Η Ειρήνη Σκυλακάκη νιώθει πιο απενοχοποιημένη από ποτέ

Φθινόπωρο 2012. Στη μουσική πλευρά της Αθήνας του πρώτου κύματος της κρίσης (συνεχίζει να) ανθίζει ο αγγλικός στίχος ως όχημα που απελευθερώνει τα δημιουργικά όνειρα συγκροτημάτων και καλλιτεχνών, οι οποίοι φιλοδοξούν να βαδίσουν εναλλακτικά της «ελληνικής» πεπατημένης. To καινοτόμο για τα εγχώρια δεδομένα της εποχής του πρόγραμμα «Jumping Fish» της Cosmote αποτελεί κεντρική πλατφόρμα ανάδειξης νέων καλλιτεχνών, με όλα τα εναλλακτικά μέσα να έχουν στραμμένες τις κεραίες τους στα ευρήματά του. Και όχι άδικα καθώς ένα ικανό ποσοστό των Jumping Fish artists έγραψαν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο τα κεφάλαιά τους στην ιστορία της σύγχρονης εναλλακτικής σκηνής. Όπως έγινε και με την επίσημη πρόταση του Jumping Fish για εκείνο το φθινόπωρο του 2012 και το κορίτσι με την κιθάρα πίσω από αυτό, την Ειρήνη Σκυλακάκη.

Το «In the Light» της Ειρήνης Σκυλακάκη - μέσα από το πρώτο της άλμπουμ «Wrong Direction» σε ενορχηστρώσεις και παραγωγή του Ευρυπίδη Ζεμενίδη - μας σύστησε μια φρέσκια εκδοχή της αγγλοαμερικανικής παράδοσης των singers – songwriters στη γλώσσα της και σε μια φρέσκια εκδοχή στο ελληνικό ραδιόφωνο, αξιοποιώντας τον ωφέλιμο χώρο της indie που συνορεύει με τα ελληνικά «εναλλακτικά», ακόμα και «έντεχνα» ραδιόφωνα. Ακούστηκε πολύ, διαμόρφωσε το εφαλτήριο από το οποίο η Ειρήνη Σκυλακάκη βούτηξε για τα καλά στη μουσική - με την οποία άλλωστε ασχολούταν από έφηβη, αφήνοντας πίσω τις ολοκληρωμένες νομικές σπουδές της - και σχεδόν 15 χρόνια μετά αποδεικνύει την κλασική του στόφα.

Σε αυτήν την δεκαπενταετία επίσης, η Ειρήνη Σκυλακάκη δεν σταμάτησε να δίνει δείγματα του δημιουργικού της πνεύματος και να κυνηγάει τα καλλιτεχνικά της όνειρα. Μοιράζοντας συχνά τον καλλιτεχνικό της χρόνο μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου, εγγράφοντας στο ενεργητικό της σημαντικές συνεργασίες όπως αυτή με τον διεθνώς αναγνωρισμένο Βρετανό παραγωγό Danton Supple για τον τρίτο της δίσκο «Matterless» αλλά και με τον Σουηδό τραγουδοποιό Jay Jay Johanson στο «Souvenir» για το ομώνυμο τέταρτο άλμπουμ της, η Ειρήνη Σκυλακάκη πορεύτηκε και συνεχίζει να πορεύεται θέτοντας τον καλλιτεχνικό της πήχυ όλο και ψηλότερα, δοκιμάζοντας συνεχώς νέα πράγματα.

