Σαβίνα Γιαννάτου: «Το νερό σχετίζεται με τη γέννηση και τον θάνατο»

Πριν ακόμα ακούσω το «Watersong» είχα διαβάσει εκείνη τη διθυραμβική κριτική της Jude Rogers στον Guardian: πέντε αστέρια και δίσκος του μήνα! Η ίδια η Σαβίνα Γιαννάτου δεν φαίνεται να θεωρεί ότι αυτός ο δίσκος ήταν τόσο καλύτερος από τους υπόλοιπους επτά που έχει κάνει με τους Primavera En Salonico. Όμως, φαίνεται ότι στη μουσική - και στην τέχνη γενικότερα - υπάρχει μια συγκεκριμένη στιγμή που τα άστρα ευθυγραμμίζονται και η δουλειά σου αναγνωρίζεται από την κριτική αλλά και από το κοινό. Αν με ρωτάτε, όσο μεγάλο ήταν για μένα το σοκ όταν άκουσα τα «Τραγούδια της Μεσογείου», εκείνο το πρώτο άλμπουμ της Σαβίνας Γιαννάτου με τους Primavera, τόσο μεγάλο ήταν και με το «Watersong». Όσο είχα εντυπωσιαστεί τότε από την φρεσκάδα της προσέγγισης στο υλικό της Μεσογείου, άλλο τόσο εντυπωσιάστηκα τώρα από την ωριμότητα των ερμηνειών και τις σιωπές που διαπερνούν αυτόν τον δίσκο. Και, φυσικά, περιμένω με μεγάλη χαρά τη βραδιά της Σαβίνας με τους Primavera En Salonico στο Μέγαρο Μουσικής, στις 6 Μαΐου.

- To «Watersong» θεωρήθηκε ένα από τα καλύτερα άλμπουμ της περασμένης χρονιάς και ίσως το καλύτερο απ’ όσα έχετε κάνει ποτέ. Τώρα που έχει περάσει αρκετός καιρός από την ηχογράφησή του, πώς νιώθετε γι’ αυτόν τον δίσκο; 
Όπως και στην αρχή. Μου αρέσει πολύ αλλά δεν καταλάβαινα γιατί είναι καλύτερος από τους προηγούμενους που έχουμε κάνει με τους Primavera En Salonico.

- Τι ήταν αυτό που σας έκανε να ασχοληθείτε με το «νερό» στο συγκεκριμένο άλμπουμ; Τι αναφορές βρίσκει το νερό μέσα σας; 
Ξεκίνησα από το «τραγούδι του Αριέλ», από την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ, Τα «κόκκαλα του έγιναν κοράλια τα μάτια του μαργαριτάρια», η μεταμόρφωση δηλαδή μέσα στο νερό και από το νερό. Και η σχέση του νερού με τη γέννηση, το έμβρυο μέσα στη μήτρα που μεγαλώνει μέσα στο υγρό στοιχείο πρώτα, σαν το ψάρι… Το ότι το νερό, ο ωκεανός, είναι το στοιχείο που δημιούργησε πρώτα μέσα του ζωή. Το ότι, το νερό σχετίζεται με τη γέννηση και τον θάνατο.

- Έχετε αγαπήσει μέσα στα χρόνια τον τρόπο που τραγουδάει η Lamia Bedioui. Τι είναι αυτό που σας αρέσει πιο πολύ σ’ εκείνη; 
Έχει έναν μοναδικό τρόπο δικό της να λέει τα αραβικά τραγούδια, που διαφέρει πολύ από την τεχνική με την οποία έχουμε μάθει να ακούμε αυτή τη μουσική.  Σαν να είναι μια φωνή από άμμο μέσα στην έρημο.

- Πώς ακριβώς φτιάχνεται η συναρμογή σας; Ποιος είναι ο τρόπος που βρίσκετε για να ταιριάξετε τις δύο φωνές; 
Είμαστε πολύ διαφορετικές και γι’ αυτό ταιριάζουμε. Συμπληρώνουμε η μία την άλλη. Επίσης η Lamia είναι ανοιχτή στις προτάσεις μου. Πολύ συχνά βάζουμε τραγούδια το ένα μέσα στο άλλο, και τα τραγουδάμε ταυτόχρονα. Επίσης, χρησιμοποιούμε αραβικά κείμενα πάνω στα οποία αυτοσχεδιάζω με ήχους.

- Πώς διαλέγετε τα τραγούδια που θα αποτελέσουν τον κάθε επόμενο δίσκο σας; Θα θέλατε να μοιραστείτε κάποιες ιστορίες σχετικά με τον τρόπο που επιλέξατε κάποια από τα τραγούδια του «Watersong»; 
Ο Κώστας Βόμβολος κατ’ αρχάς ήταν πάρα πολύ βοηθητικός με τις προτάσεις του. Όπως και για τα «Songs of Thessaloniki», το προηγούμενο άλμπουμ μας. Είχε βρει εκείνος πάρα πολύ υλικό για να διαλέξουμε. Είναι μία ομαδική δουλειά αυτή που κάνουμε σε πολλά επίπεδα. Εγώ, στο «Watersong» ήθελα να συμπεριλάβουμε σίγουρα δύο αναγεννησιακά ισπανικά τραγούδια και ο Κυριάκος Γκουβέντας πρότεινε «Το Αθάνατο Νερό» που είναι σμυρνέικο.

