Νεοτενία, νεάζοντες και το σύνδρομο του Πίτερ Παν

Tα social media εκθειάζουν την αισθητική και τη συμπεριφορά των εφήβων, παρασύροντας άνδρες και γυναίκες σε παλινδρόμηση, σε παλιμπαιδισμό: σύμφωνα με τον βρετανικό ιστότοπο The Critic, όλο και περισσότεροι μεσήλικες παριστάνουν τα παιδάκια. Δεν είναι κάτι πρωτοφανές: το φαινόμενο ονομάζεται νεοτενία και ορίζεται ως επιβράδυνση της φυσιολογικής ανάπτυξης ενός οργανισμού — συνηθέστερα ενός ζώου είναι αλήθεια. Αλλά, η νεοτενία εντοπίζεται και στους ανθρώπους με παιδομορφισμό, κοινώς παιδιαρίσματα.

Τι είναι η νεοτενία;

Αν και η νεοτενία είναι βιολογική κατάσταση —π.χ. εμφανίζεται στις σαλαμάνδρες που καμιά φορά διατηρούν τα προνυμφικά τους χαρακτηριστικά— απαντά, μεταξύ άλλων, στη Βίβλο, στο έργο του Άγγλου ρομαντικού ποιητή William Wordsworth και στην ποπ κουλτούρα: για παράδειγμα, το καρτούν Betty Boop απεικονίζει ορισμένα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, τα οποία μερικές φορές χαρακτηρίζονται ως νεοτενικά, όπως μεγάλο κεφάλι, μικρά χέρια και πόδια σε σχέση με το συνολικό ύψος και αδέξιες παιδιάστικες κινήσεις. Σχετικά με τα social media, η νεοτενία αποκτά κοινωνική διάσταση, γίνεται «τάση» και «στάση»: oι Ζοοmers μιμούνται τη γενιά Χ και οι Χ τους Millennials· μεταμορφώνονται όλοι σε παιδιά. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις γυναίκες, κυριαρχεί η λέξη «κορίτσι» ακόμα και για τις Zoomers, ενώ για τους άνδρες, το σύνδρομο του Πίτερ Παν ξανάρχεται στο προσκήνιο για να ορίσει ώριμους άνδρες που είναι «ανώριμοι». Και παρά τα κινήματα για την εξίσωση ή και εξομοίωση των φύλων, δημιουργείται μια ορολογία που ξεχωρίζει τα boys από τα girls, όπου boys και girls μπορεί να είναι άτομα 50+. Για παράδειγμα: “Girl Boss” και “girl maths” (π.χ. το να πληρώνεις με πιστωτική κάρτα σε ανέμελο στιλ) ή ακόμα και “baby-doll’’, μια στοργική προσφώνηση για κάθε ηλικία.

Όπως γράφει το Critic, τα social media έχουν αγκαλιάσει τη νεοτενία και όλους τους νεάζοντες. Ενώ εκτυλίσσονται αγώνες κατά του ageism, τα ενήλικα άτομα νηπιοποιούν τον ίδιο τους τον εαυτό: η ταινία Barbie αποενεχοποίησε το ροζ και, μαζί με τη γενιά Ζ, οι ηλικιωμένοι χρήστες των social media υιοθέτησαν τις παστέλ αποχρώσεις και τα παιχνιδιάρικα εμπριμέ· τα δωμάτια των 50+ μοιάζουν με παιδικά. Τα προϊόντα που διαφημίζονται στο TikTok —ριχτάρια για κρεβάτια σε μοτίβο «αγελάδα» και γελοιωδώς μακρουλά μπουκάλια για νερό— καταναλώνονται από όλες τις ηλικίες.

Το Critic αναρωτιέται μήπως έχουμε πέσει όλοι σε μια παγίδα αιώνιας νεότητας, όχι μόνο επειδή ντυνόμαστε σαν έφηβοι και αγοράζουμε παιχνιδιάρικα αντικείμενα, αλλά κι από το ίδιο το γεγονός ότι περνάμε τόσο χρόνο ανάμεσα στο Tiktok και στο Tinder. Εξάλλου, παρά τον ενθουσιασμό για τη νεανική αισθητική, η προοπτική των ερωτικών σχέσεων σκοτεινιάζει: γυναίκες-παιδιά καλούνται να ζευγαρώσουν με άντρες-παιδιά. Το πρόβλημα με τους άντρες-παιδιά, λένε οι γυναίκες-παιδιά, είναι ότι δεν δείχνουν καμιά φιλοδοξία, ιπποτισμό ή ανδρισμό· είναι τεμπέληδες και τα θέλουν όλα έτοιμα.