Η «Θεωρία του Τρελού» και η λανθασμένη ανάγνωση του Μακιαβέλι

«Καμιά φορά είναι πολύ σοφό να προσποιείσαι τον τρελό» - Νικολό Μακιαβέλι

Λόγω της αδυναμίας κατανόησης των αλλεπάλληλων αναδιατυπώσεων των συλλογισμών του Ντόναλντ Τραμπ και κυρίως λόγω της πασίδηλης ροπής του Αμερικανού προέδρου προς μια φλυαρία η οποία λίγο απέχει από την παθολογική-κλινική εικόνα του συμπτώματος της «λογοδιάρροιας», επανήλθε στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας η περίφημη «Θεωρία του Τρελού», η οποία υποστηρίζει πως το να θεωρείται ή να φαίνεται εσκεμμένως ένας ηγέτης παράλογος του προσφέρει πλεονέκτημα στις διεθνείς διαπραγματεύσεις.

Η λογική της «Θεωρίας του Τρελού» διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον Ντάνιελ Έλσμπεργκ το 1959 και στη συνέχεια από τον Τόμας Σέλινγκ στα βιβλία του που εκδόθηκαν το 1960 και το 1966. Η φράση «Θεωρία του Τρελού» προέρχεται από μια δήλωση του Ρίτσαρντ Νίξον, που καταγράφηκε στα απομνημονεύματα ενός βοηθού του.

Η εκλογή του Ντόναλντ ως προέδρου των ΗΠΑ προκάλεσε μια σειρά εικασιών σχετικά με το αν ο σημερινός ένοικος του Λευκού Οίκου θα ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει τη δολίως καλλιεργημένη στη διεθνή κοινή γνώμη αντίληψη ότι είναι παράλογος, προκειμένου να αποκτήσει πλεονέκτημα στις αντιπαραθέσεις και τις διαπραγματεύσεις με τους αντιπάλους των ΗΠΑ. Φυσικά με στόχο την επίτευξη ενός deal.

Όλα τα παραπάνω συζητούνται στην Ουάσινγκτον, κυρίως από τη στιγμή που ενεπλάκη η νέα αμερικανική διακυβέρνηση στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής. Δηλαδή λίγο πριν από την έναρξη της δωδεκαήμερης πολεμικής αντιπαράθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν.

Οι τακτικές που εφαρμόστηκαν στο ζήτημα της Βενεζουέλας αναθέρμαναν αυτή την προσέγγιση περί «Θεωρίας του Τρελού». Ωστόσο μια προσεκτική ματιά στον τρόπο δράσης του Λευκού Οίκου σε δύο πολύ κρίσιμες υποθέσεις, αυτήν της δολοφονίας-εκτέλεσης του Ιρανού στρατηγού Σουλεϊμανί στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης και εκείνη της απαγωγής Μαδούρο, έπεισαν κάποιους αναλυτές να ανατρέξουν στα αρχεία τους και να εξετάσουν το ενδεχόμενο της υιοθέτησης από τον Ντόναλντ Τραμπ της συγκεκριμένης διπλωματικής τακτικής.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Bomber jackets: Πώς έγιναν σήμα – κατατεθέν των γυναικών του MAGA

Newsroom 05.02.2026, 18:21

Η «Θεωρία του Τρελού» ως εργαλείο ισχύος και τα όρια της εφαρμογής της

Ας θέσουμε καταρχάς τα όρια της πρακτικής πια εφαρμογής της «Θεωρίας του Τρελού». Οι κίνδυνοι που καραδοκούν στην εφαρμογή είναι απολύτως ορατοί. Κι ας μην ξεχνάμε πως ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δίπλα του έναν υπουργό Εξωτερικών με σοβαρές συναισθηματικές εμπλοκές και παθολογικό αντικομμουνισμό και έμμονες ιδέες ως προς την πολιτική ιστορία της Λατινικής Αμερικής. Ο Μάρκο Ρούμπιο δεν θα μπορούσε ούτε καν να σταθεί σε μια, τυπική έστω, σύγκριση με τον Κίσινγκερ. Ποιοι είναι αυτοί οι κίνδυνοι;

