Οι ΗΠΑ εξετάζουν ναυτικές συνοδείες στα Στενά του Ορμούζ - Υπάρχουν κίνδυνοι και το σχέδιο θα μπορούσε να καταλήξει σε καταστροφή
Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει τους Αμερικανούς συμμάχους να συνεισφέρουν ναυτικές δυνάμεις για την προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ναυτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι μια τέτοια επιχείρηση ενέχει τεράστιο ρίσκο και, ακόμη κι αν πετύχει, θα μπορούσε να αποκαταστήσει μόλις περίπου το 10% της προπολεμικής κυκλοφορίας μέσω του θαλάσσιου περάσματος.
Η εμπορική ναυσιπλοΐα στο στρατηγικό αυτό «λαιμό μπουκαλιού» έχει ουσιαστικά σταματήσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με την Τεχεράνη να δεσμεύεται ότι θα πλήξει οποιοδήποτε πλοίο συνδέεται με τις δύο χώρες ή τους εταίρους τους.
Περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, καθώς και παρόμοιες ή και μεγαλύτερες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου και προϊόντων λιπασμάτων, πρέπει να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ για να φτάσουν στις παγκόσμιες αγορές. Το κλείσιμό του έχει εκτοξεύσει τις τιμές αυτών των εμπορευμάτων.
Οι επιχειρήσεις ναυτικής συνοδείας είναι ιδιαίτερα σύνθετες, απαιτώντας στενό συντονισμό θαλάσσιων και εναέριων μέσων για την προστασία τόσο των δεξαμενόπλοιων και εμπορικών πλοίων όσο και των ίδιων των πολεμικών σκαφών.
Πρώτο πρόβλημα είναι ο χώρος. Το στενό έχει πλάτος μόλις περίπου 16 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του. Ο πλωτός χώρος είναι ακόμη μικρότερος, ειδικά για τα τεράστια πετρελαιοφόρα – ορισμένα από τα οποία έχουν μήκος πάνω από τρία γήπεδα ποδοσφαίρου.
Αυτό αφήνει ελάχιστο περιθώριο ελιγμών τόσο για τα δεξαμενόπλοια όσο και για τα πολεμικά πλοία που τα συνοδεύουν, σύμφωνα με τη Jennifer Parker, πρώην αξιωματικό του αυστραλιανού ναυτικού.
Τα πολεμικά πλοία – πιθανότατα αντιτορπιλικά στην περίπτωση του αμερικανικού ναυτικού – χρειάζονται χώρο για να κινηθούν γύρω από τα γιγαντιαία δεξαμενόπλοια ώστε να μπορούν να αποκτήσουν σωστή θέση βολής απέναντι σε απειλές όπως εναέρια ή θαλάσσια drones και πυραύλους.
Ουσιαστικά, τα δεξαμενόπλοια μπορούν να δημιουργήσουν «τυφλά σημεία» για τα πολεμικά πλοία.
Παράλληλα, υπάρχει ελάχιστος χρόνος αντίδρασης, επειδή τα ιρανικά όπλα βρίσκονται πολύ κοντά στις ακτές της ιρανικής πλευράς του στενού.
«Από τη στιγμή που θα εντοπιστεί μια απειλή μέχρι τη στιγμή που πρέπει να υπάρξει αντίδραση, ο χρόνος είναι εξαιρετικά περιορισμένος», δήλωσε η Parker.
Απειλές από αέρα και θάλασσα
Οι αναλυτές σημειώνουν ότι οι συνοδείες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο με αντιτορπιλικά.
Ελικόπτερα ή επιθετικά αεροσκάφη θα πρέπει να πετούν στην περιοχή, έτοιμα να αντιμετωπίσουν drones αέρος ή επιφανείας, σύμφωνα με τον Carl Schuster, αναλυτή και πρώην πλοίαρχο του αμερικανικού ναυτικού.
Αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης AWACS και αναγνωριστικά drones θα πρέπει επίσης να παρακολουθούν βαθύτερα μέσα στο Ιράν για πιθανές εκτοξεύσεις πυραύλων που θα μπορούσαν να πλήξουν δεξαμενόπλοια ή πολεμικά πλοία.
