The Red Hand Files: Περιμένοντας το επόμενο γράμμα από τον Νικ Κέιβ

Πηγαίνοντας φέτος το καλοκαίρι στη συναυλία του Νικ Κέιβ, στο Release Athens, ήταν σαν να έκανα flashback στην εποχή που άκουγα ευλαβικά τα τραγούδια του και είχα μια φωτογραφία του κάπου στο δωμάτιό μου. Κι αν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε, παραμένει ένας από τους ήρωες των νεανικών μου χρόνων που κρατάω μέσα μου με αγάπη. Ήταν ωραίο να τον βλέπεις, στα 69 του χρόνια, με περίσσια νεανική ορμή και ένα συγκινητικό, ασίγαστο πάθος. Τον παρακολουθούσα στη γιγαντοοθόνη να σκύβει, να αφήνει το βάρος του στα χέρια των θαυμαστών του στις πρώτες σειρές και, γονατιστός πάνω τους, να περιφέρεται και να τραγουδά με την ίδια άνεση, διατηρώντας αδιάκοπη αυτή την παράξενη, σχεδόν τελετουργική επαφή με το κοινό του.

Ήταν οι μελωδίες από τα γνώριμα αγαπημένα κομμάτια, ήταν και τα τραγούδια των τελευταίων χρόνων, και ενίοτε μια θλίψη που, στο τέλος ορισμένων τραγουδιών, κατέληγε στα μάτια του που βούρκωναν. Ειδικά όταν καθόταν στο πιάνο και τραγουδούσε για την απώλεια με αυτή τη βαθιά, βαρύτονη φωνή του, που έμοιαζε να κουβαλά τον λυγμό μιας εξομολόγησης. Αυτή η περίοδος του έργου του μού ήταν άγνωστη, γνωρίζοντας βέβαια ότι είχε χάσει δύο του παιδιά. Μόνο αργότερα ανακάλυψα το Ghosteen (2019), ένα άλμπουμ που γεννήθηκε μέσα από την απώλεια του δεκαπεντάχρονου γιου του, Άρθουρ, του ενός από τα δίδυμα που έκανε με τη γυναίκα του, Σούζι, την οποία υπεραγαπά.

Ο θάνατος του Άρθουρ το 2015 λειτούργησε ως μια βαθιά υπαρξιακή τομή – πώς αλλιώς, άλλωστε; Από τότε, χωρίς να χάνει τη σκοτεινή ποιητική του, μοιάζει πολύ πιο ανοιχτός, τρυφερός, στοχαστικός, όπως θα αντιλαμβανόμουν τις επόμενες μέρες, όταν θα ξεκινούσε ένα καινούργιο κομμάτι στη σχέση μας. Λίγο πριν αρχίσει το live, είχα σκανάρει με το κινητό το QR code που πρόβαλλε στη μεγάλη οθόνη δίπλα στη σκηνή και είχα γραφτεί στο newsletter του The Red Hand Files – το οποίο πήρε το όνομά του από το «Red Right Hand», ένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια του, γνωστό και από τη σειρά Peaky Blinders.

Στο The Red Hand Files, που είναι και σάιτ, μπορείς να βρεις μια φόρμα υποβολής: Ask a question και να του στείλεις μια ερώτηση. Μπορείς επίσης να περάσεις ώρες εξερευνώντας συγκεντρωμένο και αρχειοθετημένο το περιεχόμενο των νιουσλέτερ. Το οποίο ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2018 ως ένας χώρος όπου θα απαντούσε στις ερωτήσεις των θαυμαστών του.

«Με τον καιρό, ξεπέρασε τα όρια αυτής της αρχικής ιδέας και μετατράπηκε σε μια παράξενη άσκηση συλλογικής ευαλωτότητας και ειλικρίνειας (τι ωραία που το λέει). Κάθε εβδομάδα λαμβάνω εκατοντάδες γράμματα με ερωτήσεις κάθε είδους: από παιχνιδιάρικες μέχρι βαθιά υπαρξιακές, από πολύ προσωπικές μέχρι εντελώς αλλόκοτες. Τα διαβάζω όλα και προσπαθώ, κάθε εβδομάδα, να απαντώ σε μία από αυτές.

Το The Red Hand Files δεν έχει συντονιστή, δεν περιλαμβάνει διαφημίσεις ή συνδρομές και είμαι ο μόνος που έχει πρόσβαση στις ερωτήσεις που περιμένουν υπομονετικά τη σειρά τους για να απαντηθούν.

