Το βασίλειο της μαροκινής μαφίας: To πιο αιματηρό εγκληματικό δίκτυο της Ευρώπης

Την ώρα που η Ισπανία βρίσκεται, μία ακόμα φορά, στα άκρα με τις Βρυξέλλες λόγω της υπόθεσης της Θέουτα, μια πολύ μεγάλη ιστορία, σχεδόν παγκόσμιου οργανωμένου εγκλήματος, βγαίνει και πάλι στην επιφάνεια. Είναι η φοβερή και τρομερή ιστορία της Μαροκινής Μαφίας, της γνωστής σε όλες τις υπηρεσίες ασφαλείας του κόσμου ως «Mocro Maffia». Από τα λιμάνια της Αμβέρσας μέχρι τις παραλίες της Θέουτα, και από την Τεχεράνη μέχρι τον Πειραιά και τον σταθμό με τα κοντέινερ στο Ικόνιο του Περάματος. Πώς ένα δίκτυο Ολλανδο-Μαροκινών σκληρών κακοποιών έγινε ένας από τους πιο επικίνδυνους παίκτες, ίσως ο πιο επικίνδυνος, του ευρωπαϊκού οργανωμένου εγκλήματος. Μια ιστορία που αξίζει να διαβαστεί σαν σύντομο crime διήγημα του καλοκαιριού. Μόνο που δεν είναι φαντασία αλλά σκληρή πραγματικότητα. Πιο σκληρή είναι δύσκολο να εντοπιστεί στην Ευρώπη.

Το Μαρόκο, η Θέουτα και το έγκλημα: Η κρίση που δεν ήταν αυτό που φαινόταν

Ο αστυνομικός συντάκτης

Το πρωί της 6ης Ιουλίου 2021, ο Πίτερ Ρ. ντε Φρις βγαίνει από τα στούντιο του RTL στο κέντρο του Άμστερνταμ. Έχει μόλις τελειώσει μια συνέντευξη. Περπατάει προς το αυτοκίνητό του σε έναν δρόμο που έχει διασχίσει χιλιάδες φορές. Είναι ο πιο διάσημος δημοσιογράφος του αστυνομικού ερευνητικού ρεπορτάζ της χώρας. Όχι όπως έχουμε συνηθίσει τη συγκεκριμένη ειδικότητα από τις τηλεοράσεις εδώ στην Ελλάδα. Μιλάμε για ερευνητή ολκής που δεν δίσταζε να χώσει τη μύτη του σε πολύ επικίνδυνες καταστάσεις. Έγινε γνωστός εκτός ολλανδικών συνόρων το 1987 με ένα βιβλίο για την απαγωγή του «βασιλιά της μπίρας» Φρέντι Χάινεκεν, αλλά και το 2008, όταν κέρδισε βραβείο Έμμυ για την έρευνά του στην υπόθεση της νεαρής Αμερικανίδας Νάταλι Χόλογουεϊ, που δολοφονήθηκε στην Αρούμπα, στη διάρκεια των διακοπών της, το 2005.

Λίγο καιρό πριν δολοφονηθεί, ο Πέτερ ντε Φρις συνεργαζόταν με μάρτυρα-κλειδί που επρόκειτο να καταθέσει σε δίκη για το οργανωμένο έγκλημα στην Ολλανδία. Δεχόταν διαρκώς απειλές για τη ζωή του. Όχι μόνο τις είχε συνηθίσει αλλά είχε αρνηθεί αστυνομική προστασία. Μία από αυτές τις απειλές βγήκε αληθινή. Εκείνο το πρωινό δεν πρόλαβε να φτάσει στο αυτοκίνητό του. Έπεσαν αρκετοί πυροβολισμοί. Δέχθηκε μια σφαίρα στο κεφάλι. Εννιά μέρες μετά πέθανε στο νοσοκομείο.

Δύο χρόνια νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο του 2019, ο δικηγόρος Ντερκ Βίρσουμ είχε ανοίξει την πόρτα του σπιτιού του στο Άμστερνταμ-Νόορντ, για τελευταία φορά. Δολοφονήθηκε μπροστά στα μάτια της γυναίκας του. Ο πελάτης του, ένα πρώην μέλος μιας σκληρής συμμορίας και το οποίο αναφερόταν στα δικαστικά έγγραφα μόνο ως «Ναμπίλ B.», είχε μόλις αρχίσει να καταθέτει εναντίον του πρώην αφεντικού του.