Την ίδια στιγμή, οι ιρανικές δυνάμεις που μπορούν να απειλήσουν τις αποστολές συνοδείας είναι διάσπαρτες και κυρίως κινητές.
Drones και πύραυλοι τοποθετημένοι σε φορτηγά ή νάρκες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν από αμέτρητα μικρά αλιευτικά σκάφη, παραδοσιακά dhow ή ακόμη και σκάφη αναψυχής.
«Θα μπορέσετε να καταστρέψετε όλα αυτά τα σκάφη για να εξαλείψετε τις απειλές;» διερωτήθηκε ο Collin Koh.
«Για μένα δεν είναι ιδιαίτερα εφικτό», είπε.
Οι απειλές θα μπορούσαν να μειωθούν με αεροπορική ισχύ ή ακόμη και με χερσαίες επιχειρήσεις για την κατάληψη περιοχών από όπου μπορεί να εκτοξεύονται όπλα – όμως αυτό θα δημιουργούσε νέα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών απωλειών Αμερικανών στρατιωτών.
Περιορισμένος αριθμός πολεμικών πλοίων
Υπάρχει επίσης πρόβλημα με τον αριθμό των διαθέσιμων πολεμικών πλοίων.
Ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό θα μπορούσε να συνοδεύσει ένα ή δύο δεξαμενόπλοια τη φορά μέσα από το στενό, σύμφωνα με την Parker. Άλλοι αναλυτές θεωρούν ότι ίσως χρειάζονται περισσότερα από ένα πολεμικά πλοία ανά δεξαμενόπλοιο.
Ο Richard Meade έγραψε σε έκθεση της Lloyd’s List Intelligence ότι μια βασική επιχείρηση συνοδείας θα απαιτούσε 8 έως 10 αντιτορπιλικά για την προστασία νηοπομπών 5 έως 10 εμπορικών πλοίων σε κάθε διέλευση.
Με τέτοιες αναλογίες, η κυκλοφορία στο Ορμούζ θα μπορούσε να επιστρέψει μόλις στο 10% των προπολεμικών επιπέδων.
Λίγοι πιστεύουν ότι το Ανερικανικό ναυτικό μπορεί να το πετύχει μόνο του.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν 73 αντιτορπιλικά κλάσης Arleigh Burke-class destroyer σε ενεργό υπηρεσία. Όμως μόνο περίπου 68% των πλοίων επιφανείας είναι έτοιμα για μάχη ανά πάσα στιγμή λόγω εκπαίδευσης και συντήρησης.
Αν απαιτούνται 10 από αυτά για μία μόνο αποστολή συνοδείας, γίνεται σαφές πόσο δύσκολο θα είναι για τις ΗΠΑ να διατηρήσουν τέτοιες επιχειρήσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα.
«Το ερώτημα είναι αν το αμερικανικό ναυτικό είναι προετοιμασμένο για μια τόσο έντονη εκστρατεία», είπε ο Koh, επισημαίνοντας την πίεση σε εξοπλισμό, εφοδιαστική και προσωπικό.
Αυτό εξηγεί γιατί ο Τραμπ ζητά τη συνδρομή άλλων χωρών.
Το πρόβλημα των ναρκών
Η συμμετοχή άλλων χωρών δεν θα αφορούσε μόνο αντιτορπιλικά για συνοδεία πλοίων.
Η ανίχνευση και εξουδετέρωση ναρκών αποτελεί άλλο ένα πρόβλημα που οι ΗΠΑ δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν μόνες τους.
Πέρυσι, το αμερικανικό ναυτικό απέσυρε από υπηρεσία τα τέσσερα ειδικά ναρκαλιευτικά που βρίσκονταν στον Περσικό Κόλπο. Τα πλοία μεταφέρθηκαν στις ΗΠΑ τον Ιανουάριο για να διαλυθούν.
Το ναυτικό δήλωσε ότι τέσσερα πλοία τύπου Littoral Combat Ship θα αναλάβουν αυτή την αποστολή. Όμως πριν από τον πόλεμο μόνο τρία βρίσκονταν στην περιοχή.
Ιδανικά, σύμφωνα με τον Schuster, ένα ή δύο ναρκαλιευτικά θα έπρεπε να προηγούνται των δεξαμενόπλοιων για να εξασφαλίσουν ασφαλή διάδρομο.
