Φαίδων Καστρής: 7+1 ερωτήσεις για έναν άριστο Πέρση στο θέατρο Φούρνος

Ένας μονόλογος βασισμένος στους «Πέρσες» του Αισχύλου επιστρέφει για δεύτερη σεζόν στο θέατρο Φούρνος για λίγες παραστάσεις. Ο Φαίδων Καστρής υποδύεται σταδιακά όλους τους ρόλους, μένοντας κυρίως στον Κορυφαίο του Χορού, τον εκπρόσωπο των πολλών, των ηττημένων, ο προδομένος από τους ηγέτες του, ένας άνθρωπος που πάντα ονειρεύεται, μαθαίνει, δημιουργεί...

Ο Φαίδων Καστρής μιλάει για τους «Πέρσες» του Αισχύλου στο θέατρο Φούρνος

1. Γράμμα στον ήρωά μου: Αν μπορούσες να μιλήσεις απευθείας στον χαρακτήρα του έργου -με τρυφερότητα, απορία, ή ακόμα και κριτική- τι θα του έλεγες;
Οι Πέρσες του Αισχύλου, πρώτος μου ήρωας ο Ποιητής: ο Μέγιστος Αισχύλος, αμέσως μετά ο ηθοποιός που έρχομαι ένας εγώ να ενσωματώσω τους πολλούς, να ενστερνιστώ, να εγκολπώσω, γενναία να διαρραγώ στα πρόσωπα της τραγωδίας του, Άτοσσα, Αγγελιοφόρος, Δαρείος, Ξέρξης και πρώτιστα σαν Χορός των Περσών, ένας Μύστης-Ιερέας σε μια Λειτουργία, Δέηση κι Ακολουθία των Παθών των Περσών. Σε αυτόν τον γενναίο, σπαραξικάρδιο Κορυφαίο μου, τον άριστο Πέρση μου, Ιερέα και Μύστη μου, που χαμένος στον χρόνο, στο διάστημα, στην ψυχή μου να υπογράφει σαν Άλπιστος του Βατανώχου ο γιος, να υψώνω στον Ξέρξη την κραυγή και να ρωτώ - Τον πρόδωσες; Τον Πρόδωσες;
"Μέγα πολύπαθε των Περσών, τι δεν έχει χαθεί;
Εε, Εε με τα τρίσκαλμα πλοία
Εε, Εε με τ' ανάλαφρα πλοία χαθήκαμε"
Εμείς όλοι εμείς είμαστε οι Πέρσες, εμείς είμαστε οι ηττημένοι,
εμείς που δεν γυρνάμε από τον πόλεμο,
εμείς που χάνουμε τις ζωές μας, τα παιδιά μας,
τις δουλειές μας, τα όνειρά μας,
εμείς πάντα εμείς, που τα ανεχόμαστε εμείς...
(Υστερόγραφο: Μεγάλη Μητέρα Άτοσσα, πάντα σε βλέπω στο φως!)

2. Ο ήρωάς μου κι εγώ: Αν συγκρίνεις τον εαυτό σου με τον ρόλο, τι κοινό θα έβρισκες και πού είσαι τελείως αντίθετος
Ο Πέρσης μου κι εγώ, θα μιλήσω γι αυτόν, τον Πέρση του Χορού, τον Κορυφαίο μου και με μάρτυρα τον Αγγελιοφόρο κι όχι για την Άτοσσα, τον Δαρείο ή τον Ξέρξη που αρχετυπικά προσεγγίζω κι ερμηνεύω, ο ήρωάς μου είναι αυτός ο Πέρσης εκπρόσωπος των πολλών, των ηττημένων, των χαμένων, με αυτόν ταυτίζομαι, είναι πάντα ο άνθρωπος που ονειρεύεται, που δημιουργεί, που μοιράζεται, ταξιδεύει, μαθαίνει, επικοινωνεί, προοδεύει...Με αυτόν τον Πέρση θα ταυτιζόμουν, σε έναν κόσμο ειρήνης, δημοκρατίας, ευημερίας των πολλών, έναν κόσμο για όλους με ισότητα κι αποδοχή της διαφορετικότητας, μέριμνας για τους αδύναμους, πρόνοιας γι αυτούς που έχουν ανάγκη, έναν κόσμο του μαζί κι όχι του χώρια, κόσμο εμπιστοσύνης...Ο κόσμος μας σήμερα και πάντα, ηττημένος σε όλα, από τις αυτοκρατορίες του προδομένος, από τους ηγέτες του προδομένος, από τις πολιτείες και τα ιερατεία και τους δικαστές του προδομένος, από τον εαυτό του συχνά προδομένος. Προδομένος και ηττημένος Πέρση μου, Πέρσες μου φευ ταυτίζομαι...

