Επίθεση και αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν; Πιο εύκολα λέγεται παρά γίνεται
Ο πόλεμος έχει ως διακηρυγμένο στόχο την αλλαγή καθεστώτος. Ωστόσο, ως μέθοδος, δημιουργεί (άλλο ένα) επικίνδυνο προηγούμενο προσφυγής στη βία χωρίς νόμιμη αιτία
Η θεοκρατία στο Ιράν, ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης και οι κινδύνοι από την πολιτική Τραμπ για αλλαγή καθεστώτος.
Από την επάνοδο του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, ο ιστορικός χρόνος έχει πυκνώσει σε βαθμό που δοκιμάζει τις ικανότητες των σχολιαστών της επικαιρότητας. Στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν το αναγνωστικό κοινό να κατανοήσει τα τεκταινόμενα, δικαιούνται να εκφέρουν και την προσωπική τους άποψη, με τη επιφύλαξη πάντα ότι ο χρόνος θα δείξει...
Είναι γεγονός ότι, ιδίως τον πρώτο καιρό μετά την ανατροπή του προηγούμενου (αυταρχικού πλην εκκοσμικευμένου) καθεστώτος του Σάχη, αρκετοί καλοθελητές στην Ευρώπη υποδέχτηκαν την Ισλαμική Επανάσταση ως ευπρόσδεκτο πλήγμα κατά του δυτικού ιμπεριαλισμού. Μάλιστα, μία διασημότητα της εποχής, ο Γάλλος φιλόσοφος Michel Foucault, χαρακτήρισε το θεοκρατικό καθεστώς που εγκαθίδρυσε ο Αγιατολάχ Χομεϊνί (προκάτοχος του Χαμενεΐ) ως λαμπρό δείγμα «πνευματικής πολιτικής», αντίδοτο στον περιφρονητέο υλισμό του δυτικού καπιταλισμού αλλά και στον υπαρκτό σοσιαλισμό.
Η εξέλιξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας διέψευσε οικτρά τον Foucault και τους ομοϊδεάτες του. Το καθεστώς του Χομεϊνί πολύ γρήγορα στράφηκε εναντίον των συνοδοιπόρων του στον αγώνα ανατροπής του Σάχη. Οπαδοί της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, κομμουνιστές, εκπρόσωποι μειονοτήτων αλλά και διάφοροι «αποκλίνοντες» από την επίσημη ιδεολογία και ηθική οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, στις φυλακές ή στην εξορία. Έκτοτε, οι αιρετοί θεσμοί (προεδρία, κοινοβούλιο, τοπική αυτοδιοίκηση) λειτουργούν στο ασφυκτικό πλαίσιο που θέτουν το ιερατείο και οι Φρουροί της Επανάστασης.
Ακόμα σημαντικότερος είναι ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης στην οικονομία: Μέσω εταιριών-βιτρίνα και δημόσιων συμβάσεων, ελέγχουν μεγάλο μέρος της δραστηριότητας σε τομείς όπως οι κατασκευές, η ενέργεια, οι υποδομές, οι τηλεπικοινωνίες, οι τράπεζες και η γεωργία. Οι υπολογισμοί για το μερίδιο των δραστηριοτήτων αυτών στο ΑΕΠ του Ιράν κυμαίνονται μεταξύ 10% και 30%. Στα ποσοστά αυτά δεν περιλαμβάνεται ο ρόλος των Φρουρών στα δίκτυα λαθρεμπορίας ή «ανεπίσημου εμπορίου» που έχουν στηθεί για να παρακαμφθούν οι κυρώσεις που έχουν προ πολλού επιβληθεί από τη Δύση στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Αυτός ο πεζά υλιστικός ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης μεταφράζεται σε ισχυρούς δεσμούς εξάρτησης για εκατομμύρια Ιρανούς πολίτες, οι οποίοι εξασφαλίζουν τα προς το ζην απασχολούμενοι είτε απευθείας στις επιχειρήσεις των Φρουρών είτε σε όσους συναλλάσσονται μαζί τους. Στους δεσμούς αυτούς με την ιρανική κοινωνία θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η παροχή κοινωφελών υπηρεσιών στους τομείς της εκπαίδευσης και της υγείας, στη χώρα των 93 εκατομμυρίων, όπου το ένα τρίτο του πληθυσμού ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας και η ετήσια αύξηση στις τιμές των τροφίμων αγγίζει το 60%.
Ο γράφων δεν συμμερίζεται την άποψη ότι υπάρχουν λαοί, στους οποίους η φιλελεύθερη αντιπροσωπευτική δημοκρατία δεν ταιριάζει. Επομένως, δεν θα λυπηθεί διόλου αν η αυταρχική θεοκρατία του Ιράν καταρρεύσει – αρκεί να αντικατασταθεί από ένα περισσότερο φιλάνθρωπο, λιγότερο καταπιεστικό πολιτικό σύστημα. Δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται στο ορατό μέλλον.
Την κατάσταση, κατά τη γνώμη μου, συνοψίζουν δύο τοποθετήσεις: Η πρώτη ανήκει στον Πρόεδρο Tραμπ, ο οποίος, σύμφωνα με τον φίλο και διαπραγματευτή του Steven Witkoff, απορεί που το Ιράν δεν έχει «συνθηκολογήσει» ακόμα, παρά τη μαζική επίδειξη αμερικανικής ισχύος. Είναι το μέτρο αδυναμίας κατανόησης από την πλευρά ενός προέδρου που καλεί τον λαό μιας άλλης χώρας να ρίξει την κυβέρνησή του, την ώρα που τον βομβαρδίζει ανηλεώς. Η δεύτερη τοποθέτηση έγινε από μια γυναίκα κάτοικο του Ιράν στο πρακτορείο Reuters: «Είμαι εναντίον του καθεστώτος, να πάει στον διάολο. Αλλά δεν θέλω ξένες δυνάμεις να επιτεθούν στη χώρα μου, δεν θέλω το δικό μου Ιράν να γίνει Ιράκ». Η γυναίκα αναφερόταν σε όσα βίωσε η γειτονική της χώρα μετά την αμερικανική εισβολή του 2003. Αυτό θα χρησίμευε ως σωτήρια υπενθύμιση στον σημερινό ένοικο του Λευκού Οίκου, αν καταδεχόταν, βέβαια, να διδαχθεί από την Ιστορία.
Ο πόλεμος έχει ως διακηρυγμένο στόχο την αλλαγή καθεστώτος. Ωστόσο, ως μέθοδος, δημιουργεί (άλλο ένα) επικίνδυνο προηγούμενο προσφυγής στη βία χωρίς νόμιμη αιτία
Η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα, με ορατό τον κίνδυνο να οδηγηθεί η χώρα σε έναν επώδυνο εμφύλιο πόλεμο με αβέβαια κατάληξη
13°
