Ελένη Μπουκαούρη: «Δεν υπάρχει γυναικεία γραφή, υπάρχει γυναικεία θεματική»

Πέντε ιστορίες γυναικών διαφορετικών ηλικιών, με μια μυστηριώδη Μαρία να διασχίζει τις σελίδες τους, συνθέτουν το νέο βιβλίο της Ελένης Μπουκαούρη, «Η Μαρία τα ήθελε όλα» (εκδ. Αλεξάνδρεια). Με αφορμή την κυκλοφορία του, η συγγραφέας μιλά για τη σχέση της με τις ηρωίδες της, τη μνήμη και τη λογοτεχνία, τις πόλεις που σημάδεψαν τη ζωή της, αλλά και για τη δημοσιογραφία, το ραδιόφωνο και τη γραφή.

Η Ελένη Μπουκαούρη μιλά για τις ηρωίδες της, τη μνήμη, τη λογοτεχνία και τη γραφή

— Ελένη, ποια είσαι, εσύ είσαι η Μαρία;

Δεν είμαι μόνο η Μαρία... Είμαι και η Άννα, η Μαρίνα, η Δέσποινα, η Έλλη, η Ιρίνα... Ακόμη και σενάριο/διήγημα/μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας να γράψει ένας συγγραφέας, δεν θα εκπλαγεί εάν αίφνης ανακαλύψει στην ιστορία του στιγμιότυπα της δικής του ζωής, λέξεις της γιαγιάς του ή μυστικές κι ανομολόγητες πλευρές του εαυτού του.

— Στο βιβλίο σου έχουμε 5 ιστορίες γυναικών. Είναι ένα βιβλίο για γυναίκες;

Πέντε ιστορίες γυναικών, σε διαφορετική ηλικία, ίδιες ή άλλες κάθε φορά, μαζί τους η Μαρία, με ρευστή ιδιότητα ή προσωπικότητα, αγέρωχη ή καταρρακωμένη, αφού κι αυτή διαθέτει πολλές ζωές. Τα λόγια-επωδός της Μαρίας, «τα θέλουμε όλα και τα θέλουμε τώρα», ήταν το σύνθημα των Ιταλών εργατών της FIAT στην απεργία του 1969, που πέρασε στην πολιτική και την κοινωνία, για να εκφυλιστεί αργότερα από τους μανιώδεις καταναλωτές της μεσαίας τάξης. Ήταν ένας από τους πιθανούς τίτλους του βιβλίου, αλλά τον έχει καπαρώσει ο Νάνι Μπαλεστρίνι, οπότε επενέβη φουριόζα η Μαρία, που τα ήθελε και τα πήρε όλα, με το αδιάσειστο επιχείρημα: Ε, τι, τα μισά; Στην πραγματικότητα, βέβαια, αυτή η ρευστή γυναικεία φιγούρα που διασχίζει τις πέντε ιστορίες είναι μια μεταφορά για την ίδια τη λογοτεχνία, που τα θέλει και τα μπορεί όλα. Ίσως κάθε κείμενο να επιβάλλει τη μορφή που θα αποδώσει πληρέστερα την ιστορία που θέλουμε να διηγηθούμε. Δεν παίζει πρωτεύοντα ρόλο ποιος/α/@ κρατάει τη γραφίδα, υπάρχει γυναικεία θεματική, όχι γυναικεία γραφή. Επίσης, το βιβλίο δεν διαλέγει το αναγνωστικό κοινό του, ίσως μάλιστα να το απο/παραπλανήσει – γιατί όχι; Άνδρες αναγνώστες, γρηγορείτε... Ή αφεθείτε!

— Στο βιβλίο περνάνε θραύσματα διαφορετικών ζωών, ταξίδια, νεανικές εξεγέρσεις στην Ιταλία, βράδια στη Νέα Υόρκη. Είναι κομμάτια και της δικής σου ζωής;

Θραύσματα πραγματικότητας, δικής μου ή επινοημένης ζωής, περνούν ασφαλώς στο κείμενο – είναι οι «τροφαντές αναμνήσεις που επιβιώνουν», αποσπάσματα που θα επεξεργαστώ λογοτεχνικά ώστε να θηλυκώσουν, να δέσουν με την πλοκή. Η μνήμη είναι ισχυρή, μα και ευάλωτη, έτοιμη να αναδημιουργηθεί, να αλλάξει ή να υπάρξει διαφορετική κάθε φορά, άρα η πραγματικότητα/ζωή μετουσιώνεται σε λογοτεχνική αλήθεια και όχι σε καταγραφή γεγονότων.

— Έζησες στο Στρασβούργο και στην Αθήνα. Τώρα πού ζεις; Σε ποια γειτονιά; Ποια πόλη αγάπησες;

Μετά τις σπουδές στο Στρασβούργο, επιστρέφοντας στην Αθήνα, έμεινα στην ίδια γειτονιά που γεννήθηκα, Πατησίων - Αχαρνών - Αγίου Μελετίου - 3ης Σεπτεμβρίου, αργότερα μετακόμισα, ωστόσο αυτή παραμένει η δική μου γειτονιά και την επισκέπτομαι συχνά. Όσο για τις πόλεις που αγάπησα και εξακολουθώ να αγαπώ, είναι οι τόποι για τους οποίους λες: «εκεί, δεν έχω πάει, εκεί έχω ζήσει...» Δεν είναι μόνον τόπος, είναι και χρόνος, είναι εαυτοί νεότεροι, τολμηροί και ενθουσιώδεις, που ανακαλύπτουν και καταβροχθίζουν τη ζωή, την ομορφιά, τις αλήθειες.

— Γλωσσολογία, Ιστορία, Γαλλική Λογοτεχνία. Δημοσιογραφία στο Αθηναϊκό Πρακτορείο και στο ραδιόφωνο του Flash. Ποιήματα, διηγήματα και μυθιστορήματα. Ποια ιδιότητα σε καθόρισε; Τι αγάπησες περισσότερο και πώς συστήνεσαι;

Όλα «ζουν» ακόμη, μερικά ξεθωριάζουν ή αλλάζουν, σε άλλα εμβαθύνω ή αδιαφορώ και τα προσπερνώ. Παιδιόθεν αναγνώστρια και κινηματογραφόφιλη, παραμένω αιώνια μαθήτρια/φοιτήτρια/σπουδάστρια, το ραδιόφωνο ήταν η απόλυτη επαγγελματική ευτυχία, και τώρα η απόλυτη συνθήκη για ν’ αρχίσει η μέρα (Τρίτο Πρόγραμμα, KOSMOS). Όσο για την περιπέτεια της γραφής (δάσκαλος Μισέλ Φάις), η ακάματη αναζήτηση της σωστής λέξης/φράσης (Γκ. Φλωμπέρ) συμπυκνώνει την αίσια και ουσιαστική ολοκλήρωσή της.

Καλό καλοκαίρι!