Κάπως έτσι το 2026 τη βρίσκει μετά από ένα ικανό δημιουργικό διάλειμμα - κατά τη διάρκεια του οποίου έγινε και μητέρα - με ανανεωμένο ήχο και αισθητική να έχει μόλις κυκλοφορήσει το album «Shame». Μια εξωστρεφή, τολμηρή άσκηση καλλιτεχνικού επαναπροσδιορισμού σε παραγωγή του Βασίλη Νισσόπουλου, υπό την ετικέτα της Fine! Records. Ενώ παράλληλα υπογράφει τη μουσική και τον ηχητικό σχεδιασμό στην παράσταση «Bacon» που ανεβαίνει στο θέατρο Άνεσις, σε σκηνοθεσία Έμιλυ Λουίζου, με τους Γιώργο Μπένο και Αλέξανδρο Πεχόβιακ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Λίγο πριν το ιδιαίτερο live party που θα στηθεί στις 29 Απριλίου στον πολυχώρο ΦΙΑΤ για την παρουσίαση του «Shame» η Ειρήνη Σκυλακάκη μίλησε στην ATHENS VOICE για το ιδιαίτερο αυτό νέο άλμπουμ, τη δημιουργική της προσέγγιση που φαίνεται να είναι και τρόπος ζωής της, καθώς αναπόφευκτα και για την ίδια τη ζωή.

― Shame. Από τον τίτλο και μόνο νιώθει κανείς ένα βαθιά προσωπικό φορτίο. Ποια είναι η ιστορία πίσω από αυτό το άλμπουμ; Τι θέλεις να αφηγηθείς με αυτό;

Η δημιουργία αυτού του άλμπουμ ήταν μια απίστευτα απελευθερωτική διαδικασία. Ήταν μια εσωτερική ανάγκη που χτιζόταν καιρό και κάποια στιγμή βγήκε στην επιφάνεια αβίαστα, με έναν καθαρό οραματισμό επανεκκίνησης σε ένα καινούργιο μουσικό και στιχουργικό περιβάλλον. Σε αντίθεση με τον τίτλο, η διάθεσή μου πίσω από αυτό το project — τόσο ηχητικά όσο και σε επίπεδο ζωντανών εμφανίσεων — είναι πιο εξωστρεφής και απενοχοποιημένη από ποτέ.

― Η ντροπή είναι για σένα ένα συναίσθημα που ξεπερνιέται ή ένα συναίσθημα που μαθαίνεις να συνυπάρχεις μαζί του; Μπορεί ενδεχομένως να λειτουργήσει και ως μια μορφή αυτοπροστασίας;

Η ντροπή που εμφανίζεται όταν κάνουμε κάτι που παρεκκλίνει από τον ηθικό μας κώδικα λειτουργεί πράγματι ως μια μορφή αυτοπροστασίας — σαν μια πυξίδα που μας δείχνει ότι έχουμε ξεφύγει με έναν τρόπο που δεν μας ταιριάζει. Αυτή η «χρήσιμη» ντροπή νομίζω πως έχει απαξιωθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια, τόσο κοινωνικά όσο και πολιτικά. Υπάρχει όμως και η ντροπή που προέρχεται από εξωγενείς παράγοντες και κοινωνικές συμβάσεις, και που καταλαμβάνει χώρο μέσα μας σταδιακά και ασυνείδητα. Αυτή η ντροπή θέλει κόπο και γενναιότητα για να φιλτραριστεί και τελικά να αποβληθεί.

― Αν έπρεπε να αφαιρέσεις τον τίτλο «Shame», ποια άλλη λέξη θα έμενε ως ο πραγματικός πυρήνας του άλμπουμ;

«People». Νομίζω πως θα μπορούσε να λέγεται και έτσι ο δίσκος, γιατί στον πυρήνα του βρίσκεται η ανθρώπινη φύση — και η ζωή και ο θάνατος που την εμπεριέχουν.

― Σε αυτό το άλμπουμ φαίνεται ότι παίζει ιδιαίτερο ρόλο και η εικόνα. Τα video clips σε σκηνοθεσία του David East - με γυρίσματα στο Cape Town - είναι εντυπωσιακά και δημιουργούν μια αίσθηση οπτικής και αισθητικής συνέχειας. Πώς προσεγγίσατε αυτό το σκέλος της εικόνας ως βραχίονα της συνολικής αφήγησης;

Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν οπτικό κόσμο που να ταξιδεύει παράλληλα με τη μουσική και να είναι συμβατός με την ενέργεια που θέλουμε να έχουν τα live μας. Αυτό το εγχείρημα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη νέα δισκογραφική εταιρεία που με εκπροσωπεί, τη Fine! Records, στην οποία είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων για την πίστη της σε αυτό το βήμα μου. Με τον David East, που υπογράφει τη σκηνοθεσία και την καλλιτεχνική επιμέλεια, οραματιστήκαμε έναν κόσμο που συνδέει την ευαλωτότητα των στίχων με τον ηλεκτρονικό και έντονο ήχο του άλμπουμ — κάπου ανάμεσα σε rave parties και φυσικά τοπία.

