Η Μιμή Ντενίση στα Ηνωμένα Έθνη

Η 63^η Σύνοδος του ΟΗΕ υπό την αιγίδα των Μόνιμων Αντιπροσωπειών της Ελλάδας αλλά και του Κατάρ στα Ηνωμένα Έθνη έχοντας σαν κεντρικό θέμα το κοινωνικό καθεστώς των γυναικών φιλοξένησε την ομιλία της γνωστής ηθοποιού, συγγραφέως και θεατρικής επιχειρηματία στη κατάμεστη από διπλωμάτες αίθουσα «Delegates Dining Room» της έδρας των Ηνωμένων Εθνών στο Μανχάταν.

H πρόσκληση εκ μέρους του ΟΗΕ έγινε μετά το μεγάλο σουξέ που είχαν οι παραστάσεις  της «Σμύρνης» που είδαν πολλοί ξένοι πρέσβεις, την επίσκεψη της ηθοποιού στη Μόρια καθώς και στους επιτρόπους της Ε.Ε. με την Βανέσσα Ρεντγκρέιβ.

Η ομιλία της κ. Ντενίση έθιξε με εμπεριστατωμένο, διαφωτιστικό αλλά και πολύ κατανοητό ταυτόχρονα τρόπο το ρόλο των γυναικών σε περιόδους εκτοπισμού κυρίως λόγω του πολέμου.



Ζητήσαμε από τη συμπαθέστατη Μιμή Ντενίση να μας μεταφράσει ένα κομμάτι αυτής της ομιλίας της και να μας το στείλει και εκείνη όπως πάντα ανταποκρίθηκε με πολύ χαρά και ακαριαία.

Το απόσπασμα από την ομιλία της στην 63^η Σύνοδο του ΟΗΕ

«Όταν ξεκίνησε η προσφυγική κρίση χιλιάδες απελπισμένοι άνθρωποι έφταναν καθημερινά στα νησιά του Αιγαίου. Φωτογραφίες από γυναίκες που πήγαιναν σπιτικό φαγητό στους πρόσφυγες κι από γριούλες που τάιζαν με το μπιμπερό βρέφη προσφύγων, έκαναν τον γύρο του κόσμου.

Την ώρα που η Ευρώπη έκλεινε τα σύνορα της, η Ελλάδα - η φτωχή Ελλάδα – άνοιγε την αγκαλιά της. Η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Κως και τα υπόλοιπα νησιά πλάι στα τούρκικα παράλια έδωσαν ένα παράδειγμα ανθρωπιάς.

Φοβήθηκε η Ευρώπη πως αυτό το πλήθος απελπισμένων ανθρώπων θα κατέστρεφε την πλασματική ενότητά της. Και καθώς αποτελείται από κράτη με τελείως διαφορετικές κουλτούρες, πολιτικές πεποιθήσεις και συμφέροντα δεν ήξερε πως να αντιδράσει.



Η ξενοφοβία είναι έννοια άγνωστη στους Έλληνες. Στο κάτω κάτω ο βασιλιάς των Θεών ήταν ο Ξένιος Δίας, ο Θεός της φιλοξενίας, ο Θεός της αποδοχής. Γι’ αυτό εμείς έχουμε μόνο μια λέξη για τον μη Έλληνα: ξένος. Στα αγγλικά ο ξένος είναι foreigner  - κάποιος δηλαδή από άλλη χώρα – αλλά και stranger – ξένος, αλλά η λέξη έχει και την σημασία του άλλου, του παράξενου. Ο ξένος για τους Έλληνες είναι κάποιος που πρέπει να τον καλοδεχτούμε στα σπίτια μας, ειδικά όταν βρίσκεται σε ανάγκη. Και ο πρόσφυγας έχει ανάγκη από τα πάντα!

Λυπόμαστε έναν φίλο που έχασε το σπίτι του, την οικογένειά του, τους φίλους του, την υγεία του. Ο πρόσφυγας τα ‘χει χάσει όλα αυτά, αλλά έχει χάσει και την πατρίδα του. Και πατρίδα είναι εκεί που έχει ρίζες η καρδιά! Και ποιος θέλει να ξεριζωθεί αν δεν υπάρχει λόγος ζωής ή θανάτου;



