Ο Γιώργος Νούσης υποδύεται τον Λευτέρη στην «αθανασία», σε σκηνοθεσία Θανάση Ζερίτη στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου
Στην «αθανασία», το καινούριο θεατρικό έργο της Νεφέλης Μαϊστράλη στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου, η Έλλη Τρίγγου ενσαρκώνει μια νέα «αγία», η οποία, πιστεύοντας ότι είναι εκλεκτή του Θεού, χρησιμοποιεί τα social media για να αποκτήσει φήμη, ακόλουθους και χρήματα. Στον αντίποδα, ο φίλος της Λευτέρης, που τον υποδύεται ο Γιώργος Νούσης, είναι ο μοναδικός που βλέπει καθαρά τον παραλογισμό και αντιδρά στις παρανοϊκές συμπεριφορές της Αθανασίας και των ακολούθων της. Ο Γιώργος Νούσης μάς μίλησε για τον ρόλο του στο έργο, την επιρροή και την αληθοφάνεια που πρεσβεύουν οι θρησκείες και τα social media, αλλά και την αλλοίωση των ανθρώπων από τα πλούτη, τη δόξα αλλά και την ανάγκη για αποδοχή.
Συνέντευξη με τον Γιώργο Νούση για την παράσταση «αθανασία» στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου
Πώς Θα περιέγραφες με λίγα λόγια τον Λευτέρη, τον ήρωα που υποδύεσαι; Αν συγκρίνεις τον εαυτό σου με τον ρόλο, τι κοινό θα έβρισκες και πού είσαι τελείως αντίθετος;
Με συνδέει μαζί του το γεγονός ότι στο τέλος καταλήγει στην ποίηση. Με αυτό ησυχάζει. Τότε βρίσκει τον εαυτό του, τον ξεχωρίζει από την Αθανασία και μπορεί πια να φτάσει ως το τέλος. Από την άλλη, δεν έχω αγαπήσει ποτέ τόσο βαθιά και αληθινά όσο αυτός - επειδή όμως θα ήθελα να μου έχει συμβεί, νομίζω ότι μπορώ να ταυτιστώ φαντασιακά με αυτό του το κομμάτι.
Πώς θα αντιδρούσες εσύ στις καταστάσεις που βιώνει ο ήρωας που υποδύεσαι; Επειδή η ιστορία της ζωής μου θα ήταν απίθανο να με οδηγήσει σε τέτοιες καταστάσεις είναι δύσκολο να το φανταστώ. Ακόμα κι αν βρω αναλογίες, ενώ θα μπορούσα εύκολα να πω ότι θα είχα απεμπλακεί έγκαιρα από τέτοιες καταστάσεις, για να είμαι ειλικρινής, θα πρέπει να πω ότι δεν γνωρίζω. Την πραγματικότητά μας πάντα τη βιώνουμε πιο περίπλοκα απ’ ότι μπορεί να φαίνεται σε έναν εξωτερικό παρατηρητή.
Υπήρξε κάποιο στοιχείο του ρόλου που σε δυσκόλεψε ιδιαίτερα και γιατί; Δεν μπορώ να πω κάτι συγκεκριμένο για τον ρόλο. Αυτό που ήταν δύσκολο αλλά ταυτόχρονα και μια ωραία πρόκληση είναι το ίδιο το έργο. Είναι ένα καινούργιο έργο που δανείζεται στοιχεία από διαφορετικά είδη. Αυτό σημαίνει ότι δεν ήταν καθόλου αυτονόητος ο τρόπος και η φόρμα που καταλήξαμε. Ο Θανάσης Ζερίτης είχε το θάρρος και την διαύγεια να μας βάλει όλους σε ένα πλαίσιο αναζήτησης κι έρευνας μέχρι να βρούμε σκηνικά τη γλώσσα που εξυπηρετεί το συγκεκριμένο κείμενο. Δρόμος ελκυστικός κι επικίνδυνος, θα πω, και εξαιρετικά ασυνήθιστος στο ελεύθερο θέατρο. Το αποτέλεσμα νομίζω τον δικαιώνει, οι πρόβες ήταν μια ενδιαφέρουσα διαδικασία και την παράστασή μας αξίζει να τη δείτε.