Πριν από αυτούς τους δύο φόνους, υπήρξε ένας τρίτος: Τον Μάρτιο του 2018, ο αδελφός του ίδιου μάρτυρα, ο «Ρεντουάν Β.», πυροβολήθηκε στο γραφείο του. Και τα τρία θύματα είχαν ένα κοινό σημείο αναφοράς που τους δένει σαν κόκκινη κλωστή: έναν άνθρωπο που δεν εμφανίστηκε ποτέ στο δικαστήριο για να ακούσει την καταδίκη του. Τον Ριντουάν Ταγί. Και η ιστορία του είναι, ουσιαστικά, η ιστορία της «Mocro Maffia», της μαροκινής μαφίας, του πιο αιματηρού, πιο εκτεταμένου και πιο σύνθετου στην κατανόηση και τη χαρτογράφησή του εγκληματικού δικτύου που έχει δει ποτέ η σύγχρονη Ευρώπη.

Ήταν η περιβόητη δίκη Marengo. Η μεγαλύτερη ποινική δίκη στην ολλανδική ιστορία, με αντικείμενο ηγετικά στελέχη της Mocro Maffia, της ολλανδο-μαροκινής εγκληματικής οργάνωσης που εμπλέκεται στο διεθνές λαθρεμπόριο κοκαΐνης. Επρόκειτο για ένα "mega-process" με 17 κατηγορούμενους, έξι δολοφονίες, και τους φερόμενους ηγέτες μιας από τις πιο βίαιες εγκληματικές συμμορίες στην ολλανδική ιστορία. Η δίκη διήρκεσε έξι χρόνια και ήταν πρωτόγνωρη σε μέγεθος και διάρκεια για την Ολλανδία. Ο φάκελος της υπόθεσης ξεπέρασε τις 100.000 σελίδες, μεγαλύτερος από τον φάκελο της δίκης για την πτήση MH17.

Η δίκη διεξήχθη σε ένα οχυρωμένο δικαστήριο στο Άμστερνταμ γνωστό ως "De Bunker", με περιπολίες drones και ειδικών δυνάμεων, κάτι πρωτόγνωρο για την ολλανδική δικαστική ιστορία, καθώς για όλους τους εμπλεκόμενους από την αστυνομία μέχρι τους δικαστικούς πραγματογνώμονες, διατηρήθηκε πλήρης ανωνυμία. Ο Ταγί καταδικάστηκε (Φεβρουάριος 2024) σε ισόβια κάθειρξη για πέντε δολοφονίες, ενώ αυτός και δύο ακόμη καταδικάστηκαν για πέντε ανθρωποκτονίες, δύο απόπειρες ανθρωποκτονίας και σχεδιασμό αρκετών ακόμη δολοφονιών — άλλοι δεκατρείς συνεργοί καταδικάστηκαν σε ποινές από δύο έως 29 χρόνια.

Αυτό που θα πρέπει να έχει κανείς απολύτως ξεκάθαρο όταν μιλά για την πολυπλόκαμη μαροκινή μαφία είναι ότι δεν πρόκειται για μια ενιαία οργάνωση με ιεραρχία τύπου παραδοσιακής μαφίας, όπως έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στο Netflix στα πρότυπα της σικελικής Cosa Nostra, της ναπολετάνικης Καμόρα ή της καλαβρέζικης Ντρανγκέτα. Είναι ένα ρευστό δίκτυο συνεργαζόμενων και συχνά αντιμαχόμενων ομάδων, κυρίως Ολλανδών και Βέλγων πολιτών μαροκινής καταγωγής με βασικό πυρήνα την περιοχή Ριφ. Με κέντρα εξουσίας και εισαγωγής κοκαΐνης στα λιμάνια της Αμβέρσας, του Ρότερνταμ και της Αλχεθίρας, και πολύ βαθιές διασυνδέσεις με δύο τεράστια κέντρα εξουσίας: Τα λατινοαμερικανικά καρτέλ και τα συστήματα επιχειρηματικής και πολιτικής επιρροής και διαφθοράς στην καρδιά της Ευρώπης.

Το δίκτυο έχει συνδεθεί με ό,τι η Europol αποκαλεί «super cartel» — μια συμμαχία που περιλάμβανε, εκτός από Μαρόκο, Ολλανδούς, ιρλανδικό οργανωμένο έγκλημα (οικογένεια Kinahan), Ιταλούς και Βόσνιους διακινητές, ελέγχοντας περίπου το ένα τρίτο της ευρωπαϊκής αγοράς κοκαΐνης. Όλα αυτά μαζί με το γεγονός ότι πρόκειται για την περισσότερο ανέγγιχτη πανευρωπαϊκή εγκληματική οργάνωση. Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, η διακίνηση μεταναστών όπως έγινε στη Θέουτα μετά από θηριώδη συντονισμό παραπληροφόρησης σε συνεργασία με εκατοντάδες ρωσικά bots, όπως ανακάλυψαν ευρωπαϊκές αρχές ασφαλείας, είναι για τη μαροκινή μαφία κάτι σαν business as usual.