3. Αν ήμουν εγώ στη θέση σου: Πώς θα αντιδρούσες εσύ στις καταστάσεις που βιώνει ο ήρωας που υποδύεσαι;
Αν ήμουν τότε ένας Πέρσης κι εγώ, θα με μετρούσαν μάλλον στους χαμένους Πέρσες της Σαλαμίνας, θα ακολουθούσα το πιθανότερο τη μοίρα των πολλών, θα πλήρωνα με τη ζωή μου την αλαζονεία του Ξέρξη, θα σερνόμουν ως την άλλη άκρη του κόσμου μόνο για να βρω το τέλος μου και τον πνιγμό μου.... Οι άνθρωποι μπορούμε μόνο να μάθουμε από την ιστορία, να ακούσουμε τους ποιητές μας, να θαυμάσουμε τους ήρωές μας, να συμπονέσουμε τους σαν εμάς. Ένας είναι ο αγώνας κι αυτός είναι ο άνθρωπος, να παραμένουμε άνθρωποι, τίποτα και κανείς δεν μπορεί να μας σώσει από τον άνθρωπο, παρά μόνο ο άνθρωπος...Επιλέγω τα μεγάλα κείμενα, με δύναμη και κουράγιο, με σεβασμό και τόλμη, διαβάζω τον ποιητή, έρχομαι σε μια Λειτουργία του έργου του, μια Δέηση μνήμης όλων των πεσόντων στους αιώνες, μια Ακολουθία των Παθών των Περσών, σαν μια Μεγάλη Εβδομάδα από επεισόδιο σε επεισόδιο, τα ευαγγέλια των ρόλων, το άρμα μιας θεοτόκου Άτοσσας, ο επιτάφιος θρήνος του Αγγέλου, η επίκληση στο άγιο πνεύμα του Δαρείου, αντίδωρο στην υποδοχή ενός Ξέρξη εαυτού και των λαθών του καθενός μας...Το μήνυμα προς εμάς όλους τους ηττημένους του κόσμου, να θυμόμαστε τον Ποιητή: Τώρα στον πόλεμο όλα είναι ενάντια, τα στέλνει ο Θεός, ποιος αντιλέγει, τα ανεχόμαστε εμείς. Μας έχουν δαμάσει ολόκορμα πια του πελάγου οι πληγές.

4. Τι μου έμαθες: Τι σου δίδαξε ο συγκεκριμένος ρόλος ως άνθρωπο και ως καλλιτέχνη;
Το Θέατρο, ειδικά αυτό το Μεγάλο Θέατρο, των Ποιητών του Αρχαίου Δράματος, το Θέατρο λέω, είναι μια μαμή ανθρώπων, ξεγεννά μέσα μας τον άνθρωπο, αυτό ακόμη μια φορά είναι το δώρο μου και η απολαβή μου, η δωρεά μου. Από τους Πέρσες του Αισχύλου, συσσωρευμένη εμπειρία από την πρώτη μας συνάντηση το 2006, Κορυφαίος τότε των Περσών στην παράσταση της Λυδίας Κονιόρδου για την Επίδαυρο με το Εθνικό Θέατρο και τώρα, είκοσι χρόνια μετά, στη Λειτουργία μου, Δέηση κι Ακολουθία των Παθών των Περσών, στο Θέατρο Φούρνος, με την ίδια μετάφραση τότε και τώρα, της Νικολέττας Φριντζήλα, ακόμη μια φορά σηκώνεται μέσα μου ο βαθύτερος εαυτός μου, ο άνθρωπος που ονειρεύτηκα στο φως των ποιητών να γίνω, σεμνά και ταπεινά αφήνω να πέσουν τα περιττά, ακούω και υπακούω στην τέχνη μου, ανοίγομαι όσο μπορώ κι αφήνω να με διαπεράσει χωρίς αναισθητικό, ατόφιο, μια λεπίδα, το φως... Μοιραζόμαστε, μεταλαμβάνουμε τους ποιητές, υψώνουμε μέσα μας τον άνθρωπο... Πίστη στον Άνθρωπο, την Δημοκρατία, την Ειρήνη και την Ευημερία στον κόσμο, για τον καθένα, για όλους.