Στο κείμενο της Νεφέλης Μαϊστράλη, ο ήρωας που υποδύεσαι ενώ είναι ο φίλος της Αθανασίας, είναι και ο μόνος που αντιδρά σε όλο αυτό που συμβαίνει γύρω της. Πόσο δύσκολο θεωρείς ότι είναι να μείνει κάποιος ακέραιος και πιστός στις αξίες του, ακόμα και αν εναντιώνεται σε δικούς του ανθρώπους;
Δεν ξέρω ποιος ακριβώς είναι ο μηχανισμός που οδηγεί κάποιον να μείνει πιστός στις αξίες του και να επαναστατήσει απέναντι ακόμη και στους δικούς του ανθρώπους. Ούτε είμαι σίγουρος ότι είναι ο ίδιος σε όλες τις περιπτώσεις. Κάποιες φορές μπορεί αυτή η ηρωική στάση να κινητοποιείται περισσότερο από μία προσωπική φιλοδοξία, αλλά κάποιες άλλες μπορεί να πυροδοτείται και από μία ενστικτώδη, συναισθηματική αντίδραση μπροστά στην αποκτήνωση - τότε δε η αντίδραση και η επανάσταση απέναντι σε αυτό που συμβαίνει μοιάζουν ευκολότερες επιλογές από τον συμβιβασμό. Νομίζω στην περίπτωση του Λευτέρη συμβαίνει το δεύτερο.
Αλήθεια, αληθοφάνεια, ψέμα, κοροϊδία: πώς διαδέχονται σιγά σιγά αυτές οι λέξεις η μια την άλλη κατά τη διάρκεια της παράστασης;
Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια διαδοχή, όλα αυτά συνυπάρχουν συνεχώς στη σκηνή όπως ακριβώς και στη ζωή.
Πώς θα περιέγραφες τον χαρακτήρα της Αθανασίας με λίγα λόγια; Πώς την αλλοιώνει η δόξα και τα πλούτη;
Θα έλεγα πως τόσο η Αθανασία όσο και οι ακόλουθοι της, στο τέλος του έργου έχουν φτάσει σε ένα υπέρτατο στάδιο αποκτήνωσης. Έχει ενδιαφέρον το πώς ένας άνθρωπος που δεν βρίσκει την αγάπη ή την αποδοχή που θα ήθελε, που δεν του δίνεται η δυνατότητα να φανταστεί μια θελκτική προοπτική για τη ζωή του, μπορεί εύκολα είτε να μπει σε διαστροφικά μονοπάτια όπως η Αθανασία, είτε να γίνει μέλος μιας απόλυτα καθοδηγούμενης και χειραγωγήσιμης ομάδας, προκειμένου να νιώθει ότι ανήκει και να μπορεί να ελπίζει. Λέγοντας «διαστροφικά μονοπάτια», στη συγκεκριμένη περίπτωση, εννοώ την κατάσταση που φτάνουν ορισμένοι άνθρωποι, στην οποία απολαμβάνουν και αντλούν ικανοποίηση όταν εξαπατούν, όταν προκαλούν ή αισθάνονται ότι μπορούν να προκαλέσουν πόνο σε άλλους ανθρώπους αλλά και όταν αντιμετωπίζονται ως εκλεκτοί ή μεσσίες. Η δόξα και τα πλούτη λειτουργούν στην αρχή ως επίφαση και τελικά, όταν έρθουν, λειτουργούν ως επιβεβαίωση και ασπίδα - δεν νομίζω όμως ότι είναι ο πραγματικός στόχος. Εδώ θέλω να πω ότι αυτού του είδους η διαστροφή δεν είναι κάτι σπάνιο. Και σίγουρα δεν συναντάται μόνο σε θρησκευτικές και παραθρησκευτικές οργανώσεις. Αλλά και σε πολιτικές και παραπολιτικές οργανώσεις. Δεν χρειάζεται να ψάξει κανείς ιδιαίτερα, αρκεί να σκεφτεί τον Τραμπ, που έχει πείσει εκατομμύρια Αμερικανών ότι το να πέφτουν βόμβες που σκοτώνουν αμάχους και παιδιά θα βοηθήσει τις Η.Π.Α. να γίνουν σπουδαίες ξανά. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς μπορεί ο κόσμος να γίνει καλύτερος με δολοφονίες παιδιών ή με το πνίξιμο μεταναστών στο Αιγαίο - για να πάμε και στα δικά μας. Αυτές οι ιδέες είναι διαστροφικές και σε καμία περίπτωση δεν λένε την αλήθεια. Ωστόσο μεγάλο μέρος του πληθυσμού τις αποδέχεται ως αληθινές.
