- CITY GUIDE
- PODCAST
-
21°
Κύπρος: Νοέμβριος 1963, Τα «13 Σημεία» του Μακαρίου (Νοέμβριος 1963) και η επίθεση στην Κοφίνου (Νοέμβριος 1967)
Οι Τουρκοκύπριοι θύλακες και η σταδιακή παγίωση της διχοτόμησης
Κύπρος: Από τις συνταγματικές κρίσεις του 1963 και τις διακοινοτικές συγκρούσεις έως τους θυλάκους, την ένταση του 1967 και την εισβολή του 1974
Η περίοδος μεταξύ της ανακήρυξης της Κυπριακής Δημοκρατίας (1960) και της τουρκικής εισβολής του 1974 αποτελεί μία από τις πιο σύνθετες, τραγικές και φορτισμένες περιόδους της νεότερης ιστορίας. Στις 20 Ιουλίου του 1974, οι Τούρκοι εισέβαλαν στο νησί για να το διχοτομήσουν, αποδίδοντας το ήμισυ στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, η οποία, κατά τη γνώμη τους, καταπιεζόταν. Είχε προηγηθεί, στις 15 Ιουλίου 1974, το πραξικόπημα της χούντας των Αθηνών, με τη συμμετοχή της Εθνικής Φρουράς και της ΕΟΚΑ Β΄, για την ανατροπή του νόμιμου Προέδρου της Κύπρου, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Στη θέση του τοποθετήθηκε ο Νίκος Σαμψών. Επικαλούμενη το πραξικόπημα και την προστασία των Τουρκοκυπρίων, η Τουρκία εξαπέλυσε στρατιωτική εισβολή από αέρος και θαλάσσης στις ακτές της Κερύνειας, με δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες.
Η τουρκοκυπριακή κοινότητα ήταν το εμπόδιο της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα: η ανεξαρτησία της ήταν μονόδρομος από τη στιγμή της αποχώρησης των Βρετανών από τη μεγαλόνησο. Τον Νοέμβριο του 1963, ο Μακάριος πρότεινε 13 αναθεωρήσεις του Συντάγματος του 1960 με στόχο την άρση των διοικητικών αδιεξόδων. Αλλά η τουρκοκυπριακή πλευρά και η Τουρκία εξέλαβαν την κίνηση ως προσπάθεια υποβάθμισης των Τουρκοκυπρίων από «συνιδρυτική κοινότητα» σε μειονότητα, καθώς και ως ύπουλο προοίμιο της ένωσης με την Ελλάδα. Το αποτέλεσμα ήταν να ξεσπάσουν διακοινοτικές ταραχές, με διάφορες ελληνοκυπριακές παραστρατιωτικές ομάδες (υπό τους Νίκο Σαμψών, Βάσσο Λυσσαρίδη κ.ά.) να προβαίνουν σε επιθέσεις, σφαγές αμάχων (στην Ομορφίτα, τον Άγιο Βασίλειο) και λεηλασίες. Εκατοντάδες Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι έχασαν τη ζωή τους, ενώ περίπου 25.000 Τουρκοκύπριοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους σε δεκάδες μεικτά ή αμιγώς τουρκοκυπριακά χωριά.
Μετά τα γεγονότα του 1963–64, η κυπριακή πραγματικότητα μεταβλήθηκε ριζικά: οι Τουρκοκύπριοι αποσύρθηκαν (ή υποχρεώθηκαν να μετακινηθούν) σε περιφραγμένους θύλακες που κάλυπταν περίπου το 3-5% του εδάφους του νησιού. Η κυπριακή κυβέρνηση επέβαλε περιορισμούς στη διακίνηση αγαθών προς τους θύλακες (όπως καύσιμα, οικοδομικά υλικά, ηλεκτρονικό εξοπλισμό), θεωρώντας ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς, και οι συνθήκες διαβίωσης στους θύλακες ήταν δύσκολες, με ελλείψεις στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στις υποδομές. Οι Τουρκοκύπριοι διαμαρτύρονταν ότι είχαν αποκλειστεί από τις δημόσιες υπηρεσίες, το Κοινοβούλιο και τα υπουργεία, κι ότι η διοίκηση του κράτους είχε περάσει στα χέρια των Ελληνοκυπρίων. Η εικόνα της καταπίεσης συμπληρώθηκε από τις ενέργειες της τουρκοκυπριακής ηγεσίας και της Τουρκίας: η τουρκοκυπριακή εθνικιστική οργάνωση TMT (με καθοδήγηση από την Άγκυρα και τον Ραούφ Ντενκτάς) επέβαλε αυστηρό στρατιωτικό έλεγχο εντός των θυλάκων, εμποδίζοντας ενεργά τους Τουρκοκυπρίους να επιστρέψουν στα χωριά τους ή να συνδιαλλαγούν με Ελληνοκυπρίους, με σκοπό τον πλήρη φυσικό και διοικητικό διαχωρισμό. Τουρκοκύπριοι που τάσσονταν υπέρ της ειρηνικής συμβίωσης με τους Ελληνοκυπρίους (όπως οι δημοσιογράφοι Αϊχάν Χικμέτ και Αχμέτ Γκουρκάν ή ο συνδικαλιστής Ντερβίς Αλί Καβάζογλου) δολοφονήθηκαν από την TMT.