Πώς μια γειτονιά έγινε αυτοκρατορία

Για να καταλάβει κανείς τι είναι η Mocro Maffia, πρέπει να γυρίσει πίσω στη δεκαετία του 1970, στην Ολλανδία. Ήταν η εποχή που η χώρα άνοιγε την αγορά κάνναβης, και στους μετανάστες από το Ριφ, τη βόρεια, ορεινή περιοχή του Μαρόκου γνωστή για την καλλιέργεια χασίς. Εκείνη τη δεκαετία μεγάλα κύματα μεταναστών από τη συγκεκριμένη περιοχή εγκαταστάθηκαν στο Άμστερνταμ, το Ρότερνταμ και τις Βρυξέλλες. Ήταν η δεύτερη και η τρίτη γενιά που ταξίδευε για την Ευρώπη. Παιδιά που μεγάλωσαν σε δύο κόσμους. Με οικογενειακούς δεσμούς που έφταναν μέχρι τα υπανάπτυκτα χωριά του Ριφ αλλά και με τη δυνατότητα να κινούνται ελεύθερα στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα λόγω των επαφών και της γλωσσομάθειάς τους.

Στη δεκαετία του 1990, αυτό το δίκτυο άρχισε να μετεξελίσσεται και έπαψε να αποτελείται πια μόνο από εισαγωγείς χασίς. Οι δουλειές άνοιξαν για τα καλά και μεταμορφώθηκαν σε κάτι πολύ πιο επικερδές και πολύ πιο επικίνδυνο: στήθηκε μια τεράστια γέφυρα ανάμεσα στα κολομβιανά και μεξικανικά καρτέλ και την ευρωπαϊκή αγορά κοκαΐνης. Από τότε και έπειτα βεντέτες που ξεκινούν από μια χαμένη παρτίδα κοκαΐνης και συνεχίζουν σπέρνοντας πτώματα σε δύο τρεις χώρες, είναι κάτι συνηθισμένο. Άλλωστε είναι κάτι που βολεύει αρκετά τις διωκτικές αρχές, ανεξάρτητα από την εθνικότητά τους: «Όταν οι μαφιόζοι σκοτώνονται μεταξύ τους δεν είναι μόνο τα γραφεία κηδειών που χαίρονται», λένε…

Ένα τέτοιο επεισόδιο, το 2012, εξελίχθηκε σε θρύλο του πανευρωπαϊκού υποκόσμου: ένα φορτίο κοκαΐνης εξαφανίστηκε στην Αμβέρσα. Καμία ομάδα δεν παραδέχθηκε ότι το πήρε αλλά κάθε ομάδα θεωρείται ύποπτη και από δύο-τρεις άλλες. Μέχρι το 2018, οι δολοφονίες που συνδέονταν με εκείνη τη φαινομενικά ασήμαντη απώλεια κοκαΐνης είχαν φτάσει τις 30 σε τέσσερις διαφορετικές χώρες.

Ενοικιάζονται μαφιόζοι δολοφόνοι

Σήμερα, η Mocro Maffia, σε συνεργασία με το ιρλανδικό cartel των Kinahan, Ιταλούς και Βόσνιους συνεργάτες της, έχει την πρωτοκαθεδρία σε αυτό που η Europol αποκαλεί ανεπίσημα «super cartel». Ελέγχει περίπου το ένα τρίτο της ευρωπαϊκής αγοράς κοκαΐνης. Και αυτό είναι αρκετό για να την κάνει πανίσχυρη. Κάτι που δεν φαίνεται από τους τζίρους που καταγράφει αλλά από τους αριθμούς των νεκρών που συνδέονται με τη δράση της.

Πάνω από 100 νεκροί μόνο στη βελγο-ολλανδική βεντέτα της τελευταίας δεκαετίας. Ένα εντεκάχρονο κορίτσι βελγομαροκινής καταγωγής, έπεσε νεκρό όταν πυροβολήθηκε το σπίτι των γονιών της. Το ίδιο και ο γιος ενός Μαροκινού δικαστή. Ο πρώην εγκληματίας που έγινε blogger εγκληματολογικού ρεπορτάζ, Μάρτιν Κοκ, δολοφονήθηκε το βράδυ της 8ης Δεκεμβρίου 2016, λίγες ώρες μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας εναντίον του γιατί μπλόκαρε το όπλο του εκτελεστή.

Υπάρχει, ωστόσο, ένα κομμάτι αυτής της ιστορίας που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα αφηγήματα του οργανωμένου εγκλήματος. Είναι κάτι πολύ πιο σκοτεινό. Κρατικές μυστικές υπηρεσίες μπορούν να «νοικιάσουν» ένα εγκληματικό δίκτυο, ένα από τα εκατοντάδες πλοκάμια της Mocro Maffia για να κάνουν τις δουλειές τους χωρίς ν’ αφήσουν ίχνη που παραπέμπουν ευθέως σε αυτές.