Συζητήσατε με τη Νεφέλη Μαϊστράλη για την επιλογή της να γράψει με μικρό και όχι με κεφαλαίο γράμμα το όνομα της ηρωίδας; Είναι ένα παιχνίδι με τις λέξεις, τη σημασία τους και τη σπουδαιότητα που θέλει να τους προσδώσει;
Ναι, ο τίτλος είναι «αθανασία» και το βρίσκω εξαιρετικά εύστοχο. Αν κάτι προσφέρουν οι θρησκείες στους πιστούς τους είναι μια ελπίδα νίκης απέναντι στο θάνατο. Ο πρωταρχικός φόβος του θανάτου είναι αυτός που μας κάνει να γινόμαστε μικροί και δειλοί, όμως μας κάνει και δημιουργικούς και επινοητικούς, μας κάνει να αντιδράμε και να ελπίζουμε στα ανέλπιστα, μας κάνει να μισούμε και να αγαπάμε, μας κάνει να απαντάμε με έρωτα, κυρίως και πάνω από όλα μας κάνει να έχουμε την ανάγκη να πιστεύουμε σε κάτι, όχι επειδή έχει απαραίτητα λογική, αλλά γιατί το να πιστεύεις είναι συνήθως ο μόνος τρόπος να συνεχίζεις - ακόμα κι αν δηλώνεις άθεος. Οι θρησκείες είναι ένας συλλογικός και οργανωμένος τρόπος διαχείρισης και ικανοποίησης αυτής της ανάγκης των ανθρώπων να πιστεύουν, να νιώθουν ότι μπορούν να απευθυνθούν κάπου όταν μένουν εντελώς ανυπεράσπιστοι μπροστά στην πραγματικότητα. Κι ενώ στην ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν στιγμές που η οργανωμένη θρησκευτικότητα έπαιξε θετικό ρόλο στην εξέλιξη μας, υπάρχουν ίσως περισσότερες στιγμές που οι θρησκείες στο όνομα της αθανασίας έκαναν λαθρεμπόριο πίστης και προκάλεσαν φρίκες. Κι αυτές οι φρίκες, επειδή ακριβώς πατάνε στην εκμετάλλευση της πρωταρχικής και αθώας ανάγκης μας να πιστεύουμε, δεν νομίζω ότι συγχωρούνται άπαξ και συνειδητοποιηθεί η απάτη.