5. Αν μπορούσα να σε αλλάξω: Αν σου δινόταν η ευκαιρία να γράψεις εσύ τον ρόλο, τι θα άλλαζες;
Δεν θα άλλαζα ούτε μια λέξη, στέκομαι με δέος μπροστά σε ένα αριστούργημα, ένα ζωντανό ποιητικό έργο ευαγγέλιο αρχετυπικό του ανθρώπου. Ο Ποιητής στο πρώτο ιστορικό θεατρικό έργο που χαρίζει στην ανθρωπότητα, επιλέγει αντί να γράψει για τον νικητή, να γράψει την τραγωδία των ηττημένων, να μιλήσει για τη βαρβαρική στρατιά που έγινε συντρίμμια, για τους μυριάδες Πέρσες που σπαρταράνε στο χώμα, κουφάρια που αρμενίζουνε στη θάλασσα πάνω στα πτυχωτά καφτάνια...Η Άτη, αυτή η τύφλωση του νου, το μεθύσι της αλαζονείας του ισχυρού, του δυνάστη, του βασιλιά, του ηγεμόνα, του ηγέτη, του προέδρου σήμερα, του Ξέρξη, μειλίχια η Άτη, με καλοπιάσματα σέρνει τον άνθρωπο στα δίχτυα της, θα τον σπρώξει στην Ύβρη, ακολουθούν η Νέμεση και η τιμωρία η "Τίσις"...Ο Ποιητής στην Αθήνα, εκεί στη δύση που βασιλεύει ο ήλιος, στη μακρινή δύση των Περσών, στην πόλη των Αθηναίων που δεν είναι δούλοι κανενός, που δεν υπακούουν σε αφέντη, που σώμα με σώμα πολεμούν, με δόρατα κι ασπίδες, που επιλέγουν να αντιστέκονται... Μαθαίνουμε τον άνθρωπο.

6. Αυτό ήταν δύσκολο: Υπήρξε κάποιο στοιχείο του ρόλου που σε δυσκόλεψε ιδιαίτερα και γιατί.
Ο θρήνος! Είναι μια τραγωδία ήττας, καταστροφής, χαμού μιας στρατιάς, πατέρες και γιοι που χάθηκαν, ο Ξέρξης τροφοδότης του χάροντα σε κορμιά περσικά, αλίμονο, στων ανδρών τον ανθό που τον κούρεψε ο δαίμονας, ουρλιάζει η γη για της χώρας τα νιάτα, παλικάρια πολλά παρελαύνουν στον Άδη... Η διαχείριση του θρήνου ήταν μια δύσκολη κι επίπονη διαδικασία της πρόβας μου, οι πολλές διαφορετικές εκδοχές του θρήνου, πότε καθαρός κομμός, θρηνητικό τραγούδι, πότε κραυγή, πότε υπόκωφος θρήνος, πότε θρηνώδης σιωπή. Ναι, σε αυτή τη δύσκολη, την πιο δύσκολη, τολμηρή, γενναία προσέγγιση, ενός ηθοποιού-σκηνοθέτη απέναντι σε ένα μεγαθήριο λόγου και ποίησης, μετά από την ίδια αυτή την τεράστια δυσκολία, σαν επιλογή, ο θρήνος και η διαχείρισή του ήταν αισθάνομαι απτή η δυσκολία στην πρόβα μου. (Με απλά λόγια μούλιαζα στο κλάμα... Μετά ερχόταν η πρόβα στα σωστά.)

7. Έλα στη θέση μου: Αν μπορούσες να συναντήσεις τον χαρακτήρα στην πραγματική ζωή, τι θα του έλεγες;
Αν συναντούσα τον Μύστη μου, τον ιερέα μου της Λειτουργίας μου, τον "άριστο Πέρση" μου, θα του έλεγα: Σε μελέτησα, σε περπάτησα, σε κοίμησα μέσα μου, εσένα κι όλους τους Πέρσες του Αισχύλου μαζί, σε ονειρεύτηκα, σε παρηγόρησα, σε μοιράστηκα, σ' ευχαριστώ, έγινα λίγο παραπάνω άνθρωπος, καλλιτέχνης, ηθοποιός, σύντροφος στη συνάφειά μας. Ευχαριστώ για όσα έμαθα κοντά σου, στο φως σου σήκωσα τη σκιά μου.

8. Το soundtrack του ήρωά μου: Αν ο ήρωας είχε playlist, ποια τραγούδια θα είχε και γιατί;
Α, θα είχε την υπέροχη μουσική που συνέθεσε ο Στέφανος Κοζάνης για την παράστασή μας στο Θέατρο Φούρνος. Σε μια χαραμάδα του εαυτού μου Πέρση, ενός μικρούλη Πέρση χαμένου στο διάστημα, κάπου θα έφτανε κι ένας ψίθυρος, κάπου από κάπου «Imagine all the people»...

Σας περιμένω στους Πέρσες μου!

INFO
Θέατρο Φούρνος, Πρεμιέρα 14 Οκτωβρίου