Τον Δεκέμβριο του 2015, ένας άντρας δολοφονήθηκε έξω από το σπίτι του σε ένα προάστιο στο Άμστερνταμ. Ήταν γνωστός ως Άλι Μοτάμεντ. Το πραγματικό του όνομα είναι Μοχάμαντ Ρεζά Κολάχι Σαμαντί, και το ιρανικό καθεστώς τον θεωρούσε υπεύθυνο για τη βομβιστική επίθεση στην Τεχεράνη το 1981 που σκότωσε 73 αξιωματούχους του νεοσύστατου, τότε, ισλαμικού καθεστώτος.

Ο δράστης είχε τοποθετήσει τον εκρηκτικό μηχανισμό έχοντας μπει στο κτίριο ως τεχνικός ήχου. Αυτοί που τον σκότωσαν μετά από τριάντα τέσσερα χρόνια στην Ολλανδία ήταν δύο μισθωμένοι εκτελεστές, πληρωμένοι με μόλις 13.000 ευρώ ο καθένας. Η ολλανδική αστυνομία σιγά σιγά ξετύλιξε το μυστήριο: πίσω από την πληρωμή των εκτελεστών βρισκόταν ο Ναουφάλ Φασίχ, γνωστός στον υπόκοσμο ως «The Belly» ή «Noffel» — άλλο ένα κεντρικό πρόσωπο της Mocro Maffia, στενός συνεργάτης του ιρλανδικού cartel Kinahan, τόσο στενός μάλιστα που τελικά συνελήφθη μέσα σε διαμέρισμα που ανήκε στην ίδια την οικογένεια Kinahan στο Δουβλίνο.

Η ολλανδική υπηρεσία πληροφοριών, η AIVD, είχε πει ότι σύμφωνα με «ισχυρές ενδείξεις» πίσω από τη δολοφονία βρισκόταν το Ιράν. Τον Ιανουάριο του 2019, η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις στην ιρανική υπηρεσία πληροφοριών και σε δύο αξιωματούχους, τόσο γι’ αυτήν τη δολοφονία όσο και για ακόμα μία. Αυτήν του Άχμαντ Μόλα Νίσι στη Χάγη το 2017, καθώς και για σχέδια μιας δολοφονίας στη Δανία και μιας βομβιστικής επίθεσης στη Γαλλία.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Τζαβάντ Ζαρίφ κατηγόρησε την Ολλανδία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες ότι φιλοξενούν «τρομοκράτες». Έφερε τότε ως παράδειγμα την αντιπολιτευόμενη οργάνωση Mujahedin-e Khalq, στο Ιράν. Η ιστορία δεν σταμάτησε εκεί. Το καλοκαίρι του 2023, έγινε απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Ιρανού ακτιβιστή Σιαμάκ Ταχμάσμπι στο Χάρλεμ. Στα τέλη της ίδιας χρονιάς, έγινε ακόμα μία απόπειρα δολοφονίας εναντίον του πρώην Ισπανού ευρωβουλευτή Αλέχο Βιντάλ-Κουάντρας στη Μαδρίτη, γνωστού επικριτή του ιρανικού καθεστώτος. Σουηδικές και ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών εντόπισαν ένα συγκεκριμένο δίκτυο, με την ονομασία Foxtrot, με επικεφαλής τον σουηδο-ιρανό Ράβα Μάτζιντ. Στον χώρο του διεθνούς υπόκοσμου, όπου το οργανωμένο έγκλημα συναντά την τρομοκρατία, ήταν γνωστός με το παρατσούκλι «Κουρδική Αλεπού». Αποκαλύφθηκε ότι ήταν στέλεχος της Mocro Maffia και παράλληλα άνθρωπος που μισθωνόταν από το ιρανικό καθεστώς για διάφορες εκτελέσεις και σαμποτάζ σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Το τηλέφωνο που δεν έπρεπε να «σπάσει» ποτέ

Για χρόνια, η Mocro Maffia λειτουργούσε με μια αίσθηση σχεδόν παντοδυναμίας ως προς τις επικοινωνίες της. Κρυπτοτηλέφωνα, ειδικά διαμορφωμένες συσκευές, εφαρμογές όπως το EncroChat και το Sky ECC. Όλα, υποτίθεται, ασφαλή κανάλια, μέσα από τα οποία συντόνιζαν αποστολές κοκαΐνης, παραγγελίες δολοφονιών, ξέπλυμα χρήματος.

Το 2020, γαλλικές και ολλανδικές αρχές κατάφεραν κάτι που κανείς δεν περίμενε: παραβίασαν τους servers του EncroChat, εγκατέστησαν ένα κρυφό «εμφύτευμα» μεταμφιεσμένο σε ενημέρωση λογισμικού (update) και άρχισαν να διαβάζουν, σε πραγματικό χρόνο, πάνω από 115 εκατομμύρια μηνύματα ανάμεσα σε 60.000 χρήστες σε όλη την Ευρώπη.

