H προοπτική της «χαοτικής τρομοκρατίας»: Οι πρόσφατες επιθέσεις, οι επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και οι υβριδικές επιχειρήσεις Ιράν και Ρωσίας
Από την 28η Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κοινή επίθεση κατά του Ιράν, οι δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της Europol, προειδοποίησαν για ενδεχόμενα τρομοκρατικά χτυπήματα, με εβραϊκούς και ισραηλινούς στόχους, εκ μέρους ισλαμιστικών ομάδων που υποστηρίζoνται από το Ιράν. Παρότι εδώ και κάμποσα χρόνια οι τρομοκρατικές ενέργειες, ιδιαίτερα αν δεν έχουν ανθρώπινα θύματα, περνούν στα ψιλά, από την 9η Μαρτίου, η σειρά των επιθέσεων που άρχισε με την έκρηξη σε συναγωγή στη Λιέγη (Βέλγιο), υποδηλώνει μια τάση που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Την ευθύνη της επίθεσης ανέλαβε η Harakat Ashab al-Yamin al-Islamia (HAYI), μια μέχρι πρότινος άγνωστη ομάδα, η οποία, αν κρίνουμε από τα βίντεο στο Telegram και στο X, συνδέεται με ιρακινές φιλοϊρανικές σιιτικές πολιτοφυλακές και φιλοϊρανικά ειδησεογραφικά πρακτορεία. Τις επόμενες ημέρες, η HAYI ανέλαβε την ευθύνη για τις επιθέσεις εναντίον μιας συναγωγής στο Ρότερνταμ (στις 13 Μαρτίου), ενός εβραϊκού σχολείου (στις 14 Μαρτίου) και ενός εμπορικού κέντρου στις (16 Μαρτίου) στο Άμστερνταμ, καθώς και για ένα επεισόδιο στο Λονδίνο όπου πυρπολήθηκαν τέσσερα αυτοκίνητα που ανήκαν σε εβραϊκή υπηρεσία ασθενοφόρων (στις 23 Μαρτίου). Επίσης, η HAYI ισχυρίστηκε ότι πραγματοποίησε επιθέσεις στην Ελλάδα και στη Γαλλία — όμως, αυτές δεν συνέβησαν.
Η Quds είναι υπεύθυνη για επιχειρήσεις στο εξωτερικό και ως εκ τούτου είναι κυρίως επιφορτισμένη με τη διεξαγωγή ιρανικών υβριδικών δραστηριοτήτων
Η HAYI έχει ανακοινώσει «έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά των αμερικανικών και ισραηλινών συμφερόντων» σε ολόκληρο τον κόσμο: σύμφωνα με τις αντιτρομοκρατικές υπηρεσίες, η ομάδα έχει συσταθεί από παραφυάδες της ιρακινής φιλοϊρανικής σιιτικής πολιτοφυλακής Asaib Ahl al-Haq, η οποία διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Δύναμη Quds του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Η Quds είναι υπεύθυνη για επιχειρήσεις στο εξωτερικό και ως εκ τούτου είναι κυρίως επιφορτισμένη με τη διεξαγωγή ιρανικών υβριδικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων στοχευμένων δολοφονιών, απαγωγών και διασυνδέσεων με το δίκτυο πληρεξουσίων της Τεχεράνης, όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι στην Υεμένη. Ως ψηφιακό όχημα χρησιμοποιούνται τέσσερα κανάλια στο Telegram στην αραβική γλώσσα, το καθένα με εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους οι οποίοι εμφανίζουν δεσμούς με μεγάλα φιλορωσικά δίκτυα: από τις αναλύσεις των αντιτρομοκρατικών υπηρεσιών προκύπτει ότι το περιεχόμενο αυτών των καναλιών διασταυρώνεται στους λογαριασμούς X τους και ενισχύεται από ένα ευρύτερο δίκτυο φιλοϊρανών influencers. Οι μικρές διαφοροποιήσεις στα μηνύματα υποδηλώνουν καμπάνια που συντονίζεται από ανθρώπους και όχι από bots· σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τη ρωσική καμπάνια «Doppelgänger» (Σωσίας) όπου τα bots χρησιμοποιήθηκαν για την ενίσχυση κλωνοποιημένων ιστοσελίδων ειδήσεων που περιείχαν φιλορωσική παραπληροφόρηση.
