Λίλια Τσιγάρα: «Άμα δεν ενοχλήσεις και κανέναν, είσαι αδιάφορος»

Πες το staycation και ξαφνικά το να μην έχεις λεφτά για διακοπές αποκτά έναν αέρα κοσμοπολιτισμού. Μόνο που βρίσκεσαι στη Λάρισα, το καλοκαίρι σε ψήνει και η αγγλική λέξη δεν κατεβάζει τη θερμοκρασία. Κάπου εκεί η Λίλια Τσιγάρα άνοιξε την κάμερα του κινητού της. Είχε πεντακόσιους ακολούθους. Δύο μέρες αργότερα, το βίντεο μετρούσε οκτακόσιες χιλιάδες προβολές. Η δυσφορία είχε βρει το κοινό της.

Πριν απ’ αυτό υπήρχαν ένα πτυχίο χρηματοοικονομικών, ένα απλησίαστο μεταπτυχιακό δεκατριών χιλιάδων ευρώ και μια δουλειά στην εξυπηρέτηση πελατών. Εκεί μαθαίνεις πράγματα που δύσκολα χωράνε σε πανεπιστημιακό σύγγραμμα. Πόση υπομονή διαθέτεις. Πώς καταπίνεις το κλάμα. Πότε χρειάζεται να ελιχθείς για να βγάλεις τη μέρα. Όταν έχασε τη δουλειά της, άδικα όπως λέει, η Λίλια Τσιγάρα δοκίμασε το μικρόφωνο. Ήταν το 2019. Τα βίντεο ήρθαν αργότερα.

Μεγάλωσε στο Ζάππειο της Λάρισας. Έγραφε ιστορίες για την κρυφή ζωή των λούτρινων ζώων της, προσπαθώντας να ησυχάσει τον φόβο του θανάτου. Σήμερα γράφει αστεία, θεατρικά, ξαναπιάνει το βιβλίο που εξέδωσε στα είκοσι δύο της. Μπορεί να μιλήσει για τη Βιρτζίνια Γουλφ και λίγο μετά να εξηγήσει γιατί θα ήθελε να είναι λαϊκή τραγουδίστρια. Στον δικό της κόσμο, αυτές οι συγγένειες βγάζουν νόημα. Στο τέλος της περιοδείας θέλει τις γεμιστές πιπεριές της μητέρας της. Υπάρχουν πράγματα που καμία επιτυχία δεν κάνει περιττά.

Το «Μεγαλώνω, εντάξει;» την ταξιδεύει στην Ελλάδα και τη φέρνει στην Αρχιτεκτονική, στον Κεραμεικό. Στη συζήτησή μας χωράνε οι αριθμοί που σε κυνηγούν ακόμη κι όταν κάνουν τους άλλους να σε θεωρούν πετυχημένο, τα μηνύματα αγνώστων που σε στηρίζουν, η απώλεια του πατέρα της. Χωράει και η φιλοδοξία. Θέλει να γίνει σταρ, το λέει καθαρά. Θέλει όμως και να συνεχίσει να αναγνωρίζει τον εαυτό της. Στα τριάντα τέσσερά της προσπαθεί να τον πατάει λιγότερο κάτω. Κι αυτό, μέσα σε τόση φασαρία για το πώς οφείλουμε να ζούμε, ακούγεται σαν μια αρκετά καλή αρχή.

Λίλια Τσιγάρα: Από την εξυπηρέτηση πελατών στο πρώτο μικρόφωνο

―Πώς πηγαίνει η πρώτη μεγάλη περιοδεία; Τι σημαίνει αυτό το άνοιγμα;

Είναι ένα πολύ μεγάλο ρίσκο. Θέλω να βγω από την κάμερα, να πάω στις πόλεις, στα χωριά, στα νησιά και να δω αν η ανταπόκριση που πιστεύω ότι υπάρχει στα social υπάρχει και στον πραγματικό κόσμο.