Σας ευχαριστώ όλους που είστε μέρος αυτού που, τουλάχιστον για μένα, έχει γίνει μια εμπειρία που άλλαξε τη ζωή μου και γέμισε την ψυχή μου, μια άσκηση στο να ανακαλύπτουμε όσα έχουμε κοινά και να νιώθουμε ότι ανήκουμε ο ένας στον άλλον.

Με αγάπη, Nick»

Τρία χρόνια αργότερα, σε ένα επετειακό γράμμα (Issue #166), εξηγεί πώς αυτή η απλή αρχική του ιδέα απέκτησε τελικά ένα πολύ διαφορετικό νόημα. Ότι για χρόνια έψαχνε έναν τρόπο να επικοινωνήσει με το κοινό του πέρα από τη μουσική, γιατί ένιωθε πως είχε πράγματα να μοιραστεί που δεν χωρούσαν στα τραγούδια του. Δεν ήξερε όμως ποια μορφή θα έπαιρνε αυτή η επικοινωνία.

«Then my son, Arthur, died and everything changed».

Μετά τον θάνατο του Άρθουρ άρχισαν να φτάνουν στο σπίτι του εκατοντάδες γράμματα. Πολλοί άνθρωποι του έγραφαν: «Αυτό συνέβη και σε μένα. Ξέρω τι περνάς». Τότε συνειδητοποίησε τη δύναμη που έχει να αφηγείται κανείς την ιστορία του και να υπάρχει κάποιος που πραγματικά ακούει. Από εκείνη τη στιγμή, όπως λέει, τα The Red Hand Files απέκτησαν το πραγματικό τους νόημα:

«Το The Red Hand Files δεν έχει να κάνει τόσο με το να δίνεις απαντήσεις, όσο με το να ακούς πραγματικά την ερώτηση».

Από τότε έγινα τακτική αναγνώστρια του newsletter του. Άλλοτε απαντά σε κάτι απλό που τον ρωτούν, όπως το καθημερινό του πρόγραμμα ή μια ιστορία από τις περιοδείες του, ενίοτε με χιούμορ. Κι άλλοτε σε πιο δύσκολα ερωτήματα, από αυτά που μας απασχολούν όλους: για τον θάνατο, την πίστη, το νόημα της ζωής, την αγάπη, τη χαρά – μιλάει συχνά για τη χαρά. Έχει και μια ξεχωριστή ενότητα στο The Red Hand Files, με συγκεντρωμένες εκεί όλες τις σχετικές απαντήσεις, που σημαίνει ότι του έχουν στείλει πολλές σχετικές ερωτήσεις.

Ο Νικ Κέιβ έχει ωριμάσει ωραία, μεγαλώνοντας. Γράφει με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο κι έχει ενδιαφέρον να τον γνωρίζεις πιο βαθιά. Κυρίως απαντάει με μια σοφία. Όχι μόνο στην ερώτηση (έχει λάβει 150.000 μέχρι σήμερα), απευθύνεται στον άνθρωπο που την έγραψε, σαν να τον ενδιαφέρουν οι άλλοι, ο κόσμος και οι ανησυχίες τους. Σαν κάποιος που ενδιαφέρεται περισσότερο να καταλάβει, παρά να συμβουλεύσει. Ταπεινός, συμπονετικός, ανοιχτός στον πόνο, αλλά και στην περιέργεια, των άλλων.

Το πιο ωραίο είναι ότι διαβάζοντας αυτά τα ιδιότυπα γράμματα, αισθάνεσαι σαν να παίρνεις εσύ, προσωπικά, γράμμα από τον Νικ Κέιβ. Από κάποιον που έχει διακινδυνεύσει, έχει κατανοήσει την αναγκαιότητα των πραγμάτων, έχει συγχωρήσει, έχει ξεπεράσει τον σκόπελο των ενοχών, έχει παλέψει με τα πιο δύσκολα χτυπήματα της μοίρας. Μιλάει ανοιχτά για όλα αυτά, για το παρελθόν και τα βιώματά του, και κοιτάζει τα ανθρώπινα πάθη από κάποια απόσταση, χωρίς να παραβλέπει το πεπερασμένο της ανθρώπινης μοίρας. Σαν να σου λέει: πρέπει να ζήσουμε.