Ένας πρώην αξιωματούχος περιέγραψε αργότερα ότι ένιωθαν σαν να είχαν αποκτήσει πρόσβαση σε μια ολόκληρη «πλατφόρμα εγκλήματος». Το σοκ στον υπόκοσμο ήταν τέτοιο, που η ίδια η EncroChat προειδοποίησε τους πελάτες της να πετάξουν αμέσως τις συσκευές τους. Ήταν ήδη αργά.

Ακριβώς το ίδιο επαναλήφθηκε έναν χρόνο αργότερα με το Sky ECC. Το συνολικό αποτέλεσμα των δύο επιχειρήσεων: πάνω από 6.500 συλλήψεις παγκοσμίως, 103,5 τόνοι κοκαΐνης, 163,4 τόνοι κάνναβης, 3,3 τόνοι ηρωίνης και 30,5 εκατομμύρια κατασχεμένα χάπια.

Ήταν το πιο αποτελεσματικό χτύπημα που δέχθηκε ποτέ το δίκτυο αλλά, όπως ομολογούν σήμερα ανεξάρτητοι ερευνητές, ήταν απολύτως προσωρινό: μέσα σε λίγους μήνες, οι διακινητές είχαν ήδη μεταναστεύσει σε νέες πλατφόρμες. Το εγκληματικό οικοσύστημα προσαρμόζεται πιο γρήγορα απ' όσο μπορούν να προσαρμοστούν οι νόμοι που το κυνηγούν. Αυτός είναι ο ισχυρότερος νόμος του οργανωμένου εγκλήματος.

Μπανάνες, λιμενεργάτες και το εμπόρευμα που δεν σταματά ποτέ

Όποιος πάει στο λιμάνι της Αμβέρσας οποιαδήποτε μέρα του χρόνου, θα δει τεράστιους γερανούς να ξεφορτώνουν κοντέινερ, το ένα μετά το άλλο, με καταιγιστικό ρυθμό. Που σημαίνει ότι είναι αδύνατον να γίνει εξονυχιστικός έλεγχος. Εκατόν εξήντα χιλιόμετρα προκυμαίας. Εκατομμύρια τόνοι φορτίου τον χρόνο. Είναι ο λόγος που η Αμβέρσα, το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων της Δυτικής Ευρώπης, έχει γίνει αυτό που η αστυνομία αποκαλεί πλέον ανοιχτά «πρωτεύουσα της κοκαΐνης» της Ευρώπης.

Το 2023, οι βελγικές αρχές κατάσχεσαν εκεί 116 τόνους κοκαΐνης, ποσότητα ρεκόρ· το 2024, νέο ρεκόρ, 110 τόνους. Ο υπουργός Οικονομικών του Βελγίου, ανακοινώνοντας τα στοιχεία, δεν έκρυψε την ανησυχία του: πρόκειται, είχε πει, για ποσότητες που θέτουν σε τεράστιο κίνδυνο την ασφάλεια των λιμανιών και των πόλεων όσο και τους εργαζόμενους στο τελωνείο και στο λιμάνι, αλλά και για τις οικογένειές τους. Κι όμως, ειδικοί εκτιμούν πως ό,τι κατάσχεται αντιστοιχεί σε μόλις το 10% —ίσως και λιγότερο— της πραγματικής ποσότητας που περνάει.

Η αγαπημένη μέθοδος παραμένει οι μπανάνες. Ακούγεται σχεδόν αστείο, μέχρι να δει κανείς τα νούμερα: 8.064 κιλά κοκαΐνης κρυμμένα σε φορτίο μπανανών στο Ρότερνταμ το 2023, αξίας 660 εκατομμυρίων δολαρίων — η μεγαλύτερη κατάσχεση στην ιστορία του λιμανιού. Πάνω από 5.600 κιλά εντοπίστηκαν σε φορτίο μπανανών στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ σχεδόν τρεις τόνοι βρέθηκαν κρυμμένοι κάτω από εβδομήντα τόνους μπανανών στο ιταλικό λιμάνι Gioia Tauro.

Η παραλαβή του εμπορεύματος, ωστόσο, παραμένει το πιο ευάλωτο σημείο της αλυσίδας, κάτι που γνωρίζει πολύ καλά το δίκτυο. Γι' αυτό και δεν εμπλέκει συχνά τα δικά του «πολύτιμα» μέλη σε αυτή τη δουλειά, αλλά χρησιμοποιεί εφήβους: παιδιά που πληρώνονται λίγες εκατοντάδες ευρώ για να παραβιάσουν την περίφραξη του λιμανιού μέσα στη νύχτα και να βγάλουν το πακέτο πριν προλάβει να το εντοπίσει το τελωνείο. Αν συλληφθούν, αντιμετωπίζουν ελαφρές ποινές ως ανήλικοι. Χαμηλό ρίσκο, χαμηλό κόστος, αναλώσιμοι κρίκοι σε μια αλυσίδα που δεν σταματά ποτέ.