― Τι θα ήθελες να νιώθει κάποιος όταν τελειώνει την ακρόαση του «Shame»;

Θα ήθελα να νιώθει γεμάτος, αισιόδοξος και απελευθερωμένος.

― Tα τραγούδια σου συχνά και ιδίως το νέο άλμπουμ δίνουν την αίσθηση ότι έχουν «χτιστεί» με μεγάλη ακρίβεια. Πόσο χώρο αφήνεις στο τυχαίο;

Η δημιουργική διαδικασία ξεκινά πάντα με μια βουτιά στο άγνωστο. Αυτός ο δίσκος φτιάχτηκε αρκετά ενστικτωδώς, τόσο σε επίπεδο σύνθεσης όσο και παραγωγής. Μαζί με τον συμπαραγωγό και βασικό συνεργάτη μου, Βασίλη Νισσόπουλο, προσπαθήσαμε να διατηρήσουμε μέχρι τέλους την ανάγκη μας να φτιάξουμε κάτι διαφορετικό και τολμηρό.

― Υπάρχει ποτέ μια στιγμή που ένα τραγούδι «φεύγει» από εσένα όταν το παίζεις live; Σε φοβίζει ποτέ η ιδέα ότι το κοινό μπορεί να δώσει στα τραγούδια σου μια τελείως διαφορετική ανάγνωση από τη δική σου;

Πολλές φορές. Και η δική μου ανάγνωση των τραγουδιών μου αλλάζει μέσα στα χρόνια. Είναι ευχή να φεύγουν τα τραγούδια από εμένα και να βρίσκουν το κοινό τους. Δεν με φοβίζει κάτι τέτοιο — αντιθέτως, με συναρπάζει.

― Γράφεις μουσική και κάνεις sound design και για το θέατρο και οπτικοακουστικές παραγωγές. Δεδομένου ότι η μουσική για μια θεατρική παράσταση στις περισσότερες των περιπτώσεων διαρκεί όσο διαρκεί η παράσταση, σε αγχώνει ή σε απελευθερώνει αυτό;

Αυτό το παράλληλο επάγγελμα που ακολουθώ τα τελευταία χρόνια είναι απίστευτα δημιουργικό και με ωθεί σε κατευθύνσεις που δεν θα πήγαινα από μόνη μου. Τα θεμέλια αυτού του δίσκου και αυτή η στροφή στον ήχο μου ξεκίνησε μέσα από την μουσική που έγραψα για το «Fabulous Creatures», μία παράσταση σε σκηνοθεία Έμιλυ Λουίζου που έλαβε χώρα στο Λονδίνο πριν λίγα χρόνια.

― Πότε καταλαβαίνεις ότι ένα τραγούδι ή ένα έργο έχει τελειώσει; Είναι απόφαση ή αίσθηση;

Είναι αίσθηση. Ένα τραγούδι είναι σαν μια φωτογραφία μέσα στον χρόνο. Αρκεί να αποδίδει την αλήθεια της στιγμής. Δεν μπορείς να ζητάς από ένα τραγούδι να κάνει αυτό που ίσως θα κάνει το επόμενο τραγούδι.

― Υπάρχει κάτι με το οποίο συνειδητά έχεις αποφύγει μέχρι στιγμής να καταπιαστείς όταν γράφεις; Ένα συγκεκριμένο θέμα ή μια πλευρά του εαυτού σου;

Δεν νομίζω. Η μουσική είναι το μέρος όπου συναντάω πολλά από όσα αποφεύγω στην καθημερινότητα. Η δημιουργική διαδικασία συνδέεται αρκετά με το ασυνείδητο.