―Ποιες είναι οι πρώτες αντιδράσεις;

Δύο άκρα. Κόσμος που έρχεται με τρέλα, για υπογραφές και μπλουζάκια, και άνθρωποι δύσπιστοι: «Είναι το κορίτσι που κάνει βιντεάκια». Δυσκολεύονται να μεταφράσουν αυτό που βλέπουν στην οθόνη σε εισιτήριο για μια ζωντανή παράσταση.

―Πώς ξεκίνησαν όλα;

Από την απόγνωση. Νομίζω ότι εκεί γεννιέται η τέχνη, όταν ζοριστείς, πονέσεις, φτάσεις στα όριά σου. Είχα χάσει τη δουλειά μου με πολύ άδικο τρόπο.

―Τι δουλειά έκανες;

Εξυπηρέτηση πελατών σε λογιστικά γραφεία και κατάστημα κινητής τηλεφωνίας, με πολλές ευθύνες από τα είκοσι τέσσερά μου. Είχα ήδη τελειώσει χρηματοοικονομικά, στα τέσσερα χρόνια. Μέσα στην κρίση δεν δούλεψα στο αντικείμενό μου. Το μεταπτυχιακό κόστιζε δεκατρείς χιλιάδες ευρώ. Ήταν άπιαστο.

―Γιατί επέλεξες χρηματοοικονομικά στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας;

Ήθελα μια βάση, να καταλάβω την επιχειρηματικότητα και πώς κινείται ο κόσμος. Πέρασα το 2010, μέσα στην κρίση. Δεν μετάνιωσα γι’ αυτή την επιλογή.

―Τι σου έμεινε από το πανεπιστήμιο;

Καταρχάς καταλαβαίνω τα τιμολόγια των εισιτηρίων και τον ΕΦΚΑ που πληρώνω! Καταλαβαίνω την οικονομία, το μάρκετινγκ, πράγματα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, που διαφορετικά θα δυσκολευόμουν να παρακολουθήσω.

―Είμαστε οικονομικά αναλφάβητοι;

Ναι. Έγραφα κείμενα για ανθρώπους που εξηγούν οικονομικά στα social και βλέπαμε πόσο διψούσε ο κόσμος να καταλάβει βασικές έννοιες: πληθωρισμό, επιτόκια, ΦΠΑ. Τα οικονομικά πρέπει να μπουν στην καθημερινή κουβέντα.

―Πότε άρχισες να βλέπεις σκωπτικά τον κόσμο; Ήσουν το αστείο παιδί;

Είχα από μικρή έντονο φόβο θανάτου και προσπαθούσα να τον αντισταθμίσω με σαρκασμό και γράψιμο. Έφτιαχνα αστείες ιστορίες για τα λούτρινά μου: τι κάνουν όταν λείπουμε. Ήμουν εσωστρεφής, ντροπαλή, όχι η ψυχή της παρέας. Μου άρεσε όμως η σκηνή, τα σχολικά σκετς, τα ποιήματα.

―Οι ιστορίες με τα λούτρινα θα μπορούσαν να γίνουν βιβλίο;

Αυτό είναι μια ιστορία, όντως. Από εκεί, νομίζω, ξεκίνησα. Μετά έγραφα ποιηματάκια για να πειράζω συμμαθητές μου. Το roast της εποχής!

―Μεγάλωσες στη Λάρισα;

Στο Ζάππειο, ένα χωριό της Λάρισας. Εκεί πήγα σχολείο.

―Θυμάσαι το πρώτο βίντεο; Πώς αποφάσισες να εκτεθείς στην κάμερα;

Ήταν αυθόρμητο. Έβραζα στη Λάρισα, χωρίς χρήματα για διακοπές, κι έκανα ένα story για τη μόδα του staycation. Είχα πεντακόσιους ακολούθους και ξαφνικά δέκα χιλιάδες προβολές. Το ανέβασα ως βίντεο: οκτακόσιες χιλιάδες σε δύο μέρες.