• Λανθασμένοι υπολογισμοί: Οι αντίπαλοι μπορεί να αντιδράσουν επιθετικά αν νιώσουν ότι απειλείται η επιβίωσή τους.
• Απώλεια εμπιστοσύνης: Μπορεί να υπονομεύσει τις σχέσεις με τους συμμάχους, καθώς η έλλειψη σταθερότητας καθιστά τον ηγέτη αναξιόπιστο συνεργάτη.
• Κόστος στο εσωτερικό: Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η υιοθέτηση μιας τέτοιας στρατηγικής μπορεί να έχει σημαντικό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό της χώρας.

Απρόβλεπτη συμπεριφορά ή συνειδητή στρατηγική αποσταθεροποίησης;

Το πιο προβλέψιμο πράγμα στον Τραμπ είναι ακριβώς η μη προβλεψιμότητά του. Έγραφε τον Ιούλιο του 2025 ο Άλεν Λιτλ στην ιστοσελίδα του BBC: «Όταν τον περασμένο μήνα ο Τραμπ ρωτήθηκε αν σκοπεύει να συμμετάσχει στην επίθεση του Ισραήλ κατά του Ιράν, απάντησε: “Μπορεί να το κάνω, μπορεί και να μην το κάνω. Κανείς δεν ξέρει τι θα κάνω”. Άφησε τον κόσμο να πιστέψει ότι είχε συμφωνήσει σε μια παύση δύο εβδομάδων για να επιτρέψει στο Ιράν να ξαναρχίσει τις διαπραγματεύσεις. Και μετά βομβάρδισε τη χώρα, προφανώς διότι αυτό είχε στο μυαλό ούτως ή άλλως. Αναδύεται έτσι ένα μοτίβο: Το πιο προβλέψιμο πράγμα για τον Τραμπ είναι η απρόβλεπτη συμπεριφορά του. Αλλάζει γνώμη. Αντιφάσκει. Είναι ασυνεπής».

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Μετανιώνουν για τον Τραμπ οι Ευρωπαίοι λαϊκιστές: Ρήγμα στο «μέτωπο MAGA» λόγω Γροιλανδίας

Newsroom 22.01.2026, 17:47

Κάποια από αυτά τα συμπτώματα έχουν αρχίζει να εμφανίζονται ολοένα και πιο ξεκάθαρα στην αμερικανική πολιτική αρένα. Όπως το τελευταίο δόγμα περί «εθνικοποίησης των εκλογών», το οποίο προπαγανδίζει ο μηχανισμός Τραμπ. Στις ΗΠΑ τον έλεγχο της εκλογικής διαδικασίας τον έχουν οι Πολιτείες και όχι το κεντρικό κράτος. Η νέα στρατηγική του Λευκού Οίκου είναι η ανάληψη «εθνικού ελέγχου» στη διεξαγωγή εκλογών με ίδρυση μίας και μοναδικής εκλογικής Data Bank. Αντιλαμβάνεται και ο πλέον άσχετος το τι ακριβώς επιδιώκει το κίνημα MAGA.

Η απόσταση από την επιτυχία στην καταστροφή είναι δραματικά ελάχιστη όταν στην πολιτική εφαρμόζονται τακτικές όπως αυτές της «Θεωρίας του Τρελού» στη διεθνή σκηνή και του ολιστικού συγκεντρωτισμού στον έλεγχο των μηχανισμών εξουσίας στο εσωτερικό. Και η Αμερική φαίνεται πως συμπιέζεται αφόρητα από τις δύο αυτές δυναμικές, που λειτουργούν ως συμπληγάδες. Δυστυχώς, η δυσνόητη πολιτική πραγματικότητα στην Ουάσινγκτον σε συνάρτηση με τις εξελίξεις στη γειτονιά μας, δηλαδή τις αποσταθεροποιητικές δυναμικές της κρίσης με το Ιράν, του ελληνοτουρκικού (μη;) διαλόγου και της υπαρξιακής κρίσης της Ευρώπης (βλέπε νέα παρέμβαση Ντράγκι), μόνο σε σοβαρές εμπλοκές οδηγούν.