Μπορεί το κινητό να προκαλέσει καρκίνο; Η απάντηση των μεγάλων μελετών
Ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ στρέφει τώρα την προσοχή του στις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στην υγεία τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία και η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων από κινητά τηλέφωνα, Wi-Fi, wearables και άλλες ψηφιακές συσκευές.
Το αμερικανικό υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών ζήτησε στις 17 Σεπτεμβρίου στοιχεία από επιστήμονες, γιατρούς, επιχειρήσεις αλλά και πολίτες σχετικά με πιθανούς κινδύνους από την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία και ασύρματη ακτινοβολία. Στόχος, σύμφωνα με το υπουργείο, είναι να αξιολογηθεί η υπάρχουσα έρευνα και να εντοπιστούν πιθανά κενά στη γνώση.
Το αίτημα περιλαμβάνει και προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων που πιστεύουν ότι έχουν υποστεί προβλήματα υγείας από κινητά τηλέφωνα, Wi-Fi ή άλλες συσκευές.
Επιστήμονες, ωστόσο, επισημαίνουν ότι οι προσωπικές εμπειρίες δεν μπορούν από μόνες τους να αποδείξουν σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Ο Κένεθ Φόστερ, ομότιμος καθηγητής βιοϊατρικής μηχανικής στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, σημειώνει ότι μια αξιόπιστη αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται σε συστηματική εξέταση όλων των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την ποιότητα όσο και τις αδυναμίες κάθε μελέτης.
Τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία και η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων μελετώνται εδώ και δεκαετίες.
Σε αντίθεση με τις ακτίνες Χ και άλλες μορφές ιονίζουσας ακτινοβολίας, η ακτινοβολία που εκπέμπουν τα κινητά τηλέφωνα και το Wi-Fi έχει πολύ χαμηλότερη ενέργεια και δεν μπορεί να σπάσει απευθείας τους χημικούς δεσμούς του DNA με τον ίδιο μηχανισμό.
Πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο πρωτοβουλίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας εξέτασαν μεγάλο όγκο ερευνών σχετικά με πιθανές επιπτώσεις στην υγεία.
Αντίστοιχα, μεγάλη μελέτη του 2024 που παρακολούθησε περισσότερους από 250.000 ανθρώπους δεν βρήκε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του εγκεφάλου μεταξύ χρηστών κινητών τηλεφώνων.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει επίσης ότι οι μελέτες που έχουν εξετάσει πιθανή σχέση ανάμεσα σε πομπούς ραδιοσυχνοτήτων και καρκίνο δεν έχουν μέχρι στιγμής καταδείξει σαφή κίνδυνο.
Γιατί εξακολουθεί να υπάρχει συζήτηση
Το ζήτημα, πάντως, δεν θεωρείται απολύτως κλειστό.
Το 2011, η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο είχε ταξινομήσει τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία ραδιοσυχνοτήτων ως «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο», στην κατηγορία 2Β, βασιζόμενη σε περιορισμένα τότε στοιχεία για ορισμένους τύπους όγκων του εγκεφάλου.
Από τότε, ωστόσο, έχουν προστεθεί πολύ μεγαλύτερες επιδημιολογικές μελέτες και συστηματικές ανασκοπήσεις, χωρίς να προκύψει σαφής σύνδεση ανάμεσα στη συνηθισμένη χρήση ασύρματων συσκευών και στον καρκίνο.
Ένα άλλο πρόβλημα είναι η ποιότητα της βιβλιογραφίας. Πολλές από τις δημοσιευμένες μελέτες είναι μικρές, διερευνητικές ή ευάλωτες σε μεθοδολογικές αδυναμίες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αντιφατικά αποτελέσματα και να ενισχύσει την εντύπωση ότι υπάρχει μεγαλύτερη επιστημονική αβεβαιότητα απ’ όση δείχνουν οι ισχυρότερες μελέτες.
Ο Φόστερ σημειώνει ότι χρειάζονται ακόμη καλύτερες και μεγαλύτερες έρευνες. Ωστόσο, το γεγονός ότι έπειτα από δεκαετίες μελέτης δεν έχει εμφανιστεί κάποια σαφής αύξηση νοσημάτων αποτελεί, κατά την εκτίμησή του, ισχυρή ένδειξη ότι αν υπάρχει κάποια επίδραση από τα επίπεδα έκθεσης που συναντώνται στην καθημερινότητα, είναι πιθανό να είναι πολύ μικρή.
Με απλά λόγια, η επιστήμη δεν λέει ότι «ξέρουμε τα πάντα». Τα μέχρι σήμερα δεδομένα, όμως, δεν δείχνουν ότι η φυσιολογική χρήση κινητών τηλεφώνων, Wi-Fi και άλλων ασύρματων συσκευών, όταν τηρούνται τα καθιερωμένα όρια έκθεσης, αποτελεί αποδεδειγμένο κίνδυνο για την υγεία.
21°
