Χρήσιμα βιβλία για γονείς

Βιβλία χρήσιμα, επειδή είναι ζόρι να είσαι γονιός σήμερα. Δεν υπάρχουν οδηγίες για γονείς… αλλά υπάρχουν βιβλία που βοηθάνε εμάς τους γονείς να ψαχνόμαστε. Ή, έστω, να κρατάμε την ψυχραιμία μας.

Στο βιβλίο «Τα μυστικά του αποτελεσματικού γονέα», προς το τέλος κι αφού έχεις διαβάσει διάφορα (μυστικά, και όχι και τόσο μυστικά, αλλά προς την κατεύθυνση που λέει ο τίτλος) φτάνεις σε τεστ –πραγματικά χρήσιμο–, στη σελίδα 322, βάσει του οποίου βλέπεις καθαρά πόσο συχνά τιμωρείς, απειλείς, επιπλήττεις ή ανταμείβεις και επαινείς το παιδί σου. Αμέσως μετά βρίσκεις «Τα 12 εμπόδια επικοινωνίας: ένας κατάλογος με τις συνέπειες των τυπικών αντιδράσεων των γονιών προς τα παιδιά τους». Τόσο το τεστ όσο και τα 12 εμπόδια είναι πραγματικά χρήσιμα αναγνώσματα. Τα μελετάς και σκέφτεσαι ότι να, τώρα να σου δώσουν ένα παιδί στο χέρι, θα τα κάνεις όλα σωστά και άψογα. Ο Thomas Gordon (1918-2002), ψυχολόγος διεθνούς φήμης που καθιέρωσε και τη μέθοδο εκπαίδευσης Gordon, είχε προταθεί τρεις φορές για Νόμπελ Ειρήνης κι έγραψε οκτώ βιβλία από τα οποία το «Μυστικά» είναι το πιο… αποτελεσματικό για γονείς, μια και σε εμάς απευθύνεται. Όπως λέει και στον υπότιτλο, είναι «μια πρωτοποριακή μέθοδος εκπαίδευσης γονέων για την ανατροφή υπεύθυνων παιδιών».

Άλλου τύπου, περισσότερο για παιδιά στην προ-εφηβεία/εφηβεία και πλαγίως για γονείς, και μάλιστα εγκεκριμένο από το American Academy of Pediatrics, είναι το «Ένα βιβλίο για σένα - οδηγός εφηβείας - και για γονείς», γραμμένο από τρεις σπουδαίες γιατρίνες (Melissa Holmes, Trish Hutchison, Kathryn Lowe) οι οποίες βρήκαν απλούς τρόπους να προσεγγίσουν τα παιδιά ακριβώς στη φάση που σιγά σιγά σταματάνε να είναι παιδιά. Το «Ένα βιβλίο για σένα» έχει σκίτσα πολύ περιγραφικά, καθόλου σόκιν και απαντάει σε ερωτήματα σχετικά με την περίοδο, τις ορμόνες, τις εκκρίσεις, την ανάπτυξη των γεννητικών οργάνων, τη σεξουαλική έλξη, τις φιλίες, τις σχέσεις, τα σωστά σουτιέν, τις τρίχες κι ό,τι άλλο σε απασχολεί από τα 11-12 μέχρι τα 14, αλλά μπορεί και τα 15. Ακόμα και τώρα που ένα μέσο 13χρονο βρίσκει ΤΑ ΠΑΝΤΑ στο ίντερνετ χωρίς να ιδρώσει, το να διαβάζει πόσο συχνά πρέπει να πλένεται π.χ. ή γιατί νιώθει χάλια όταν νιώθει χάλια, με συνοδευτικά σκιτσάκια και ενδιαφέροντα συννεφάκια πληροφοριών («ξέρεις ότι…»), τέλος πάντων έχει την πλάκα του. Η γλώσσα είναι απλή και οι πληροφορίες άμεσες. Το αφήνω τάχαμου τυχαία πάνω στον καναπέ με την ελπίδα ότι θα το ανοίξει κάποιο από τα παιδιά μου – γιατί έτσι και το ανοίξει, αποκλείεται να το κλείσει γρήγορα.

