Ο πλανήτης στα χέρια του αυταρχισμού και της ακροδεξιάς καταιγίδας: Από τον Τραμπ και τον Πούτιν στην άνοδο της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς
Τα μαύρα σύννεφα που έχουν μαζευτεί στον ουρανό του πλανήτη δεν οφείλονται πάντα στην επελαύνουσα κλιματική καταστροφή. Μια άλλη καταστροφή, εξίσου βίαιη και απειλητική, αλλάζει καθημερινά τα δεδομένα και τις ισορροπίες, με τη βία και τον παραλογισμό να κυριαρχούν στις διεθνείς σχέσεις αλλά και στους παγκόσμιους συσχετισμούς.
Η γη μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε μια ζούγκλα, όπου οι αρχές της ομαλότητας και της ειρηνικής συνύπαρξης δίνουν τη θέση τους στον νόμο του ισχυρού. Οι αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας υποχωρούν συνεχώς, την ώρα που ο παγκόσμιος αυταρχισμός, ο ακραίος λαϊκισμός και ο σκοταδισμός επιβάλλουν τους δικούς τους κανόνες.
Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, με την κατάρρευση του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού και την πτώση του τείχους, αποδείχτηκε μια μεγάλη αυταπάτη. Το δικτατορικό καθεστώς του Πούτιν στη Ρωσία απέδειξε ότι δεν χρειάζονται ιδεολογικά προσχήματα για να υλοποιήσει ένας απολυταρχικός ηγέτης τα αναθεωρητικά και επεκτατικά του σχέδια.
Η δεύτερη εκλογή Τραμπ αποδείχτηκε χειρότερη κι από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις. Αδίστακτος κι αλλοπρόσαλλος, κατάφερε με τις παρανοϊκές του αποφάσεις να αναστατώσει οικονομικά και γεωπολιτικά ολόκληρο τον πλανήτη, αμφισβητώντας κρίσιμες συνθήκες και υπονομεύοντας το κύρος διεθνών οργανισμών.
Ο πόλεμος στο Ιράν που ο ίδιος ο Τραμπ ξεκίνησε οδηγεί την ανθρωπότητα σε νέα μεγάλη ενεργειακή κρίση με ανυπολόγιστες συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία. Το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα βρήκε ανέτοιμη την αγορά ενέργειας, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να βλέπει τους υπερφίαλους σχεδιασμούς του να διαψεύδονται για μια ακόμα φορά.
Το πρόσχημα περί δήθεν απελευθέρωσης των Ιρανών από το σκοταδιστικό καθεστώς των μουλάδων αποδείχτηκε έωλο, αφού το καθεστώς ενισχύθηκε στην πράξη. Ο πόλεμος οδήγησε στη συσπείρωση των φανατικών ισλαμιστών και στη φίμωση των φιλελεύθερων φωνών που μέτρησαν για μια ακόμα φορά δεκάδες χιλιάδες νεκρούς.
Η άνοδος των αυταρχικών και αναθεωρητικών δυνάμεων επηρέασε άμεσα τους πολιτικούς συσχετισμούς στο εσωτερικό των χωρών σε διάφορες περιοχές του πλανήτη. Η «συμμαχία του κακού» αποκτά, για πρώτη φορά από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ιδεολογικά και πολιτικά ερείσματα που θέτουν σε αμφισβήτηση θεμελιώδεις αξίες και στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα.
Ειδικά στην Ευρώπη, το τελευταίο ίσως κάστρο της φιλελεύθερης δημοκρατίας, τα ανερχόμενα ακροδεξιά κόμματα ενισχύουν σημαντικά τις θέσεις τους, ανατρέποντας τους μέχρι σήμερα διαμορφωμένους συσχετισμούς. Η πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μπαίνει σε αχαρτογράφητα νερά, με την ηγεσία της γηραιάς ηπείρου να μοιάζει υπνωτισμένη.
Οι κάλπες στη Σουηδία κάθε άλλο παρά περίπατος ήταν για τον δημοκρατικό συνασπισμό, με την ακροδεξιά να διατηρεί υψηλό ποσοστό, διεκδικώντας, σε πρώτη ευκαιρία, κυβερνητικό ρόλο. Και να σκεφτεί κανείς ότι η σκανδιναβική σοσιαλδημοκρατία έχει κάνει ήδη συντηρητική στροφή σε ζητήματα όπως το μεταναστευτικό.
Στις γαλλικές προεδρικές εκλογές της επόμενης χρονιάς η εκλογή της Μαρίν Λεπέν μοιάζει αυτή τη φορά αναπόφευκτη, με βάση όλες τις δημοσκοπήσεις. Οι Ευρωπαίοι ελπίζουν ότι η νέα ένοικος των Ηλυσίων θα εξελιχθεί σε μια εκδοχή τύπου Μελόνι, με την οποία οι Βρυξέλλες έχουν πλέον εξοικειωθεί συναλλακτικά.
Η Μ. Βρετανία βιώνει με επώδυνο τρόπο την επιστροφή στο πολιτικό προσκήνιο του λαϊκιστή Φάρατζ, εκ των βασικών —μαζί με τον Τζόνσον— αρχιτεκτόνων του Brexit. Το δειλό άνοιγμα σε μια φιλοευρωπαϊκή στροφή που επιχειρεί ο νέος ηγέτης των Εργατικών μοιάζει το κατάλληλο περιβάλλον προκειμένου ο Φάρατζ να διαδραματίσει ξανά αρνητικό πρωταγωνιστικό ρόλο.
Σε αυτή τη δυσμενή για τη δημοκρατία ευρωπαϊκή και παγκόσμια συγκυρία η χώρα μας έχει ήδη μπει σε μια μακρά προεκλογική περίοδο. Αυτή τη φορά, μαζί με μια πλειάδα ακροδεξιών και λαϊκιστικών κομμάτων, στο πολιτικό παιχνίδι φαίνονται αποφασισμένοι να πάρουν μέρος ανοιχτά —γιατί συγκαλυμμένα ήταν πάντα παρόντες— οι αποφυλακισθέντες εγκληματίες της «Χρυσής Αυγής».
Πέρα από την ενθαρρυντική γι’ αυτούς δημοσκοπική δυναμική, θέλουν να αξιοποιήσουν και το ευνοϊκό για τις νεοναζιστικές τους θεωρίες ευρωπαϊκό περιβάλλον. Τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου οφείλουν να μην αρκεστούν στην προβολή νομικών και δικαστικών κωλυμάτων, αλλά να πετύχουν την πολιτική και κυρίως την κοινωνική τους απομόνωση και αποδοκιμασία.
Η Ελλάδα δεν έχει περιθώρια για εκπτώσεις στον δημοκρατικό προσανατολισμό που κρατάει σταθερά στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης. Έχει ήδη καταβάλει πανάκριβο τίμημα στον βωμό της σύμπλευσης των λαϊκιστών κάθε χρώματος αλλά και των νεοφασιστικών μορφωμάτων που επιτέθηκαν στη δημοκρατική νομιμότητα.
Η φιλελεύθερη - φιλοευρωπαϊκή πορεία της χώρας πρέπει να επιβεβαιωθεί και να αναβαθμιστεί στην κάλπη της ερχόμενης Άνοιξης. Χώρος για επικίνδυνους πειραματισμούς, απρόβλεπτες περιπέτειες και νέους τυχοδιωκτισμούς δεν υπάρχει. Ούτε και δικαιούται κανείς να νίψει τας χείρας του.
15°