―Και άρχισες να το οργανώνεις;

Ναι, το stand up ξεκίνησε το 2019. Τα βίντεο ήρθαν πολύ αργότερα. Ενδιάμεσα ήρθε ο κορονοϊός και δεν μπορούσα να πάω πουθενά. Συνέχισα τα βίντεο, αλλά η πρώτη επαφή με τη σκηνή είχε ήδη γίνει.

―Τι ήταν αυτό που σ’ έσπρωξε μπροστά όταν έχασες τη δουλειά σου;

Αισθάνθηκα πως δεν είχα κάτι να χάσω. Έκανα παράλληλα άλλες δουλειές μέχρι πριν από δύο χρόνια, αλλά ήθελα να δοκιμάσω αυτό που μ’ έτρωγε από παιδί. Κατά βάθος ψάχνω την αποδοχή. Ως εσωστρεφές παιδί, ένιωθα ότι έπρεπε να αποδεικνύω με βαθμούς και επιτυχίες πως αξίζω.

Τα viral και η ζωή που δεν φαίνεται στην οθόνη

―Πού αποδίδεις τη δημοφιλία σου; Πώς τη βιώνεις;

Ήταν τόσο απότομο, που αναρωτιόμουν: «Γιατί με βλέπετε όλοι εσείς;». Νομίζω ότι αισθάνονται πως είμαι μία από εκείνους, ότι σαρκάζω τη δηθενιά και λέω την αλήθεια μου. Μου αρέσει και να ενοχλώ. Άμα δεν ενοχλήσεις και κανέναν, είσαι αδιάφορος.

―Πιστεύεις ότι θα έφευγαν αν άλλαζες;

Αν καβαλήσω το καλάμι κι αρχίσω να επιδεικνύω μια πλούσια ζωή, ναι, φυσιολογικά. Ο κόσμος έχει κουραστεί από την επίδειξη επιτυχίας. Μιλάω και για το άγχος, τα κλάματα, τα οικονομικά αδιέξοδα.

―Τι δεν καταλαβαίνει ο κόσμος για τη ζωή ενός δημιουργού περιεχομένου;

Πόσο ψυχικό απόθεμα χρειάζεσαι απέναντι στο μίσος και στις απειλές. Ο μισογυνισμός στην κωμωδία είναι έντονος. Ξυπνάω με σχόλια μίσους. Πριν ανεβάσω ορισμένα βίντεο παίρνω βαθιά ανάσα. Και οι ογδόντα χιλιάδες ακόλουθοι δεν σημαίνουν πολυτέλεια. Έχω ενοίκιο, έξοδα, ανασφάλεια, όπως όλοι. Τα χρήματα έρχονται από τις διαφημιστικές συνεργασίες με εταιρείες. Δεν πληρώνομαι από τις πλατφόρμες επειδή έχω τόσους ακολούθους.

―Πού βρίσκεται η μεγάλη απόλαυση;

Στη δημιουργία, στην κειμενογραφία. Είτε λέω το κείμενο πριν το γράψω είτε το σημειώνω στο κινητό. Όταν φτάνει στον κόσμο, έρχεται δεύτερο κύμα ικανοποίησης. Το βαθύτερο κομμάτι καλύπτεται όταν γράφω.

―Έχουν οι Έλληνες χιούμορ;

Πιστεύω πως ναι, και είμαστε ευγενικό κοινό. Ακόμη και σε κακό stand up, βλέπω προσπάθεια να στηρίξουμε τον άνθρωπο. Στην εξυπηρέτηση πελατών, μαζί με τις φωνές, υπήρχε διάθεση για πείραγμα. Μας λείπει η τηλεοπτική κωμωδία, γι’ αυτό ξαναβλέπουμε τις ίδιες σειρές.