Το «Δε με καταλαβαίνεις, δε με καταλαβαίνεις! Οδηγός ζωής για έφηβες και νέες» της Dr Tara Porter περιλαμβάνει παραδείγματα πραγματικών παιδιών και προβλημάτων που αντιμετωπίζουν, εκτός από την έρευνα και τα συμπεράσματα, πολλές φορές ανατριχιαστικά (συμπεράσματα). Διαβάζεις ότι «ο αυτοτραυματισμός είναι κάτι στο οποίο επιδίδεται το 20-30% των νέων γυναικών στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Αμερική» και σου σηκώνεται η τρίχα. Ή ότι «το 95% των εφήβων λένε ψέματα στους γονείς τους» και κάνεις ότι δεν θυμάσαι πόσα ψέματα έλεγες εσύ. Ενώ απευθύνεται σε έφηβα κορίτσια, το βρήκα χρήσιμο ως μαμά. Μου θύμισε πράγματα που και καλά είχα ξεχάσει από τη δική μου εφηβεία και ημι-φώτισε σκοτεινά σημεία της εφηβείας των παιδιών μου.

«Η τέχνη του να μιλάμε με τα παιδιά μας» της Rebecca Rolland, στελέχους ή μέλους του Harvard Medical School, παρακαλώ. «Η τέχνη» παλεύει με αυτό το αγκαθερό θέμα: πώς επικοινωνείς με τα παιδιά σου, εσύ που είσαι τόσο επικοινωνιακό άτομο, ακόμα και όταν τα παιδιά σου είναι στριμμένα, δύσκολα ή, σε ακραίες περιπτώσεις, έφηβα. Κι εδώ μαθαίνεις πράγματα: πώς οι εταιρίες παιχνιδιών άρχισαν τον διαχωρισμό των παιχνιδιών ανά φύλο το 1980 και από το 2000 «έχουν αυξήσει την πίεση βγάζοντας αστραπιαία συμπεράσματα σχετικά με το τι μπορεί να θέλουν τα παιδιά». Το βιβλίο σε βοηθάει να «καταρρίψεις τα στερεότυπα», τουλάχιστον σε επίπεδο κουβέντας με τα παιδιά σου, που στην εφηβεία γίνονται λίγο ρατσιστάκια συνήθως επαναλαμβάνοντας τα μότο της παρέας τους. Έχει συμβουλές όπως π.χ. «εξερευνήστε την ιστορία της οικογένειάς σας» – χρήσιμες σαν συμβουλές, αλλά άντε να ψήσεις τα παιδιά σου να ακούσουν την ιστορία που εσύ, το ενήλικο άτομο, εξερεύνησες με τόσο κόπο. Η λύση είναι να αφηγείσαι διάσπαρτες οικογενειακές ιστορίες (όχι τις δραματικές!), όσο είναι μικρά, όσο ακόμα σε θεωρούν μαγικό άτομο και ακούνε με προσοχή τις αρλούμπες ή τις οικογενειακές ιστορίες που τους αραδιάζεις. Αυτό μερικές φορές δημιουργεί μικρή σύγχυση – για κάμποσα χρόνια πίστευα ότι ο Ναστρεντίν Χότζας ήταν προπάππος μας, μέχρι που διάβασα τις ιστορίες του ανεξάρτητα από τις οικογενειακές αφηγήσεις του μπαμπά μας και κατάλαβα την ψιλο-απάτη… αλλά δεν πειράζει, στην τελική το θέμα είναι να μάθουν τα παιδιά να ακούνε, έστω κι αν το ξεχάσουν για μια σκληρή πενταετία (15-20).

Έχω αλληθωρήσει διαβάζοντας πώς να γίνω καλύτερη μάνα, αλλά προτείνω τα συγκεκριμένα βιβλία επειδή τα βρήκα ευχάριστα εκτός από χρήσιμα και επειδή... είναι ζόρι να είσαι γονιός σήμερα. Ίσως έτσι να ήταν και χθες, απλώς χθες ή παλιότερα δεν υπήρχαν τόσα βιβλία που να κάνουν κέντημα στον πόνο σου, ενώ σου δίνουν μικρές μικρές απαντήσεις πάνω στο μαμαδομπαμπαδιλίκι ή, αλλιώς, στο parenting…