Πίσω από αυτή τη διαδικασία υπάρχει και μια δεύτερη, λιγότερο ορατή υποδομή: δωροδοκημένοι ή εκβιασμένοι λιμενεργάτες, εταιρείες-βιτρίνες εισαγωγής φρούτων στον Ισημερινό, ξενοδοχεία και εμπορικά κέντρα στην Ισπανία που χρησιμεύουν για το «ξέπλυμα» του χρήματος. Έρευνα της Europol το 2023 κατέγραψε λεπτομερώς πώς τέτοια κυκλώματα επενδύουν τα κέρδη από την κοκαΐνη σε απολύτως νόμιμες επιχειρήσεις — ξενοδοχεία, εστιατόρια, γυμναστήρια — ένα μοτίβο που δεν διαφέρει ουσιαστικά από αυτό της ιταλικής 'Ndrangheta. Και σχεδόν όλες οι εκθέσεις των αρχών ασφαλείας περιλαμβάνουν ονόματα της Mocro Maffia.

Και η Ελλάδα στο ραντάρ της Mocro Maffia

Η επέκταση της Mocro Maffia προς τα νοτιοανατολικά τα τελευταία χρόνια είναι μια από τις τελευταίες μεταλλάξεις στον παγκόσμιο χάρτη του οργανωμένου εγκλήματος.

Καθώς οι κατασχέσεις στο Βέλγιο και την Ολλανδία έχουν δημιουργήσει επικίνδυνο και άκρως δαπανηρό πεδίο για τους διακινητές, αναλυτές καταγράφουν μια σταδιακή μετατόπιση προς λιμάνια της νοτιοανατολικής Ευρώπης: το Δυρράχιο στην Αλβανία, το Πλότσε και τη Ριέκα στην Κροατία καθώς και τη Θεσσαλονίκη. Ο συνδυασμός των περιοριστικών μέτρων στα μεγάλα λιμάνια της Βόρειας Θάλασσας, της αναταραχής που έφερε ο πόλεμος στην Ουκρανία στις παραδοσιακές διαδρομές του οργανωμένου εγκλήματος, και της αναζήτησης νέων, λιγότερο επιτηρούμενων κόμβων έχει κάνει τα ελληνικά λιμάνια πιο ελκυστικά απ' όσο ήταν ποτέ για τη Mocro Maffia.

Το φαινόμενο δεν είναι πια θεωρητικό. Τον Μάιο του 2026, το ελληνικό τελωνείο εντόπισε 46 κιλά κοκαΐνης αξίας 1,7 εκατομμυρίων ευρώ σε κοντέινερ από τον Ισημερινό στο λιμάνι του Πειραιά. Η ίδια μέθοδος απόκρυψης, η ίδια χώρα προέλευσης που βλέπουμε ξανά και ξανά στην Αμβέρσα και το Ρότερνταμ. Τον περασμένο Ιούνιο, ξηλώθηκε κύκλωμα διακίνησης στην Αττική με ιεραρχική δομή, αρχηγό και τρεις υπαρχηγούς. Η ελληνική αστυνομία δεν το αποκαλεί ρητά «Mocro Maffia», αλλά και δεν χρειάζεται να το κάνει. Το μοτίβο, η γεωγραφία, η μέθοδος, μιλάνε από μόνα τους. Δεν είναι κάποιο σενάριο που θα χρειαστεί να αντιμετωπιστεί στο μέλλον. Είναι ήδη εδώ, στην πρώτη γραμμή του Αιγαίου.

Θέουτα: η κρίση που δεν ήταν αυτό που φαινόταν

Τον Ιούλιο του 2026, οι εικόνες από τη Θέουτα κάνουν τον γύρο του κόσμου: χιλιάδες νέοι Μαροκινοί κολυμπούν ή σκαρφαλώνουν πάνω από τον φράχτη προς το ισπανικό έδαφος. Μέσα σε λίγες ημέρες, περίπου 72.000 άνθρωποι φτάνουν στον θύλακα, μια κρίση πολύ μεγαλύτερη από την αντίστοιχη κρίση του Μαΐου 2021, όταν 8.000 με 15.000 άνθρωποι είχαν περάσει τα ίδια σύνορα. Η επίσημη γραμμή, τόσο από τη Μαδρίτη όσο και από το Ραμπάτ, είναι ξεκάθαρη σχεδόν από την πρώτη στιγμή: πίσω από την κρίση κρύβονται «μαφίες διακίνησης ανθρώπων» που εκμεταλλεύτηκαν μια αμφιλεγόμενη δικαστική απόφαση η οποία άφηνε να εννοηθεί ότι όποιος κατάφερνε να μπει στην Ισπανία θα έκανε το πρώτο βήμα για τη νομιμοποίησή του. Αυτήν την απόφαση φάνηκε πως χρησιμοποίησαν με τον δικό τους τρόπο χιλιάδες bots με σκοπό να στήσουν ακόμα μια υβριδική επίθεση εναντίον της Ευρώπης και των συνόρων της.