― Πόσο σε ενδιαφέρει να αναγνωρίζεται η καλλιτεχνική «υπογραφή» σου και πόσο να ανατρέπεις αυτήν την αναγνώριση πειραματιζόμενη με κάτι νέο;

Ο πειραματισμός με νέα πράγματα είναι κομμάτι της καλλιτεχνικής μου υπογραφής. Σε κάποιους μπορεί να αρέσει και σε άλλους όχι αλλά είμαι ο ίδιος άνθρωπος, με την ίδια υπογραφή, σε μια διαφορετική στιγμή στον χρόνο.

― Υπάρχουν επιρροές που δεν είναι μουσικές αλλά έχουν διαμορφώσει τον τρόπο που γράφεις;

Σίγουρα το θέατρο και ο κινηματογράφος με επηρεάζουν πολύ. Αλλά η βασική μου επιρροή είναι η ίδια η ζωή.

― Τι ρόλο παίζει η οικογένεια για εσένα; Τόσο αυτή από την οποία προέρχεσαι όσο και αυτή την οποία εσύ δημιουργείς;

Η οικογένεια είναι ταυτόχρονα σημείο εκκίνησης και σημείο επιστροφής, φτάνει να επιστρέφεις ένας καινούργιος άνθρωπος. Είναι οι πρώτες ιστορίες που κουβαλάς και, μεγαλώνοντας, αυτές που καλείσαι να επανανοηματοδοτήσεις. Είναι η αγάπη άνευ όρων, η θαλπωρή, η ζεστασιά.

― Ποιο είναι το μεγαλύτερο μάθημα που έχεις πάρει μέχρι στιγμής από την μητρότητα;

Η μητρότητα με έφερε αντιμέτωπη με μια νέα μορφή ευθύνης αλλά και τρυφερότητας.

― Η μουσική σου και η πορεία σου συχνά πατάνε με το ένα πόδι στην εγχώρια σκηνή και με το άλλο στη διεθνή. Είναι μια στρατηγική απόφαση ή κάτι που έρχεται οργανικά;

Τραγουδώντας στα αγγλικά εκ των πραγμάτων η μουσική μου απευθύνεται και στο εξωτερικό. Είναι μια συνειδητή απόφαση η οποία έχει να κάνει με τα κύρια ακούσματα μου αλλά δεν αποκλείω τον εαυτό μου από οποιαδήποτε άλλη προοπτική. Αν μου βγει να τραγουδήσω στα ελληνικά θα το κάνω.

― Έχοντας καταφέρει από νωρίς το πολυπόθητο switch γυρνάς ποτέ πίσω να σκεφτείς το «what if»; Τον εαυτό σου δηλαδή αν δεν είχε ασχοληθεί επαγγελματικά με τη μουσική και είχε μείνει στο νομικό ή κάποιο άλλο σχετικό επάγγελμα; Τι σου δίδαξε αυτή η μετάβαση;

Όχι ιδιαίτερα. Νομίζω ότι κάθε επιλογή ανοίγει έναν δρόμο και κλείνει πολλούς άλλους, και αυτό είναι μέρος της διαδικασίας. Η μετάβαση στη μουσική μου έμαθε να εμπιστεύομαι περισσότερο το ένστικτό μου.

― Πώς νιώθεις όταν ακούς το «In the Light» σχεδόν δεκαπέντε χρόνια μετά; Τι συμβολίζει για εσένα αυτό το τραγούδι;

Το βλέπω ως ένα στιγμιότυπο μιας άλλης εκδοχής του εαυτού μου. Έχει μια αθωότητα που με συγκινεί ακόμη.

― Υπάρχει κάτι που προσπαθείς να καταλάβεις μέσα από τη μουσική και ακόμα δεν το έχεις καταφέρει;

Νομίζω πως η μουσική είναι ακριβώς αυτός ο χώρος όπου δεν χρειάζεται να «καταλάβεις» τα πάντα. Αρκεί να έχεις την διάθεση να κάνεις την δουλειά, όπως λέει ο αγαπημένος μου Λέοναρντ Κοέν.

«I’m just payin' my rent every day, in the tower of song».