Το Ιράν διαθέτει μεγάλη ποικιλία ναρκών:
νάρκες επαφής με καρφιά όπως στους πολέμους του Β’ Παγκοσμίου
νάρκες αγκυροβολημένες στον βυθό που ενεργοποιούνται από ήχο ή μαγνητισμό
ακόμη και νάρκες με μετρητή διελεύσεων, που αφήνουν κάποια πλοία να περάσουν πριν εκραγούν.
«Η αναγνώριση των ναρκών είναι πάντα πρόκληση», είπε ο Schuster.
Πιθανή βοήθεια από συμμάχους
Σύμφωνα με αναλυτές, χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα θα μπορούσαν να προσφέρουν ναρκαλιευτικά.
Ωστόσο καμία από τις δύο δεν έχει δεσμευτεί μέχρι στιγμής.
Ακόμη κι αν το έκαναν, δεν θα αποτελούσε πανάκεια, σύμφωνα με τον Koh.
Τα ναρκαλιευτικά είναι ελαφρά οπλισμένα σε σύγκριση με τα αντιτορπιλικά και θα μπορούσαν να αποτελέσουν εύκολο στόχο.
«Δεν στέλνεις μόνο τη δύναμη αντιμετώπισης ναρκών. Χρειάζεσαι και δύναμη προστασίας», είπε.
Αυτό σημαίνει πολύ μεγαλύτερη στρατιωτική δέσμευση.
Ο Yu Ji-hoon δήλωσε ότι τα ναρκαλιευτικά της Νότιας Κορέας δεν είναι σχεδιασμένα για τόσο μακρινές αποστολές σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Μπορεί να γίνει;
Παρά τις δυσκολίες, ο Schuster πιστεύει ότι η αποστολή είναι εφικτή.
Το αμερικανικό ναυτικό έχει αντιμετωπίσει παρόμοιες ιρανικές απειλές στο παρελθόν, κυρίως στις δεκαετίες του 1980 και του 1990.
«Τα χρησιμοποίησαν σε κάθε ναυτική άσκηση από το 1988 μέχρι σήμερα. Οι τακτικές τους δεν είναι έκπληξη», είπε.
«Οι στόλοι δεν είναι πια όπως τη δεκαετία του ’80»
Άλλοι ειδικοί είναι πολύ πιο απαισιόδοξοι.
Ο Alessio Patalano δήλωσε ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες σήμερα είναι πολύ μικρότερες από ό,τι πριν 40 χρόνια.
«Οι στόλοι και οι δομές υποστήριξής τους είναι ένα κλάσμα όσων ήταν πριν τέσσερις δεκαετίες», είπε.
Αυτό θέτει υπό αμφισβήτηση αν μια διεθνής προσπάθεια στο Ορμούζ μπορεί να πετύχει βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα.
Ο Koh υπενθύμισε επίσης τα προβλήματα που δημιούργησαν οι αντάρτες Houthi movement στην Red Sea τα τελευταία χρόνια.
Παρά τις συνοδείες από τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες, οι Χούθι κατάφεραν να πλήξουν εμπορικά πλοία.
Σε μία περίπτωση μάλιστα πύραυλος των Χούθι έφτασε δευτερόλεπτα πριν πλήξει αμερικανικό αντιτορπιλικό.
«Υπήρχαν ήδη δυσκολίες στην αντιμετώπιση της απειλής των Χούθι», είπε ο Koh.
«Τώρα οι δυνάμεις θα βρεθούν απέναντι σε έναν πολύ μεγαλύτερο αντίπαλο, το Ιράν, που πιθανότατα διαθέτει πολύ μεγαλύτερο οπλοστάσιο drones και πυραύλων».
«Η ναυτιλία είναι η αρτηρία της παγκόσμιας οικονομίας»
Ο Patalano υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δεν έχουν αντιληφθεί πλήρως ότι η ναυσιπλοΐα αποτελεί την αρτηρία ζωής των σύγχρονων οικονομιών.
«Για πολύ καιρό θεωρούσαμε ότι δεν θα αμφισβητηθεί ή ότι, αν συμβεί, οι δυτικές δημοκρατίες θα μπορέσουν να ανταποκριθούν», είπε.
17°