Μιλάει συχνά και για την αγάπη. Όπως σε αυτό το τελευταίο του, αυγουστιάτικο γράμμα, όταν απαντά στην ερώτηση: Πώς μπορεί να αγαπά κανείς έναν άνθρωπο τόσο πολύ χωρίς να γίνει ολόκληρος ο κόσμος σου;

Πώς να μη γίνει ο σύντροφός μου το κέντρο του κόσμου μου; Τον αγαπώ τόσο πολύ, που έχω αρχίσει να εξαρτώμαι από την παρουσία του. Όλα είναι απλώς καλύτερα όταν είναι δίπλα μου.
Agustina, Μπουένος Άιρες

Αγαπητή Agustina,

Διάλεξα την ερώτησή σου όχι επειδή έχω κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο να σου πω, αλλά επειδή σηματοδοτεί ένα ορόσημο: είναι το εκατοστό πεντηκοστό χιλιοστό γράμμα που έλαβα για το The Red Hand Files. Και, αγαπητοί μου άνθρωποι, έχω διαβάσει και τα 150.000. Νιώθω μια μικρή περηφάνια που μπορώ να το πω αυτό και είμαι ευγνώμων που συνεχίζετε να συμμετέχετε. Είναι ένα παράξενο και όμορφο πράγμα αυτό που κάνουμε μαζί, στύβοντας κάθε φορά λίγο από την καρδιά μας.

Δεν είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για να δίνει συμβουλές σχετικά με το πώς πρέπει να κρατά κανείς την αγάπη σε μια λογική απόσταση, Agustina.

Παρά τις συμβουλές ενός ολόκληρου στρατού από ψυχοθεραπευτές, ψυχαναλυτές, συμβούλους απεξάρτησης, life coaches, υπνωτιστές και ομιλητές του TED, η γυναίκα μου κι εγώ εξακολουθούμε να είμαστε αφοσιωμένοι σε μια σχέση απόλυτης συναισθηματικής εμπλοκής. Με μια γενναία δόση αλληλεξάρτησης, αρκετή από εκείνη την παλιά, όχι και τόσο υγιή φροντίδα του ενός για τον άλλον, και λίγη... δουλική αφοσίωση.

Είμαι ένας ευτυχισμένος πλανήτης που περιφέρεται αβοήθητος γύρω από τη γυναίκα του, τον ήλιο του. Είμαι ο υποτελής της, η μαϊμού της δεμένη με αλυσίδα, αιχμάλωτός της, μεθυσμένος από εκείνη, χαμένος μέσα της. Υποψιάζομαι πως, αν τη ρωτούσες, θα σου έλεγε ότι εκείνη είναι ο πλανήτης κι εγώ ο ήλιος. Αλλά αυτό θα ήταν απλώς η δική της σεμνότητα.

Όπως και να έχει, μαζί είμαστε καλύτεροι. Χώρια είμαστε ένα χάος. Απόλυτα μπλεγμένοι ο ένας με τον άλλον, ολοκληρωτικά δοσμένοι, ευτυχώς... καταδικασμένοι. Παρεμπιπτόντως, χθες το βράδυ είχε έκλειψη. Ανάμεσα σε άλλα, σημάδεψε και τα είκοσι επτά χρόνια του γάμου μας. Πόσο ευγενικό εκ μέρους του σύμπαντος που το θυμήθηκε.

Αγάπησα το γράμμα σου, Agustina, το υπ' αριθμόν 150.000. Και πιστεύω ότι ο σύντροφός σου είναι τυχερός που έχει δίπλα του έναν άνθρωπο πρόθυμο να παραδοθεί στις παγίδες και στα μπερδέματα της αγάπης.

Για μένα, το μέτρο μιας σχέσης δεν είναι η απόσταση που κρατούν οι δύο άνθρωποι μεταξύ τους. Είναι αν εσύ θέλεις πραγματικά το καλό του συντρόφου σου και εκείνος το δικό σου.

Αν αυτό υπάρχει και μπορείτε να το διατηρήσετε, τότε έχετε ήδη φτάσει εκεί που πρέπει.

Μετά, αφήστε την αγάπη να κάνει τη δουλειά της.

Με αγάπη, Nick

Δεν είναι ωραίο; Mια παράξενη άσκηση συλλογικής ευαλωτότητας και ειλικρίνειας, όπως το διατύπωσε και ο ίδιος, που μας περικλείει όλους. Με τις αδυναμίες μας, τις αστοχίες μας, τα ερωτήματά μας. Εγώ, πάντως, περιμένω ήδη το επόμενο γράμμα του.