Υπενθυμίζω ότι η «Doppelgänger» είναι μια επιχείρηση παραπληροφόρησης που ξεκίνησε το 2022 με στόχο να επηρεάσει τη δημόσια γνώμη στη Δύση (Ευρώπη, ΗΠΑ, Καναδά), κυρίως σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και γενικότερα τις διεθνείς κρίσεις. Η επιχείρηση ονομάστηκε έτσι επειδή δημιουργεί ψεύτικα sites που είναι σωσίες πραγματικών εφημερίδων και οργανισμών (Le Monde, Fox News, Der Spiegel κ.ά.): αυτά τα sites μοιάζουν σχεδόν ίδια με τα αληθινά, δημοσιεύουν ψεύτικα άρθρα με προπαγανδιστικό περιεχόμενο, χρησιμοποιούν για τη διάδοσή τους bots και ψεύτικους λογαριασμούς στα social media, πληρώνουν διαφημίσεις και αναρτήσεις, δημιουργούν deepfakes ή ψεύτικα quotes διασήμων και αναπαράγονται από ρωσικά μέσα ως «απόδειξη» ότι «αυτά λένε τα δυτικά ΜΜΕ». Σύμφωνα με τις αναλύσεις, τα βασικά αφηγήματα είναι ότι οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας δεν λειτουργούν, ότι η Δύση είναι «ρωσοφοβική», ότι η Ουκρανία είναι διεφθαρμένη ή «ναζιστική» κι ότι οι Ουκρανοί πρόσφυγες είναι αβάσταχτο άχθος για την Ευρώπη. Το 2023 οι γαλλικές αρχές εντόπισαν δίκτυο Doppelgänger, που, εκτός από ψεύτικες σελίδες εφημερίδων, έφτιαξε ακόμη και ψεύτικο site του Υπουργείου Εξωτερικών, διέδωσε ψευδείς ειδήσεις για τους φόρους και τον πόλεμο στην Ουκρανία και ανέδειξε την υπόθεση με τα αστέρια του Δαβίδ στους τοίχους του Παρισιού: λογαριασμοί του δικτύου διέδωσαν είδηση περί μαζικών βανδαλισμών με αστέρια του Δαβίδ για να δημιουργηθεί ένταση. (Στην πραγματικότητα, υπήρξαν κάποιοι βανδαλισμοί, αλλά δεν είχαν μεγάλη έκταση.)
Στην περίπτωση των τριών πρόσφατων επιθέσεων στην Ολλανδία, ο χρόνος του διαδικτυακού ρεπορτάζ είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτος. Οι αναφορές για τα περιστατικά, μολονότι συνέβησαν στη μέση της νύχτας, δημοσιεύθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά από τα ίδια τέσσερα κανάλια, ενώ λίγο αργότερα ανέβηκαν σχετικά βίντεο. Άρα, τα κανάλια ενημερώθηκαν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο: είτε απευθείας από τους δράστες είτε από μεσάζοντες. Ίσως, λοιπόν, η HAYI να μην είναι γνήσια τρομοκρατική ομάδα, αλλά να χρησιμεύει σαν βιτρίνα για ιρανικές υβριδικές επιχειρήσεις που επιτρέπουν την «εύλογη αποποίηση» της ευθύνης βίαιων πράξεων. Αμφιβολίες σχετικά με την αυθεντικότητα της HAYI δεν εγείρει μόνο η δήθεν επίθεση στην Ελλάδα που δεν έγινε ποτέ, αλλά και η αραβική επιγραφή (γραμμένη με λάθη στα αραβικά) κάτω από το λογότυπο της ομάδας η οποία, εκτός του ότι μοιάζει πολύ με τη σημαία της Χεζμπολάχ, απεικονίζει ένα σοβιετικό τουφέκι ελεύθερου σκοπευτή.
