό των ίδιων των αγωνιστών και των μαρτύρων της) «αγώνων της Αριστεράς» προσπαθεί να καρπωθεί ίδια, μικροπολιτικά, ψηφοθηρικά οφέλη που θα επιτρέψουν την πολιτική (και οικονομική, για να μην ξεχνιόμαστε) του επιβίωση με τον αγώνα αγνών πατριωτών - σαν τους 200 - για εθνική ανεξαρτησία - αντί της ναζιστικής Κατοχής, Δημοκρατία - αντί της ξενόφερτης, υπεύθυνης για τη μείζονα μικρασιατική Καταστροφή και πλείστων άλλων εθνικών δεινών μοναρχίας και για αξιοπρέπεια και περηφάνια- αντί του δοσιλογισμού, των μαυραγοριτών και του πνευματικού σκότους.

Το ότι το πείραμα επί Στάλιν εκτραχύνθηκε, κατόπιν εκφασίστηκε και είτε κατέπεσε εκ των έσω, είτε κατάληξε σε καρικατούρες τύπου Κιμ δεν αναιρεί το ότι υπήρξε περίοδος που η Αριστερά παγκοσμίως πράγματι πρέσβευε το νέο, την αλλαγή, την πνευματική ανανέωση και την πολιτική πρόοδο: τη γυναικεία χειραφέτηση, το εργατικό 8ωρο και την ασφάλιση στην εργασία, την ισότητα στις ευκαιρίες και την ισονομία, κάποια εκ των οποίων παραμένουν ακόμα και σήμερα ζητούμενα.

Ήταν αυτή ακριβώς η πρωτοπορία που για δεκαετίες την κατέστησε ελκυστική για ευρείες νεανικές και λαϊκές μάζες και εκεί βασίζεται η επιβίωση των (νόθων, με βάση την κατάληξη του πειράματος) πολιτικών κληρονόμων εκείνων των ιδεαλιστών αγωνιστών.

«ΑΓΩΝΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ» ΔΙΕΚΔΙΚΩΝΤΑΣ ΤΊ;

Και είναι η έλλειψη αυτής της πρωτοπορίας, της προσαρμογής στα νέα δεδομένα και τις εξελίξεις που καθιστούν υπαρξιακή την εμμονή της συγκεκριμένης παράταξης σε ένα ένδοξο - ή και άδοξο, ελέω έκβασης εμφυλίου, αλλά πάντως σίγουρα «ηρωικό» - παρελθόν, καταδεικνύοντας χαρακτηριστικά την έλλειψη αντιπρότασης για τα παρόντα προβλήματα και την απουσία προσφοράς εναλλακτικής από μέρους της για το μέλλον: καλοί οι «αγώνες διαρκείας», αλλά οφείλουν να μην είναι αυτοσκοπός, αλλά να οδηγούν κάπου.

Πάει (πολύς) καιρός από τότε που η Αριστερά πρέσβευε την καινοτομία και την (πραγματική, και όχι την κατ’ επίφαση) πρόοδο. Εξάλλου, πόσο προοδευτικό είναι σήμερα να ταυτίζεσαι με αιμοσταγείς δικτάτορες, ν’ αρνείσαι να καταδικάσεις την επίθεση μιας χώρας σε βάρος ενός άλλου κυρίαρχου κράτους, αλλά και να αδυνατείς να συντονιστείς με τη λαϊκή επιταγή για αξιολόγηση και λογοδοσία όλων των υπευθύνων για πράξεις ή παραλείψεις τους, εμμένοντας ιδεοληπτικά σε ένα ζητούμενο του προηγούμενου αιώνα, τη μακάρια, αέναη μονιμότητα των πάντων στο Δημόσιο, ανεξαρτήτως αποδοτικότητας, παραγωγικότητας αλλά και ηθικής τους;

Το να «χαρίζεις» τους 200 αγνούς πατριώτες, που θυσιάστηκαν ανιδιοτελώς για τα «πιστεύω» τους και που με καθάρια συνείδηση και ματιά αντίκρισαν τον θάνατο με αξιοπρέπεια και περηφάνια, που τόσο μας λείπουν σήμερα, είναι σαν να ποτίζεις τους ασπάλαθους του μίσους, της μισαλλοδοξίας και της οργής, με τα αγκάθια των οποίων τρέφονται οι εκατέρωθεν εχθροπαθείς: θα τους κάνουμε το χατίρι;