Έκθεση της Frontex, του ευρωπαϊκού οργανισμού συνοριοφυλακής, αμφισβήτησε ανοιχτά την εκδοχή της οργανωμένης διακίνησης μεταναστών με το σκεπτικό ότι η διαδρομή είναι τόσο εύκολη που δεν χρειάζεται κανείς διακινητή για να την κάνει. Δημοσιογράφοι του Associated Press που μίλησαν με μετανάστες βρήκαν παρόμοια εικόνα: πολλοί απέρριψαν κατηγορηματικά την ιδέα ότι κάποιος τους «διακίνησε». Πέρασαν μόνοι τους, είπαν.

Τι, λοιπόν, πραγματικά προκάλεσε την έξοδο; Η απάντηση φαίνεται να είναι πολύ πιο σύγχρονη κι από τις παραδοσιακές εικόνες διακινητών με βάρκες: το Instagram, το TikTok, τα σχόλια κάτω από βίντεο που έδειχναν πώς να περάσεις. Η ερευνητική ομάδα καταπολέμησης παραπληροφόρησης 411, σε συνεργασία με το Alliance4Europe, εντόπισε κάτι που ξεπερνούσε κατά πολύ ό,τι είχαν δει σε προηγούμενες αντίστοιχες κρίσεις: λογαριασμοί συνδεδεμένοι με τη Ρωσία, που συστηματικά προωθούν ακροδεξιό περιεχόμενο, έφτασαν σε πάνω από 500.000 χρήστες μέσα στις πρώτες ημέρες της κρίσης της Θέουτα.

Ανάλυση περίπου 4,5 εκατομμυρίων αναρτήσεων έδειξε αφηγήσεις που παρουσίαζαν τα γεγονότα ως συντονισμένη «επίθεση», με νύξεις για συνενοχή των ισπανικών αρχών και ισλαμοφοβικές, αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας — μεταφρασμένες σε επτά γλώσσες, με πάνω από 720.000 προβολές μέσα σε μόλις έξι ώρες.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διάδοση έπαιξε το κανάλι Rybar στο Telegram — ένα κανάλι που συνδέεται με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες και του οποίου η μητρική εταιρεία βρίσκεται υπό ευρωπαϊκές κυρώσεις. Τις αναρτήσεις του ενίσχυσαν δίκτυα λογαριασμών συνδεδεμένα με το Pravda, έναν μηχανισμό διεθνούς διάδοσης προπαγάνδας του Κρεμλίνου. Ο επικεφαλής ερευνητής της 411 το περιέγραψε σαν έναν οργανωμένο «αυτοκινητόδρομο πληροφοριών» — έναν μηχανισμό μέσω του οποίου επιλεγμένο παραπλανητικό περιεχόμενο αποκτά δυσανάλογη προβολή, έτοιμος να ενεργοποιηθεί ξανά στην επόμενη συνοριακή κρίση όπου κι αν συμβεί αυτή στην Ευρώπη ή τη Μεσόγειο.

Είναι σημαντικό, όμως, να μην πάμε ένα βήμα παραπέρα απ' όσο επιτρέπουν τα στοιχεία. Η έρευνα δεν δείχνει ότι η Ρωσία οργάνωσε ή προκάλεσε την κρίση της Θέουτα. Δείχνει κάτι πιο συγκεκριμένο, αλλά εξίσου ανησυχητικό: ότι τη στιγμή που η κρίση ξεκίνησε —για λόγους που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασαφείς, ανάμεσα σε γεωπολιτική ένταση Ισπανίας-Μαρόκου, δικαστικές αποφάσεις και αυθόρμητη viral δυναμική στα social media— ρωσικά δίκτυα ήταν έτοιμα, οργανωμένα και εξαιρετικά αποτελεσματικά στο να την εκμεταλλευτούν, ενισχύοντας τη διάσπαση και την αποσταθεροποίηση σε μια ήδη εύθραυστη ευρωπαϊκή στιγμή. Είναι το ίδιο μοτίβο υβριδικού πολέμου που είδαμε στα σύνορα Λευκορωσίας-Πολωνίας το 2021, στη Φινλανδία, στα Βαλτικά κράτη: η «εργαλειοποίηση της μετανάστευσης» ως όπλο αποσταθεροποίησης, χωρίς να χρειάζεται ούτε ένας ρωσικός στρατιώτης να πλησιάσει τα σύνορα.