Γιατί όμως οι Έλληνες φέρθηκαν τόσο διαφορετικά; Δεν μιλώ για το κράτος, μιλώ για τον λαό, για τον απλό κόσμο που αυθόρμητα άνοιξε τα σπίτια και την αγκαλιά του σ’ αυτούς τους δυστυχισμένους ανθρώπους. Γιατί; Γιατί οι περισσότεροι απ’ τους κατοίκους των νησιών μας είναι απόγονοι προσφύγων που ήρθαν από την Μικρά Ασία το 1922. Μετά την καταστροφή της Σμύρνης 1.500.000 άνθρωποι ήρθαν στην Ελλάδα που τότε είχε μόλις 4.500.000 πληθυσμό. Ήταν κυρίως γυναίκες, παιδιά και γέροι καθώς όλοι οι άντρες είχαν σκοτωθεί ή είχαν κρατηθεί αιχμάλωτοι σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως όπου το 90% πέθανε. Οι γυναίκες έγιναν το στήριγμα της κοινωνίας. Αλλά το «τραύμα» του άδικου ξεριζωμού, παραμένει βαθιά χαραγμένο στις ψυχές των απογόνων τους σχεδόν έναν αιώνα μετά.

Το πρωτοσέλιδο του Times Magazine τον Σεπτέμβρη του 1922 είναι αφιερωμένο στην καταστροφή της Σμύρνης. Είναι μία φωτογραφία της καμένης Σμύρνης με τίτλο: «Ο θάνατος μιας πόλης» και μέσα φωτογραφίες από γυναίκες, γέρους και μωρά σε αξιοθρήνητη κατάσταση. Λεζάντα: «Η Έξοδος». Το ίδιο περιοδικό τον Οκτώβρη του 2015 έχει εξώφυλλο πρόσφυγες με τα παιδιά τους, όπως και οι φωτογραφίες από το καμένο Χαλέπι, δεν έχουν καμμιά διαφορά από αυτές της Σμύρνης.



Η ιστορία επαναλαμβάνεται γιατί πάντοτε κρύβουμε τα αληθινά αίτια που προκάλεσαν τις μεγάλες ανθρωπιστικές κρίσεις. Που είναι πάντα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα.

Οι σύμμαχοι της Ελλάδας έκαναν κρυφές συμφωνίες με τον Κεμάλ όταν είδαν την άνοδο του Τουρκικού Εθνικισμού. Ο δυτικός κόσμος δεν είναι αμέτοχος στην τραγωδία της Σμύρνης.

Η Γενοκτονία των Αρμενίων κι ύστερα των Ασσυρίων, Ποντίων και τελικά των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, ήταν οι πρώτες μεγάλες τραγωδίες του 20^ου αιώνα. Έφεραν τον θάνατο σε 3.000.000 ανθρώπους και τον ξεριζωμό σε άλλα 2.000.000. Η Σμύρνη άνοιξε τον δρόμο στο Χίτλερ για το Ολοκαύτωμα. Κι ο δρόμος αυτός όπως βλέπετε δεν έχει κλείσει. Η Σμύρνη, όπως έγραψε ο Αμερικάνος πρόξενος Τζώρτζ Χόρτον στο βιβλίο του «Η μάστιγα της Ασίας», έχει μια φρικτή μοναδικότητα. Έγινε μπροστά στα μάτια όλων των πολιτισμένων λαών. Είκοσι έξι πολεμικά πλοία βρίσκονται στο λιμάνι της. Όλες οι κυβερνήσεις όμως είχαν δώσει εντολή να μείνουν αμέτοχοι. Ποιοι; Αυτοί που έδωσαν εντολή στην Ελλάδα να καταλάβει την Σμύρνη!!! «Φεύγοντας» λέει ο Χόρτον «ένοιωσα ντροπή που ανήκω στο ανθρώπινο γένος».

Έτσι αποφάσισα να κάνω ταινία την ιστορία της Σμύρνης, αρχίζοντας την από μία απόγονο που έρχεται να βοηθήσει τους σημερινούς πρόσφυγες της Συρίας. Και είναι η Ολυμπία Δουκάκη που κατάγεται από 'κει κι όσο κι αν πέτυχε στην Αμερική, έχει πάντα μέσα της το τραύμα του ξεριζωμένου».



Είναι καιρός να καταλάβει η διεθνής κοινότητα, πως κανείς δεν είναι ασφαλής. Κανείς δεν μπορεί να ‘χει υπεροψία, πως το προσφυγικό δεν τον αφορά. Θα μπορούσε να συμβεί στον καθένα μας, ανάλογα με τα συμφέροντα των κρατών. Και τα Ηνωμένα Έθνη μπορούν να συμβάλλουν αποφασιστικά σ’ αυτή την συνειδητοποίηση. Γιατί η ξενοφοβία δεν είναι έμφυτη στους λαούς. Δημιουργείται από την έλλειψη δράσης των κρατών. Αλλιώς ιστορίες σαν κι αυτή της Σμύρνης και της Συρίας θα συνεχίσουν να επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά.