Αγαπημένο παιδικό βιβλίο

Διάβαζα παιδικά βιβλία και στα τρία παιδιά μου, κι ας έχουν γεννηθεί σε διαφορετικές φουρνιές: στα 90s ο μεγάλος, στα 00s τα μικρότερα. Ο μεγάλος ήτανε και τυχερός εκτός από βιβλιόφιλος – η Modern Times, που έβγαζε σε επανεκδόσεις τα Κλασσικά Εικονογραφημένα (με ημίσκληρο, γυαλιστερό εξώφυλλο, πολύ περιποιημένα), έβγαζε επίσης κόμικς για παιδιά, εικονογραφημένα παιδικά βιβλία, σχεδόν ό,τι μπορεί να ποθήσει ένα παιδί 4-10 χρονών στον τομέα «βιβλίο»… και μας τα έστελνε όλα. Μας χάριζε δηλαδή παιδικά βιβλία! Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη, κυρίως η δική μου, που διάβαζα ΟΛΑ τα κόμικς πριν τα περιλάβει ο γιος, αλλά και του ίδιου του γιου, που έμαθε να διαβάζει παιδικά βιβλία ξεκοκαλίζοντας τα Κλασσικά Εικονογραφημένα. Όταν μετακομίσαμε, στην αρχή της εφηβείας του, χαρίσαμε σε άλλα παιδιά τα περισσότερα παιδικά βιβλία, κρατώντας μόνον «τα απαραίτητα», δηλαδή καμιά πενηνταριά, που δεν ήθελε να τα αποχωριστεί. Μαζί τους ήτανε ολόκληρος ο κατάλογος με τα «Αστερίξ» και τα «Λούκι Λουκ», που τα είχε επανεκδώσει ωραιότατα ο Πάνος Κουτρουλάρης στη Μαμούθ Κόμιξ.

Εδώ κάποιος μπορεί να διαμαρτυρηθεί ότι αυτά δεν είναι βιβλία-βιβλία, παρά εικονογραφημένα, εντελώς κόμικς ή μισο-κόμικς… και θα πέφτει έξω όποιος ξινίζει τα μούτρα του: στον καιρό μου, πρώτα διάβασα την «Τζέην Έυρ» σε Κλασσικό Εικονογραφημένο και μετά σε βιβλίο, όπως και τον «Μόμπι Ντικ», τον «Όλιβερ Τουίστ», τα «Ανεμοδαρμένα ύψη» και δεκάδες άλλα μεγάλα έργα της κλασικής λογοτεχνίας. Το εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο και το κόμικς είναι η εισαγωγή, ο τρόπος να αγαπήσει ένα παιδί την αφήγηση, την ιστορία, το μυθιστόρημα και, τελικά, το βιβλίο.

Ακόμα και ο «Λούκι Λουκ» ή ο «Αστερίξ», ήταν η πρώτη επαφή με τον Ρενέ Γκοσινί κι ο τρόπος να προχωρήσουμε στον «Μικρό Νικόλα», τον αγαπημένο ήρωα του Γκοσινί και όλων των παιδιών (ναι, μέχρι και των σύγχρονων). Τη σειρά του «Μικρού Νικόλα» την είχαμε ολόκληρη από τον μικρότερο αδερφό μας, τη χάσαμε ή τη χαρίσαμε σε μετακόμιση, την αγόρασα για τον πρώτο μου γιο, και μετά την ξαναγόρασα για την επόμενη φουρνιά παιδιών μου, σαν να μην πέρασε μια μέρα: ήδη μετά το τέλος των 00s είχαμε ξεσκονίσει τη ζωή και το έργο του Νικόλα και τα διαβάζαμε για δεύτερη ή τρίτη φορά – εγώ μάλιστα για εκατοστή φορά, γιατί εκτός που μου άρεσαν πάντα, με γυρνούσαν πίσω στη δική μου, πολύ διαβαστερή παιδική ηλικία… κάτι που συνέβη και με τον «Μάγκα» της Πηνελόπης Δέλτα (αλλά δυστυχώς όχι με τον «Τρελαντώνη», που έπεσε λίγο βαρύς στα μικρότερα παιδιά μου).

