Σίφνος: Διήμερο ψηφιακό εργαστήριο για την ανάδειξη της κεραμικής παράδοσης

Φωτογραφικά αρχεία, ιστορικά τεκμήρια, κινηματογραφικό υλικό, κεραμικά αντικείμενα και προσωπικές μαρτυρίες ενώνονται σε ένα διήμερο συμμετοχικό εργαστήριο τεκμηρίωσης για την αγγειοπλαστική παράδοση της Σίφνου.

Το datathon διοργανώνει το Δίκτυο Αρχιπέλαγος στις 30 και 31 Οκτωβρίου 2026, στο Κτήριο Δραγάτση, στον Αρτεμώνα, με στόχο τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης της Σίφνου και την ανάδειξη της κεραμικής κληρονομιάς του νησιού.

Η έρευνα εστιάζει στους ανθρώπους που διαμόρφωσαν την τοπική αγγειοπλαστική, στα εργαστήρια, στις τεχνικές και στα εργαλεία, αλλά και στις ιστορίες που συνοδεύουν την κατασκευή και τη χρήση των σιφναίικων κεραμικών.

Το υλικό που θα συγκεντρωθεί θα συμβάλει στον σχεδιασμό της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου Κεραμικής Σίφνου στον Αρτεμώνα, συνδέοντας την ψηφιακή τεκμηρίωση με την παρουσίαση της παράδοσης στο ευρύ κοινό.

Το εργαστήριο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακές Κυκλάδες» του Δικτύου Αρχιπέλαγος, σε συνεργασία με τον Δήμο Σίφνου και το Σωματείο Αγγειοπλαστών Σίφνου. Η δράση εντάσσεται, επίσης, στη συμμετοχή του νησιού στο Δίκτυο Δημιουργικών Πόλεων της UNESCO, στον τομέα της χειροτεχνίας και της λαϊκής τέχνης.

Η συμμετοχή είναι δωρεάν, κατόπιν προεγγραφής, ενώ οι θέσεις είναι περιορισμένες. Το εργαστήριο απευθύνεται σε όλους, χωρίς να απαιτούνται προηγούμενες γνώσεις, και προσκαλεί κατοίκους, αγγειοπλάστες και εθελοντές να συνεισφέρουν ενεργά στην καταγραφή της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Τρεις συλλογές αποκαλύπτουν την ιστορία της κεραμικής

Στο επίκεντρο του datathon βρίσκονται τρεις συλλογές που φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της αγγειοπλαστικής παράδοσης της Σίφνου.

Η πρώτη είναι το φωτογραφικό αρχείο του Σωματείου Αγγειοπλαστών Σίφνου, το οποίο περιλαμβάνει υλικό από ενεργά και ιστορικά αγγειοπλαστεία του νησιού. Η δεύτερη είναι η Συλλογή Κεραμικών Κοσμά και Αριάδνης Ξενάκη, με χειροποίητα χρηστικά αντικείμενα, φωτογραφίες και τετράδια τεκμηρίωσης που συγκέντρωσαν από το 1966 και έπειτα ο καλλιτέχνης και αρχιτέκτονας Κοσμάς Ξενάκης και η σύζυγός του.

Η τρίτη είναι η λαογραφική συλλογή του Αντώνη Τρούλλου, στην οποία περιλαμβάνονται φωτογραφίες, κινηματογραφικές καταγραφές και κεραμικά αντικείμενα που συνδέονται με την αγγειοπλαστική ιστορία της Σίφνου.

Οι συμμετέχοντες θα αναζητήσουν στοιχεία για πρόσωπα, εργαστήρια, τεχνικές, εργαλεία και αντικείμενα, εμπλουτίζοντας τις περιγραφές του αρχειακού υλικού με γνώσεις και μαρτυρίες. Παράλληλα, η ερευνητική ομάδα θα πραγματοποιήσει συνεντεύξεις και θα καταγράψει προφορικές ιστορίες από ανθρώπους και φορείς του νησιού.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται, ακόμη, πρακτική εισήγηση για την καταλογογράφηση και την ανάρτηση υλικού στο Wikidata, σε συνεργασία με το Wikimedia Community User Group Greece. Πρόκειται για εργαλείο ανοιχτών δεδομένων που αξιοποιεί το Δίκτυο Αρχιπέλαγος για την ανάπτυξη του κοινοτικού ψηφιακού υλικού του.

Από την καταγραφή της αγγειοπλαστικής στις «Ψηφιακές Κυκλάδες»

Το Δίκτυο Αρχιπέλαγος ασχολείται συστηματικά με την καταγραφή της αγγειοπλαστικής παράδοσης της Σίφνου από το 2023. Με την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Σίφνου, υλοποίησε το έργο «Αγγειοπλαστική της Σίφνου», το οποίο περιλαμβάνει την ψηφιοποίηση ιδιωτικών αρχείων κεραμικής, την παραγωγή 12 ντοκιμαντέρ μικρού μήκους για ενεργά αγγειοπλαστεία του νησιού και διεπιστημονική έρευνα πεδίου.

Το νέο εργαστήριο αποτελεί συνέχεια αυτής της προσπάθειας και εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα «Ψηφιακές Κυκλάδες», που αποσκοπεί στη διαφύλαξη της τοπικής, προφορικής και κοινοτικής γνώσης των Κυκλάδων και στην εξασφάλιση ανοιχτής πρόσβασης σε αυτήν.

Το πρόγραμμα υλοποιείται με την οικονομική υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Μέσα από σειρά εργαστηρίων τεκμηρίωσης σε διαφορετικά νησιά, αναπτύσσεται μια δίγλωσση ψηφιακή υποδομή γνώσης για τη νεότερη πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων, με τη συμμετοχή των ίδιων των τοπικών κοινοτήτων.

Πληροφορίες για το εργαστήριο

Ημερομηνίες: 30 και 31 Οκτωβρίου 2026
Ώρες: 10:00–17:00
Τοποθεσία: Κτήριο Δραγάτση, Αρτεμώνας, Σίφνος
Είσοδος: Ελεύθερη με προεγγραφή, λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων.
Δηλώστε συμμετοχή εδώ.