«Πέφτοντας ξύπνια»: Η ποιητική συλλογή της Άλις Όσγουολντ

Το «Πέφτοντας ξύπνια» (Falling Awake) είναι μια ποιητική συλλογή της Αγγλίδας ποιήτριας Άλις Όσγουολντ που εκδόθηκε στα αγγλικά το 2016 και μόλις προσφάτως μεταφράστηκε στα ελληνικά (εκδ. Πατάκη). Πρόκειται για το έβδομο βιβλίο της Όσγουολντ, το οποίο κέρδισε το Costa Book Award for Poetry το 2016 και το Griffin Poetry Prize το 2017. Τα ποιήματα εξερευνούν θέματα που σχετίζονται με τη φύση, τη μεταβλητότητα, τους κύκλους της αναγέννησης και τη μυθολογία.

Η Άλις Όσγουολντ γεννήθηκε στο Ρέντινγκ το 1966 και σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Έγινε ευρύτερα γνωστή με τη συλλογή "Dart" (2002), αλλά είχε προηγηθεί το 'The Thing in the Gap-Stone Stile' (1996) που ήταν υποψήφιο για το βραβείο T. S. Eliot. Το "Dart" είναι ένα έπος για τον ομώνυμο ποταμό στο Ντέβον της νοτιοδυτικής Αγγλίας, όπου ζει η Όσγουολντ, και συνδυάζει μαρτυρίες κατοίκων και εργαζομένων γύρω από τον ποταμό με λυρικές, επικές και ρεαλιστικές φωνές: το έργο ρέει σαν τον ποταμό που περιγράφει, με έντονη προφορικότητα και πειραματική μορφή. Στη συνέχεια, εξέδωσε το "Memorial", μια «σκιά» της Ιλιάδας, χωρίς την αφήγηση, ανακαλώντας μόνο τα ονόματα και τους θανάτους των πολεμιστών και δημιουργώντας έναν κατάλογο νεκρών. Αυτή η συλλογή θεωρήθηκε αντιπολεμική διαμαρτυρία και μνημείο προσωρινότητας. Το "Falling Awake" είναι στοχασμοί πάνω στη φύση, στον θάνατο, στον χρόνο και στη συνείδηση, όπου κυριαρχούν η πολυφωνία, η μουσικότητα και η συνειδητή διαχείριση του ρυθμού. Η επόμενη ποιητική της συλλογή με τίτλο "Nobody" (2019) είναι εμπνευσμένη από την Οδύσσεια, αφιερωμένη στην ανώνυμη εμπειρία της περιπλάνησης στη θάλασσα, στο πένθος και στην απώλεια ταυτότητας.

Η φύση δεν είναι στατική στο έργο της Όσγουολντ, αλλά ζώσα, μεταμορφωτική παρουσία που δρα ισάξια με τον άνθρωπο. Την εμπνέουν ο Όμηρος και οι προσωκρατικοί και επεξεργάζεται την αρχαία ύλη όχι για να την κάνει να αναβιώσει, αλλά για να αποκαλύψει τον ηχητικό της ρυθμό και την ανθρώπινη καθολικότητα του μύθου. Η Όσγουολντ απορρίπτει τη στιβαρή, παραδοσιακή μορφή του έντυπου ποιήματος, δίνοντας έμφαση στον ρυθμό της προφορικής απαγγελίας. Χρησιμοποιεί διακειμενικότητα, παύσεις, επαναλήψεις, δημιουργώντας ποίηση που μοιάζει με τελετουργία. Όσο για τον χρόνο, εμφανίζεται σαν παλίρροια, σαν διαρκής εναλλαγή· κάτι που απορροφά, μεταμορφώνει, αποδομεί και επανενώνει.

Η Άλις Όσγουολντ θεωρείται από τις πλέον σημαντικές ποιήτριες της γενιάς της. Ορισμένοι κριτικοί τη συγκρίνουν με τον Σεφέρη για την ενασχόλησή της με το αρχαίο μέτρο και τον με τον Τ.Σ. Έλιοτ για την πολυφωνία. Άλλοι επισημαίνουν τη ριζική διαφοροποίησή της από τη mainstream βρετανική ποίηση λόγω της αντι-αστικής, σχεδόν «παγανιστικής» εστίασής της στη γη, στο νερό, και στην απώλεια του εαυτού στον φυσικό κόσμο.

Tη μετάφραση του «Πέφτοντας ξύπνια» στα ελληνικά έκανε ο Δημήτρης Κηλαϊδίτης.