Τον Νοέμβριο του 1967, δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς υπό τον Γεώργιο Γρίβα επιτέθηκαν στους τουρκοκυπριακούς θύλακες Αγίου Θεοδώρου και Κοφίνου, προκαλώντας τον θάνατο 27 Τουρκοκυπρίων. Η κρίση οδήγησε σε τελεσίγραφο της Τουρκίας, απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο και σταδιακή χαλάρωση ορισμένων οικονομικών αποκλεισμών από τον Μακάριο. Πράγμα που εξαγρίωσε την ΕΟΚΑ Β΄, η οποία όχι μόνο στρεφόταν κατά του Μακαρίου, αλλά καλλιεργούσε επικίνδυνο κλίμα εθνικιστικού φανατισμού που τρομοκρατούσε την τουρκοκυπριακή κοινότητα.
Αλλά, αν και η τουρκοκυπριακή κοινότητα υπέστη ένοπλες επιθέσεις, απώλειες αμάχων, βίαιο εκτοπισμό και πολυετή οικονομικό και κοινωνικό αποκλεισμό από το ελληνοκυπριακό κράτος και παραστρατιωτικές ομάδες, η βία δεν ήταν μονομερής. Η κατάσταση ήταν αποτέλεσμα μιας αμφίδρομης σύγκρουσης, όπου ο ελληνοκυπριακός εθνικισμός (Ένωσις) συγκρούστηκε με τον τουρκοκυπριακό εθνικισμό (Τακσίμ). Στη συνέχεια, η τουρκοκυπριακή ηγεσία εργαλειοποίησε τα όρια των θυλάκων για να θεμελιώσει τη μελλοντική διχοτόμηση, ενώ η ελληνοκυπριακή πλειοψηφία διαχειρίστηκε το κράτος κατά τρόπο που περιθωριοποίησε την τουρκοκυπριακή μειονότητα.
ΠΡΟΣΦΑΤΑ
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στο επίκεντρο της συνάντησης Τραμπ, Σι και Πούτιν αναμένεται να βρεθούν ο πόλεμος στην Ουκρανία, το Ιράν, οι εμπορικές σχέσεις και η τεχνητή νοημοσύνη
Οι Τουρκοκύπριοι θύλακες και η σταδιακή παγίωση της διχοτόμησης
Και γιατί ο Τραμπ δείχνει να μην αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα της κατάστασης
Ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ μίλησε για δικαιώματα και συμφέροντα στη «Γαλάζια Πατρίδα»
Οι τοπικές αρχές ζητούν την απαγγελία κατηγοριών στον πατέρα της Μέγκαν Μαρκλ
Πόσα ευρώ κερδίζουν ετησίως τα νοικοκυριά
Ο Βρετανός κωμικός ελέγχεται για παραβίαση των κανόνων και πρόκληση οδύνης στα θύματά του
Εντείνεται ο προβληματισμός στις Βρυξέλλες
Το αεροπλάνο έχει τυλιχθεί στις φλόγες πριν διαλυθεί στο έδαφος
Τι λένε τα ρεπουμπλικανικά μέσα ενημέρωσης για τη χρηματοδότηση μουσουλμάνων πολιτικών στις ΗΠΑ
Το βίντεο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου
Το βίντεο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου
Ο λόγος πίσω από την απόφαση
Το χρονικό της υπόθεσης
Το βίντεο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου
Αναγνωρίζει λάθη και δηλώνει διαθέσιμος για την έρευνα
Ο πρωταγωνιστής του «24» αρνείται τις καταγγελίες
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.