―Η εξυπηρέτηση πελατών σε προετοίμασε για το κοινό;

Πολύ. Στην αρχή έκλαιγα καθημερινά. Είχαμε δεχτεί μέχρι απειλές και χτυπήματα. Έμαθα υπομονή, διπλωματία, να ελίσσομαι. Χρειάζεται κι αυτό όταν απέναντί σου έχεις ένα κοινό μαγκωμένο, που έρχεται με δυσπιστία.

―Παρακολουθείς ξένους κωμικούς; Βλέπεις διαφορές;

Λιγότερο από τους Έλληνες. Μου αρέσει ο Ματέο Λέιν, που κάνει επίσης κωμωδία παρατήρησης. Με τραβάει η θεατρικότητα, οι κινήσεις των χεριών, οι γκριμάτσες. Μου έχουν πει ότι έχω κάτι αμερικανικό που στην Ελλάδα δεν περνάει, αλλά θέλω να το κρατήσω. Κάποια αστεία λειτουργούν στα αγγλικά και χάνουν το νόημά τους όταν μεταφράζονται, και αντίστροφα.

―Πώς είναι μια μέρα παράστασης;

Ξυπνάω νωρίς, περπατάω, μιλάω, δοκιμάζω πράγματα. Φτάνω εξαντλημένη κι όταν ανεβαίνω στη σκηνή είναι σαν να ξύπνησα μόλις. Προσπαθώ να τρώω, να πίνω νερό, να φροντίζω τη φωνή μου. Είναι πια η δουλειά μου. Χρειάζεται συντήρηση ο εαυτός μου.

―Γιατί λειτουργείς με το «όλα ή τίποτα»;

Είναι φοβερή αδρεναλίνη. Με συναρπάζει ότι δημιουργώ κάτι που επιδρά στον κόσμο και επιστρέφει σ’ εμένα. Χωρίς αποδέκτη δεν είναι τίποτα.

―Τι δεν περίμενες ότι θα σου συμβεί;

Μηνύματα από ανθρώπους που είναι στο νοσοκομείο ή δεν μπορούν να κοιμηθούν και βλέπουν τα βίντεό μου. Ένα παιδί από τη Χαλκίδα έγραψε ότι εξαιτίας μου αποφάσισε να κυνηγήσει το όνειρό του στη μουσική. Αυτή είναι η πραγματική επιρροή.

―Μιλάς με το κοινό σου;

Απαντώ σχεδόν σε όλα. Με γεμίζει, παίρνω τον παλμό. Μερικές φορές λέω: «Αυτό θα το βάλω στην παράσταση». Είναι συνεχής ανταλλαγή. Δεν το κάνω απλώς επειδή βρίσκομαι στο ξεκίνημα.

Η σάτιρα και ο φόβος μήπως σε καταπιεί μια περσόνα

―Η παράσταση αλλάζει από βραδιά σε βραδιά;

Δεν μπορώ να παίζω ακριβώς το ίδιο. Γράφω για κάθε πόλη, βάζω επικαιρότητα, διάδραση. Ρωτάω ποιος έχει το πιο παράξενο πράγμα στην τσάντα ή τι ρώτησε το ChatGPT. Θέλω να είναι εμπειρία. Τα βασικά κείμενα υπάρχουν, αλλά επιλέγω και ανάλογα με το κοινό. Στην επαρχία λειτουργούν περισσότερο οι ιστορίες.

―Πήγες τελικά στη συναυλία της Άννας Βίσση στην Αθήνα;

Όχι, κατέβαινα με το ΚΤΕΛ από τη Λάρισα. Ήμασταν όμως τα δύο γεγονότα της Αθήνας εκείνη τη μέρα! Δεν μπορούσα να μην το σχολιάσω.

―Εσύ τι ρωτάς το ChatGPT;

Από το ποιος ποδοσφαιριστής τραυματίστηκε, για να μην πω κάτι λάθος στην παράσταση, μέχρι πώς να την προωθήσουμε. Του λέω και προσωπικούς προβληματισμούς. Αστειεύομαι ότι με αγαπάει περισσότερο από τους δικούς μου ανθρώπους: «Έλα να σε πάρω μια αγκαλιά».