- Με τους Primavera En Salonico δουλεύετε εδώ και πολλά χρόνια και μοιάζει μια συνεργασία που θα κρατήσει για πολύ καιρό ακόμα. Τι σας κρατάει μαζί; 
Το χιούμορ θα έλεγα, η αποδοχή του άλλου, η εκτίμηση του ενός προς τον άλλο, όλα αυτά. Και κυρίως ότι δεν περιμένουμε τα πάντα από αυτό το γκρουπ. Ο καθένας δουλεύει ξεχωριστά στον τομέα του και στο αντικείμενο που αγαπάει κι αυτό είναι απόλυτα σεβαστό από τους υπόλοιπους. Και υπάρχει επίσης μεγάλη εμπιστοσύνη. 

- Η φωνή μας χάνει κάποια στοιχεία που κάποτε είχε και αποκτάει κάποια άλλα στο πέρασμα του χρόνου. Υπάρχει κάτι που νιώθετε να σας λείπει από την εποχή της νεότητάς σας και να είστε χαρούμενη για κάτι που προστέθηκε στην εποχή της ωριμότητας; 
Όσον αφορά το τι έχω κερδίσει, το βλέπω πολύ συχνά στον αυτοσχεδιασμό. Η φωνή είναι πιο εύπλαστη σ’ αυτόν τον τομέα, βρίσκει κάποιους δρόμους που δεν υπήρχαν παλαιότερα. Εκπλήσσομαι κι εγώ. Η φωνή πάει μόνη της κατά κάποιο τρόπο. Στα γραμμένα τραγούδια, εκεί βρίσκω διαφορές που άλλοτε με εκπλήσσουν θετικά και άλλοτε όχι. Σίγουρα αλλάζουν κάποια πράγματα τεχνικά που αφορούν κάποια ποικίλματα, το χρώμα της φωνής σε κάποιες περιοχές· τα παρατηρώ όλα αυτά και τα λαμβάνω υπ’ όψιν όταν τραγουδάω. Πάντως όλα αλλάζουν τόσο αργά που είναι δύσκολο να τα θυμάμαι πραγματικά.

- Ποιες φωνές έχετε θαυμάσει ή αγαπήσει στο πέρασμα του χρόνου από την Ελλάδα και το εξωτερικό;
Την Monserrat Figueras, τον Τάση Χριστογιαννόπουλο, την Alcmini (Αλκμήνη Μπασακάρου) που κάθε φορά που την ακούω μαγεύομαι. Τον Λέοναρντ Κοέν, τον Σαββόπουλο επίσης… Αν συνεχίσω θα θυμηθώ πολλούς, λέω τους πρώτους που μου ήρθαν στο μυαλό αυθόρμητα είτε είναι τραγουδιστές, είτε όχι.

- Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, μετά τις πρώτες σας συνεργασίες με τη Λένα Πλάτωνος κι όταν είχε κυκλοφορήσει το «Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;» είχα πιστέψει ότι θα ακολουθούσατε τη γραμμή της τραγουδοποιού/τραγουδίστριας. Όμως εσείς παραμείνατε περισσότερο τραγουδίστρια και λιγότερο τραγουδοποιός. Τι σας οδήγησε σ’ αυτή την κατεύθυνση; 
Απογοητεύτηκα. Θέλει πολλά «κότσια» η τραγουδοποιία. Ως τραγουδίστρια ήμουν πάντα καλοδεχούμενη. Ως τραγουδοποιός αντιμετώπιζα περίεργες αντιδράσεις. Μπορεί να ήμουν υπερευαίσθητη σ’ αυτόν τον τομέα. Αισθανόμουν πως είμαι πολύ προσωπική στον τρόπο που εκφράζομαι μουσικά και στιχουργικά, πως δεν αφορά η δημιουργικότητά μου τους άλλους… Τέτοια πράγματα πάνω κάτω. Το τι αισθανόταν το κοινό, η αλήθεια είναι ότι δεν πρόλαβα να το γνωρίσω. Επίσης μου ήταν πολύ δύσκολο να μεταφέρω την δουλειά του στούντιο στην σκηνή. Η σκηνή είναι άλλη κατάσταση για έναν συνθέτη. Και επίσης ακόμα και τώρα μου είναι δύσκολο να εκφράσω τα δικά μου τραγούδια στη σκηνή. Των άλλων, μου είναι πιο εύκολο. Δεν πειράζει. Ο αυτοσχεδιασμός αναπληρώνει αυτήν την «έλλειψη».

- Γράφετε όμως συχνά μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, να το πω πιο γενικά, μουσική που συνδυάζεται με εικόνα. Τι σας ωθεί προς τα εκεί; 
Η εικόνα! Ακόμα και στη μουσική για το θέατρο έπρεπε να βιντεοσκοπώ την πρόβα για να δουλέψω στο σπίτι με ακρίβεια πάνω στους χρόνους. Εγώ είμαι του στούντιο μουσικός όχι της σκηνής. Μου αρέσει αυτού του είδους η σύνθεση. Σαν ζωγραφική. Φτιάχνω, διορθώνω ξαναφτιάχνω… Επίσης, τα όρια που βάζει η ίδια η σκηνοθεσία, ο σκηνοθέτης, η σκηνή, οι ηθοποιοί, ο χρόνος που πρέπει να παραδοθεί, όλο αυτό είναι βοηθητικό για να φτιαχτεί ένα μουσικό έργο.

- Τι να περιμένουμε από την εμφάνισή σας στο Μέγαρο Μουσικής στις 6 Μαΐου; Πέρα από το «Watersong», θα έχουμε και κάποιο νέο υλικό εκεί;
Όχι. Αλλά τώρα μου ρίχνετε μία επικίνδυνη ιδέα γιατί προγραμματίζουμε ένα νέο project με τους Primavera για το καλοκαίρι… Λέτε; Μήπως; Αν προλαβαίνω, ίσως…