Πιθανότατα, η εμβέλεια της ιρανικής τρομοκρατίας έχει επεκταθεί στις ΗΠΑ
Παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί και αλλού στην Ευρώπη: το 2025 στη Γερμανία, οι αρχές συνέλαβαν άτομα που ενεργούσαν για λογαριασμό της Δύναμης Quds και σχεδίαζαν επιθέσεις εναντίον ισραηλινών και εβραϊκών στόχων στο Βερολίνο· στην ετήσια έκθεσή της, η ολλανδική υπηρεσία πληροφοριών AIVD αναφέρει ότι το Ιράν ήταν «πιθανώς υπεύθυνο» για την απόπειρα δολοφονίας Ιρανού αντιφρονούντος στο Χάαρλεμ το 2024 και ότι έχει «ισχυρές ενδείξεις» ιρανικής εμπλοκής στις δολοφονίες δύο Ολλανδών υπηκόων ιρανικής καταγωγής το 2015 και το 2017. Πιθανότατα, η εμβέλεια της ιρανικής τρομοκρατίας έχει επεκταθεί στις ΗΠΑ: οι πυροβολισμοί της 1ης Μαρτίου στο Ώστιν του Τέξας θεωρούνται από μερικούς παρατηρητές μέρος της δράσης της Τεχεράνης στο εξωτερικό — αν έχει κάποια σημασία, δεν το πολυπιστεύω· το επεισόδιο στο Ώστιν δεν ταιριάζει με το ιρανικό μοτίβο. Ο Σενεγαλέζος ισλαμιστής που σκότωσε δύο άτομα σε περιοχή νυχτερινής διασκέδασης της πόλης δεν είχε οργανική σχέση με το Ιράν.
Ενώ η τρέχουσα σειρά επιθέσεων φαίνεται να έχει σχεδιαστεί κυρίως για να δημιουργήσει αναστάτωση και ψυχολογικό αντίκτυπο, πρόσφατες περιπτώσεις καταδεικνύουν ότι αυτοί οι παράγοντες προτίθενται να προκαλέσουν ανθρώπινες απώλειες
Η αυξανόμενη απειλή που εγείρουν εχθρικοί κρατικοί παράγοντες, κυρίως η Ρωσία και το Ιράν, υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη προσαρμογής των ευρωπαϊκών μεθόδων πληροφοριών. Αυτό συνεπάγεται τη μετάβαση πέρα από την αντιτρομοκρατία που επικεντρώνεται κυρίως σε συμβατικούς, μη κρατικούς παίκτες, σε μια προσέγγιση που ενσωματώνει πληρέστερα τους κινδύνους που θέτουν η κρατικά υποστηριζόμενη τρομοκρατία και η υβριδική δραστηριότητα. Ενώ η τρέχουσα σειρά επιθέσεων φαίνεται να έχει σχεδιαστεί κυρίως για να δημιουργήσει αναστάτωση και ψυχολογικό αντίκτυπο με περιορισμένες υλικές ζημιές, πρόσφατες περιπτώσεις, όπως οι συντονισμένες απόπειρες εκτροχιασμού τρένων στην Πολωνία από τη Ρωσία, καθώς και οι πολλαπλές ματαιωμένες δολοπλοκίες που συνδέονται με το Ιράν στη Γερμανία και τη Βρετανία, καταδεικνύουν ότι αυτοί οι παράγοντες προτίθενται να προκαλέσουν ανθρώπινες απώλειες.
Οπωσδήποτε, μετά την εξόντωση δεκάδων στελεχών της ιρανικής εξουσίας από τις αμερικανο-ισραηλινές δυνάμεις, είναι φυσικό να περιμένουμε αντίποινα: αλλά, καθώς αυτή τη στιγμή στους κύκλους των μουλάδων επικρατεί χάος, υπάρχει κίνδυνος «χαοτικής τρομοκρατίας» με έμφαση στην παραπληροφόρηση, στις διαδικτυακές απάτες και στη βία που φαινομενικά δεν θα συνδέεται με πολιτικά διακυβεύματα.
17°