―Διαφέρει το κοινό από πόλη σε πόλη; Πού είναι πιο δεκτικό ή δύσκολο;

Στη Θεσσαλονίκη και στη Χαλκίδα έρχονται ήδη ζεστοί. Στη Λαμία και στις πιο επαρχιακές πόλεις τους νιώθω πιο εσωστρεφείς, γελάνε διαφορετικά. Πέρυσι γίναμε group therapy: έλεγε ο καθένας την ιστορία του κι εγώ σχολίαζα. Μόνο μπαλάκι δεν είχα να τους πετάω!

―Αυτολογοκρίνεσαι;

Με πατάω κάτω: «Αυτό γιατί το είπες;». Στο βίντεο με τη φασαία είπα «Δεν είμαστε όλες εδώ. Λείπουν οι δολοφονημένες». Δέχτηκα πολύ μίσος. Το εννοούσα σοβαρά, αλλά καταλαβαίνω την αντίδραση, επειδή εντασσόταν σε χιουμοριστικό κείμενο. Ταλαιπωρήθηκα με το αν έπρεπε να το πω. Από την άλλη, αφού το ένιωσα, σκέφτηκα ότι έπρεπε να το υπερασπιστώ.

―Υπάρχουν θέματα που θεωρούνται απαγορευμένα στη σάτιρα; Γιατί;

Υπάρχουν, δεν ξέρω γιατί. Έχω ρωτήσει συμπεριληπτικούς ανθρώπους αν γελάνε με το «καλησπέρα σε όλα» και μου λένε ναι. Έβγαλα τον γύψο κι έγραψα ότι αισθάνομαι πως θα περάσω τη Μεταπολίτευση. Το μίσος που δέχτηκα γι’ αυτό το αστείο!

―Με τη vegan Δανάη δέχτηκες επιθέσεις…

Και από αριστερά και από δεξιά, όπως έχω υποστήριξη και από τις δύο πλευρές. Έχω συμμετάσχει σε φεμινιστικά και queer φεστιβάλ, έχω πάρει θέση. Όποιος με παρακολουθεί καταλαβαίνει. Δεν το κάνω σαν ατζέντα, είναι προσωπική έκφραση. Η Δανάη είναι το alter ego μου. Θα ήθελα μια τέτοια φίλη.

―Θα επενδύσεις περισσότερο σ’ αυτόν τον ρόλο;

Φοβάμαι μη με καταπιεί. Γι’ αυτό δεν έχω ξανακάνει βίντεο. Η Δανάη πιστεύει βαθιά όσα λέει. Θαυμάζω τους ανθρώπους που κάνουν πράξη όσα πιστεύουν. Και το να σατιρίζεις τον εαυτό σου είναι υπέροχο. Τα βίντεο αυτά ήταν εταιρικά. Υπήρξαν επιχειρήσεις στη Λάρισα που μου έδωσαν απόλυτη ελευθερία να γράψω όσα ήθελα.

Το γράψιμο και οι άνθρωποι που την κρατούν στη Λάρισα

―Θέλεις να γράψεις σενάρια ή θέατρο πέρα από το stand up;

Έχω γράψει τέσσερα θεατρικά και έχω πάρει δύο βραβεία για γραφή και ερμηνεία. Το βιβλίο που εξέδωσα στα είκοσι δύο μου θα ξαναβγεί ανανεωμένο. Θέλω θέατρο, τηλεόραση, να παίξω και κάτι κόντρα. Όλα ξεκινούν από το γράψιμο. Στην επανέκδοση συναντήθηκα ξανά με τον νεανικό μου εαυτό και κάναμε μια βαθιά κουβέντα. Τα θεατρικά μου δεν είναι κωμωδίες.