Στα 10s άρχισα να συνεργάζομαι με εκδοτικό οίκο που έβγαζε φουλ παιδικά βιβλία (εκδόσεις Παπαδόπουλος) και ανακαλύψαμε τον Λύκο Ζαχαρία, τον Τομ το Λαγουδάκι κι ένα σωρό ακόμα ήρωες, όπως και τους Μύθους του Αισώπου εικονογραφημένους σε μικρά βιβλιαράκια, την Ελληνική Μυθολογία και τα κλασικά παραμύθια, που κάπου είχανε χαθεί από τα 90s (γιατί τα είχαμε όλα μια φορά, όπως λέει και το τραγούδι). Διάβαζα στα παιδάκια μου κάθε βράδυ ένα παιδικό βιβλίο μέχρι να νυστάξουν, κι ενώ στα επόμενα χρόνια, από το 2019 κι ύστερα, τα κατάπιε η δίνη του κινητού τηλεφώνου όπως όλα τα προ-έφηβα και έφηβα παιδιά του κόσμου… έκαναν καλή αρχή: έμαθαν να παρακολουθούν μια αφήγηση, μια ιστορία με εικόνες αρχικά, με λιγότερες εικόνες στη συνέχεια, χωρίς καθόλου εικόνες από μια ηλικία και μετά.

Πιστεύω πάντα στο παιδικό βιβλίο – είναι το καλύτερο δώρο για ένα παιδί, το πιο βοηθητικό για τη φαντασία, τη διανοητική ανάπτυξη, τη σκέψη, τη συγκέντρωση, την έκφραση και την επικοινωνία. Εξακολουθεί να είναι σχετικά οικονομικό –μπορείς να βρεις ωραία παιδικά βιβλία με 5-10 ευρώ, και μίνι βιβλιαράκια με 3-4 ευρώ– και κρατάει το παιδί απασχολημένο με δημιουργικότερο τρόπο απ’ ό,τι ένα κινητό (τηλέφωνο). Το πιο απλό, χωρίς-τζιριτζάντζουλες παιδικό βιβλίο, το πιο στάνταρ, ένα παραμύθι του Άντερσεν π.χ., ένας ήρωας-ζωάκι, ή ο (μαγικός, ακόμα) «Αστερίξ», για τους λίγο πιο μεγάλους, ανοίγει στο μυαλό του παιδιού έναν άλλο κόσμο, αυτόν της ιστορίας, της φαντασίας, του ταξιδιού, της διεξόδου, της ψυχικής ανάτασης, του χιούμορ, και τελικά του βιβλίου.

Σίγουρα βάζω πολλά πράγματα μαζί στο ίδιο βαρέλι, ο Άντερσεν δεν έχει σχέση με τον «Αστερίξ», ούτε με τον Ιούλιο Βερν, την Πηνελόπη Δέλτα, τους σύγχρονους συγγραφείς παραμυθιών – άλλο το εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο, άλλο το κόμικς για παιδιά κι άλλο το βιβλίο για παιδιά από 12 ετών+ χωρίς εικόνες. Η μεγαλύτερη εκδοτική επιτυχία των τελευταίων 30 χρόνων ήταν ο «Χάρι Πότερ», ένα παιδικό βιβλίο με ελάχιστες ή καθόλου εικόνες. Ο Χάρι εξακολουθεί να διαβάζεται από τα τωρινά παιδιά, αυτά τα οποία με δυσκολία ξεκολλάνε από τις οθόνες, ή διαβάζεται ΣΕ οθόνες (τάμπλετ).

Άρχισε να σκίζει σε μια περίοδο που δημοσιεύονταν δυσοίωνες προβλέψεις για το παιδικό βιβλίο, και τις έκανε σκόνη τις προβλέψεις. Οποιοδήποτε είδος βιβλίου διαβάζεται από παιδιά είναι παιδικό βιβλίο – η ηλικιακή γκάμα του αναγνωστικού κοινού ξεκινάει από τα 2-3 χρόνια και φτάνει μέχρι την ενηλικίωση.

Δεν έχω χωρίσει κατηγορίες παιδικών βιβλίων, απλώς αναφέρω εντυπώσεις από τα βιβλία όπως τα αγάπησαν τα παιδιά μου και τα παιδιά συγγενών και φίλων μου. Ως μικρά, τρελαινόντουσαν με τα ζωηρά χρώματα και τα γλυκούτσικα μουτράκια των εικονογραφήσεων, ως λίγο μεγαλύτερα, απολάμβαναν την ιστορία… και, παρόλο που η εποχή έχει αλλάξει, ελπίζω ότι κάτι τους έμεινε απ’ όλες αυτές τις αμέτρητες ώρες διαβάσματος παιδικών βιβλίων κάθε είδους. Ακόμα κι αν δεν έμεινε τίποτε, τα βιβλία ήταν υπέροχα, τα θυμάμαι πάντα με αγάπη, κι όταν χρειάζεται να πάρω κάτι για παιδάκια, συνήθως εγγονάκια φίλων, εξακολουθώ να αγοράζω χάρτινα παιδικά βιβλία αντί για πλαστικά παιχνίδια.