Politico: Γιατί ο θάνατος του Χαμενεΐ χτύπησε τον Πούτιν «εκεί που πονάει»

Η τελευταία φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ βομβάρδισαν το Ιράν, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Βλαντίμιρ Πούτιν πώς θα αντιδρούσε αν σκοτωνόταν ο ανώτατος ηγέτης της χώρας. Τότε απέφυγε να απαντήσει. Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σε στοχευμένο πλήγμα υπό ισραηλινή ηγεσία και με αμερικανική στήριξη, δεν είχε πια την πολυτέλεια της σιωπής. Σε ανακοίνωση του Κρεμλίνου καταδίκασε τη δολοφονία ως κυνική παραβίαση κάθε έννοιας ανθρωπιάς και διεθνούς δικαίου, αποφεύγοντας ωστόσο να κατονομάσει τους υπεύθυνους. Η αντίδρασή του υπήρξε εντονότερη από εκείνη που είχε εκφράσει για την απομάκρυνση ενός άλλου συμμάχου της Μόσχας, του Νικολάς Μαδούρο.

Ο θάνατος του Χαμενεΐ αναζωπύρωσε στη Μόσχα μνήμες από την πτώση του Μουαμάρ Καντάφι το 2011, έπειτα από επέμβαση του NATO. Οι εικόνες της βίαιης δολοφονίας του είχαν τότε εξοργίσει τον Πούτιν, ο οποίος τις είχε παρουσιάσει ως απόδειξη της υποκρισίας και της προδοσίας της Δύσης. Η ανατροπή του Καντάφι θεωρείται από αναλυτές σημείο καμπής για τη ρωσική πολιτική: μετά την επιστροφή του στην προεδρία το 2012, ο Πούτιν υιοθέτησε πιο σκληρή γραμμή απέναντι στη Δύση και στο εσωτερικό μέτωπο, ενισχύοντας τον έλεγχο και καταγγέλλοντας κάθε αντιπολιτευτική φωνή ως όργανο ξένων δυνάμεων.

Τα πρόσφατα γεγονότα φαίνεται να ενισχύουν την καχυποψία του Κρεμλίνου. Η απώλεια δύο συμμάχων σε σύντομο διάστημα τροφοδότησε σκληρές αντιδράσεις από φιλοκυβερνητικούς σχολιαστές, όπως ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ και ο ιδεολόγος Αλεξάντρ Ντούγκιν, οι οποίοι άφησαν να εννοηθεί ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να επιδιώξει παρόμοια αποσταθεροποίηση και στη Ρωσία. Στο εσωτερικό της χώρας, η εικόνα του Πούτιν ως ηγέτη απομονωμένου και υπερπροστατευμένου — χαρακτηρισμός που είχε χρησιμοποιήσει σκωπτικά ο Αλεξέι Ναβάλνι — ενισχύει την αίσθηση ενός καθεστώτος σε διαρκή επιφυλακή.

Παρά τη ρητορική ένταση, το Κρεμλίνο διατηρεί προσεκτική στάση, αποφεύγοντας να διαταράξει τις αμερικανικές πρωτοβουλίες για διαπραγματεύσεις σχετικά με την Ουκρανία. Για τον Πούτιν, ο πόλεμος εκεί παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα και δεν σκοπεύει να θυσιάσει τα στρατηγικά του οφέλη για χάρη της Τεχεράνης. Η κρίση στο Ιράν ενδέχεται μάλιστα να αποφέρει πλεονεκτήματα στη Μόσχα, όπως υψηλότερες τιμές πετρελαίου ή αποσπασμένη προσοχή της Ουάσινγκτον. Ωστόσο, όσο κι αν η Ρωσία διαθέτει ισχυρή αποτρεπτική δύναμη, η ιστορία δείχνει ότι οι αυταρχικοί ηγέτες σπάνια αποχωρούν ομαλά από την εξουσία — γεγονός που πιθανόν τροφοδοτεί τους βαθύτερους φόβους του Ρώσου προέδρου.

Πηγή: Politico