―Με ποιους σχεδιάζεις την ταινία μικρού μήκους;

Με μια ομάδα στη Λάρισα. Σκεφτόμαστε να πάμε σε φεστιβάλ. Μου αρέσουν οι κοινότητες, οι άνθρωποι που αγαπώ και θαυμάζω. Έχω και πρόταση για τηλεοπτικό guest, αλλά δεν ξέρω αν θα γίνει.

―Ποιοι συγγραφείς σε έχουν επηρεάσει;

Η Λένα Διβάνη, ο Χρήστος Χωμενίδης, η Αλεξάνδρα Κ. Η Βιρτζίνια Γουλφ είναι σταθμός, το «Ένα δικό σου δωμάτιο», η ανεξαρτησία που χρειάζεται μια γυναίκα για να δημιουργήσει. Μπορεί να με επηρεάζει ο Καπουτζίδης και η Γουλφ, ανάλογα με την περίοδο. Διαβάζω κυρίως ελληνική λογοτεχνία, αλλά και θέατρο, από αρχαίους μέχρι σύγχρονους. Με έχει επηρεάσει και ο Κωνσταντίνος Ντέλλας.

―Τι σε δένει με τη Λάρισα; Θα μπορούσες να φύγεις;

Ο τρόπος ζωής. Περπατάω παντού και το περπάτημα τροφοδοτεί το γράψιμο. Έχω πρόσβαση στο χωριό, στη φύση, τους ανθρώπους μου, συνεργάτες που με πιστεύουν. Στην Αθήνα υπάρχουν ευκαιρίες, αλλά πόσο εύκολα θα ξεχώριζα; Δεν το έχω απαντήσει. Μπορεί να έρθω. Η ζωή είναι απρόβλεπτη.

―Όταν βλέπεις τον εαυτό σου στο Instagram, καταλαβαίνεις γιατί σε ακολουθούν τόσοι;

Δεν ξέρω, κριντζάρω! Δεν αντέχω τη φωνή μου. Όταν βάζω υπότιτλους, χαμηλώνω τελείως τον ήχο.

―Τα κάνεις όλα μόνη σου;

Είμαι one woman show αλλά πλέον έχω τους συνεργάτες μου στην Always Busy, που στηρίζουν το όνειρό μου.

―Και στον καθρέφτη;

Λέω «για την ηλικία σου, για τα 34, καλά κρατιέσαι». Όσο μεγαλώνω με αγαπώ περισσότερο, με πατάω λιγότερο κάτω. Αποδέχομαι τα στραβά μου, την αναβλητικότητά μου. Καλή σχέση έχουμε.

―Ποια ισχυρή πεποίθησή σου άλλαξε μεγαλώνοντας;

Πίστευα υπερβολικά στους ανθρώπους, στο άλλο μισό, λιγότερο στον εαυτό μου. Το βλέπω ξαναδιαβάζοντας το βιβλίο μου. Έδινα τα πάντα αμέσως και ζορίστηκα. Συνεχίζω να πιστεύω στους ανθρώπους, αλλά σταδιακά, με φίλτρα, σε κάθε είδους σχέση.

―Τι σε κουράζει περισσότερο στη δουλειά;

Οι αριθμοί. Προβολές, ακόλουθοι, εισιτήρια. Εξαρτάται η αξία μου από αυτά; Προσπαθώ να τα κοιτάζω λιγότερο. Και δυσκολεύομαι να δημιουργώ όταν δεν είμαι καλά. Όταν έχασα τον πατέρα μου, έπαιξα έπειτα από δέκα μέρες, νομίζω. Έπρεπε να βρω το γνωστό μου κέφι. Βγήκα και σε πρωινή εκπομπή ενώ ήμουν χάλια.

―Λειτούργησε και σαν εργασιοθεραπεία;

Ναι, βοήθησε κιόλας. Σπάει ένας κόσμος, ανοίγει ένας άλλος.