Παράλληλα, σε ένα εντελώς ξεχωριστό αλλά εξίσου ανησυχητικό νήμα, ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών καταγράφουν μια ολοένα αυξανόμενη ρωσική πρακτική: τη στρατολόγηση «αναλώσιμων πρακτόρων» μέσω Telegram — συνήθως πρώην μέλη της Wagner, που παλαιότερα έπειθαν φτωχούς νέους από απομακρυσμένες ρωσικές περιοχές να πάνε να πολεμήσουν στην Ουκρανία, και τώρα στρέφονται στην αναζήτηση οικονομικά ευάλωτων Ευρωπαίων πρόθυμων να βάλουν φωτιά σε αποθήκες, να κατασκοπεύσουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις, να σαμποτάρουν υποδομές — όλα με αντάλλαγμα γρήγορο χρήμα. Το μοτίβο θυμίζει, δομικά, αυτό που είδαμε με το Ιράν και τον Φασίχ: ένα κράτος που δεν χρησιμοποιεί δικούς του ανθρώπους, αλλά νοικιάζει όσους ήδη ξέρουν πώς να μείνουν αόρατοι. Καμία, ωστόσο, τεκμηριωμένη έρευνα δεν έχει συνδέσει μέχρι σήμερα αυτό το ρωσικό δίκτυο με μέλη της ίδιας της Mocro Maffia.

Ευρωπαϊκοί φορείς που καταπολεμούν το οργανωμένο έγκλημα, όμως, είναι σχεδόν βέβαιοι: Η Mocro Maffia είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και ιδιαιτέρως αυξημένη συμμετοχή όχι στο «πέρασμα» των μεταναστών αλλά στους μηχανισμούς με τους οποίους στήθηκε όλη αυτή η ιστορία. Άνθρωποι των υπηρεσιών που είναι σε θέση να γνωρίζουν λεπτομέρειες εκφράζουν σε αναφορές τους τη βεβαιότητα ότι μέσα από όλο αυτό το πέρασμα των χιλιάδων ανθρώπων βρήκαν την ευκαιρία να μετακινηθούν υψηλόβαθμα στελέχη της για τα οποία εκκρεμούν διεθνή εντάλματα σύλληψης και τα οποία δεν μπορούσαν να μετακινηθούν με κανέναν άλλον τρόπο παρά μόνο μέσα σε ένα τέτοιο ανεξέλεγκτο κομβόι.

Το κυνήγι: πώς η Ευρώπη προσπαθεί να το σταματήσει

Απέναντι σε ένα τόσο ρευστό, τόσο προσαρμοστικό δίκτυο, οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν χτίσει έναν πραγματικό δίκτυο μηχανισμών, με αμφισβητήσιμα και αντικρουόμενα αποτελέσματα.

Στην κορυφή βρίσκεται το EMPACT, η Ευρωπαϊκή Πολυτομεακή Πλατφόρμα κατά των Εγκληματικών Απειλών: ο βασικός μηχανισμός της Ένωσης, που λειτουργεί σε τετραετείς κύκλους βασισμένους στις αναλύσεις απειλών της Europol και συντονίζει πάνω από 200 επιχειρησιακές δράσεις τον χρόνο.

Η πιο εντυπωσιακή, μεμονωμένη επιτυχία ήρθε το 2022, με την «Operation Desert Light»: συντονισμένη επιχείρηση έξι χωρών που οδήγησε σε 49 συλλήψεις στο Βέλγιο, στη Γαλλία, στην Ισπανία, στην Ολλανδία και ιδίως στο Ντουμπάι, όπου καταφεύγουν συστηματικά υψηλόβαθμα στελέχη του δικτύου πριν την έκδοσή τους.

Δεν είναι σύμπτωση: ο ίδιος ο Ταγί συνελήφθη εκεί το 2019, όπως και πολλοί άλλοι ύποπτοι από τότε και έπειτα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παραμένουν ένα από τα πιο ασφαλή καταφύγια των καταζητούμενων στελεχών της Mocro Maffia. Ουσιαστικά, πρόκειται για μία «γκρίζα ζώνη» για όσους έχουν προβλήματα με τις διεθνείς διωκτικές και δικαστικές αρχές της Δύσης.

Η ιστορία της Mocro Maffia δεν είναι πια, ούτε και ήταν ποτέ, μια αμιγώς ολλανδική ή βελγική υπόθεση. Είναι ένας ολόκληρος χάρτης του οργανωμένου εγκλήματος, που ξεκινά από τα βουνά του Ριφ, περνάει από τα λιμάνια της Αμβέρσας και του Ρότερνταμ, φτάνει στην Τεχεράνη μέσω ενός μισθωμένου δολοφόνου, διασχίζει τη Θέουτα ανάμεσα σε παραπλανητικά βίντεο και ρωσικά bot accounts, και καταλήγει, αργά και σταθερά ακόμα και στα κοντέινερ στο λιμάνι του Πειραιά. Δεν είναι μια ιστορία με τέλος. Είναι μια ιστορία που, κάθε φορά που κάποιος νομίζει ότι την έχει καταλάβει, ανοίγει ένα ακόμη κεφάλαιο κάπου αλλού στον χάρτη.