Θρησκεία vs Ιnfluencers: τι ομοιότητες θίγει το έργο απέναντι στα δύο αυτά φαινόμενα; Πόσο εύκολα γίνεται κάτι viral;
Η προφανής ομοιότητα είναι ότι και στις δύο περιπτώσεις το ζητούμενο είναι ο μεγάλος αριθμός ακολούθων. Πέρα από την πλάκα όμως… Από τη μία, κάθε θρησκεία προτείνει ένα modus vivendi. Όταν κάποιος αποδεχτεί πλήρως το σύστημα αξιών της, δεν χρειάζεται να αναρωτιέται για τίποτα. Η Θρησκεία του παρέχει έτοιμες απαντήσεις για την καθημερινότητα, την διατροφή, τις σχέσεις, τις φιλοσοφικές του ανησυχίες. Από την άλλη, οι influencers πάντα θέλουν να δημιουργούν ή να ενισχύουν υπάρχουσες τάσεις. Οι τάσεις αυτές μπορεί να αφορούν, καθημερινές συνήθειες, δραστηριότητες, αισθητική, πολιτικές και κοινωνικές τοποθετήσεις, διασκέδαση, καταναλωτικές συνήθειες ή και όλα τα παραπάνω. Όσο πιο πετυχημένος είναι ένας influencer τόσο περισσότερο μεγαλώνει και ο αριθμός των ακολούθων, αλλά και η επιρροή του σε αυτούς. Λαμβάνοντας αυτά υπόψη, δεν είναι παράξενο, που στις μέρες μας, επίσημα θεσμοθετημένες θρησκείες, θρησκευτικές και παραθρησκευτικές οργανώσεις, αιρέσεις και επίδοξοι μεσσίες χρησιμοποιούν τα social media ως μέσο προσηλυτισμού και επιρροής.
Αλήθεια vs social media: πόση αλήθεια χωράει μέσα στην εικόνα που χτίζει κάποιος στα social;
Μπορεί καθόλου, μπορεί όμως και να λειτουργεί συμπληρωματικά. Το αντιλαμβάνομαι ως εξής: Θεωρώ ότι ο ψηφιακός χώρος του διαδικτύου και των social είναι μια ξεχωριστή πραγματικότητα που αλληλεπιδρά μεν αλλά μόνο σε κάποια σημεία μπορεί να ταυτίζεται και με την αναλογική πραγματικότητα ή τις φαντασιακές συλλογικές πραγματικότητες που αποδεχόμαστε στην κοινωνία μας ως αληθινές. Η αλήθεια στα social media οφείλει να είναι συνεπής ως προς την ψηφιακή πραγματικότητα και από εκεί και πέρα αυτή συμβαίνει παράλληλα με τις υπόλοιπες πραγματικότητες. Δεν χρειάζεται πάντα να διασταυρώνεται.
Είσαι κυρίως θεατρικός ηθοποιός. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχεις γίνει πιο γνωστός μέσω κάποιων σίριαλ. Πόσο διαφορετική ήταν η εμπειρία σου στην τηλεόραση; Πώς συνδυάζονται γυρίσματα και παραστάσεις;
Δεν ήταν από την αρχή επιθυμία μου, όμως η τηλεόραση ήρθε σε μια καλή στιγμή για εμένα. Όταν υπάρχουν καλές συνθήκες βρίσκω ενδιαφέρον κι εκεί. Πιο γνωστός δεν θα το έλεγα ιδιαίτερα, δεν ανήκω σε αυτήν την κατηγορία. Περισσότερο θα έλεγα ότι με έκανε πιο «εντοπίσημο». Την τηλεόραση θα την έβαζα στην κατηγορία της εφαρμοσμένης τέχνης. Έτσι όπως καταλαβαίνω τον εαυτό μου, θεωρώ ότι για μένα ήταν σωστό που διαμορφώθηκα πρώτα στο θέατρο, με βοηθάει να ωριμάζω καλύτερα στη δουλειά μου. Ωστόσο δεν πιστεύω ότι αυτό πρέπει να γίνεται ή ότι ισχύει για όλες τις περιπτώσεις. Ο συνδυασμός παραστάσεων ή προβών και γυρισμάτων επιτυγχάνεται με καλό προγραμματισμό, διαφορετικά μπορεί να γίνει εξουθενωτικό.
Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης συναντά τη Λένα Κιτσοπούλου στην πολύκροτη διασκευή του «Σωσμένου» και μιλάει στην Athens Voice για το θέατρο, το σινεμά και τη ζωή του
17°