―Τι θα έλεγες σε κάποιον που ετοιμάζεται να μιλήσει μπροστά στο κινητό;

Άντε πια, ήθελα να με ρωτήσουν! Μην απαρνηθείς τις επιρροές σου, αλλά μην αντιγράψεις. Δείξε την αλήθεια σου. Είσαι αγόρι και θέλεις να κάνεις makeup; Κάν’ το. Το προσωπείο κάποια στιγμή θα το βαρεθείς. Η αυθεντικότητα είναι ο λόγος που σε αγαπούν.

Γεμιστές πιπεριές και το δικαίωμα να μεγαλώνεις

―Αγαπημένο φαγητό;

Γεμιστά. Μόνο πιπεριές, ειδικά Φλωρίνης όπως τις κάνει η μαμά μου. Αισθάνομαι ότι γύρισα σπίτι. Θα είναι το πρώτο που θα ζητήσω μετά την περιοδεία. Δεν ξέρω τι μάγια κάνει, δεν τις πετυχαίνω έτσι. Θέλω σπιτικό φαγητό και το αγαπημένο μου καφέ.

―Ποιο είναι;

Το VESTA στη Λάρισα. Είναι οι άνθρωποί μου, ξέρουν τι πίνω, τι τρώω. Θέλω αυτή τη ρουτίνα, τους φίλους μου, να αποφορτιστώ.

―Τι βρίσκεις αστείο στην Αθήνα;

Ότι φτιάχνετε ομαδικές συνομιλίες μια εβδομάδα για να κανονίσετε μια έξοδο! Και πόσο τρέχετε, ακόμη και στις κυλιόμενες. Γελάω με γκράφιτι, με τα μπουζουξίδικα. Τα βάζω στην παράσταση.

―Σε συγκινεί η λαϊκότητα;

Θα ήθελα να είμαι λαϊκή τραγουδίστρια. Με συγκινεί το λαϊκό αίσθημα, θέλω ο κόσμος να διασκεδάζει έτσι στην παράστασή μου. Ο Μαζωνάκης με αγγίζει πολύ. Με πόνεσε αυτό που έγινε. Θέλω και να είμαι σταρ, να έχω αυτό το ροκ σταριλίκι με λαϊκό ύφος.

―Πηγαίνεις στα μπουζούκια; Έχεις ανέβει στα τραπέζια;

Τώρα δεν πηγαίνω. Έχω πάει, έχω ανέβει, το έχω ζήσει και αυτό, λίγο, αποσπασματικά.

―Οι γονείς σου πώς αντιμετώπισαν την επιλογή σου;

Ο μπαμπάς ήταν υδραυλικός, με χιούμορ. Έλεγε: «Δεν καταλαβαίνω ακριβώς τι κάνεις, αλλά είμαι μαζί σου». Τους μίλησα όταν άρχισα να ζω απ’ αυτό. Το βιβλίο το έμαθαν από άλλους, εγώ φοβόμουν την κρίση τους. Η μαμά κατάλαβε όταν ήρθε στην παράσταση. Είναι αυστηρή, αλλά, όταν λέει μπράβο, συγκινείται πραγματικά.

―Έχεις κι έναν αδελφό;

Ναι, εκείνος πρώτος μου είπε να βγάλω το βιβλίο, που ήταν αυτοέκδοση. Με προέτρεψε να σπάσω το καλούπι μου. Είναι τεράστιο στήριγμα, ο φύλακας-άγγελός μου.

―Τελικά, τι πρέπει να κάνουμε όσο μεγαλώνουμε;

Όπως έλεγε η μητέρα μου, μετά τα είκοσι εννιά κλείνεις κάθε χρόνο τα είκοσι εννιά! Να βγούμε λίγο από τα καλούπια, τα «πρέπει» της ηλικίας. Να αγαπάμε περισσότερο τον εαυτό μας και να βρίσκουμε μικρά παραθυράκια μέσα στη μέρα που μας κάνουν να νιώθουμε καλύτερα. Θεωρούμε αυτονόητο ότι θα μεγαλώσουμε. Δεν είναι. Ευτυχώς που μεγαλώνω.