The Βrutalist: Ο σκληρός πυρήνας της αρχιτεκτονικής ομορφιάς

Ούγγρος αρχιτέκτονας που επιβίωσε από τη φρίκη των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης φτάνει στις ΗΠΑ το 1947 με το όραμα μιας νέας ζωής. Όμως ακόμη και στη νέα του πατρίδα, με την ελευθερία δεδομένη και τα εχέγγυα ενός άνετου βίου εξασφαλισμένα χάρη στην προστασία του οραματιστή κροίσου Χάρολντ βαν Μπιούρεν, που θέλει να φτιάξει ένα αρχιτεκτονικό κοινοτικό κέντρο στη μνήμη της μητέρας του, ο εμιγκρές Λάζλο Τοθ δυσκολεύεται να προσαρμοστεί. Η αγωνία του εντείνεται από τις αμφιβολίες του για το αν και πότε θα καταφέρει να ξανασυναντήσει την αγαπημένη του σύζυγο Ερζέμπετ, με την οποία είχαν χωριστεί με τη βία. 

Είναι μόλις η τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του Κόρμπετ. Το «The brutalist» δικαιώνει την εμφανή φιλοδοξία των δύο προηγούμενων δημιουργιών του («Η γέννηση ενός ηγέτη», «Vox lux») αλλά και τον θόρυβο που δημιουργήθηκε γύρω απ’ αυτό, ξεκινώντας από το βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ της Βενετίας και φτάνοντας μέχρι τις υποψηφιότητες για 10 βραβεία Όσκαρ. Η διάρκειας 215 λεπτών ταινία του 37χρονου Αμερικανού ηθοποιού-σκηνοθέτη είναι ένα επικό κατασκεύασμα, που τολμάει να στραφεί στα σκληρά, κατάμαυρα πεδία της Ιστορίας με όχημα την περιπέτεια ενός οραματιστή αρχιτέκτονα. Χωρισμένο σε τρία μέρη και με ένα χρονικό διάλειμμα 15 λεπτών που ενσωματώνεται με πρωτοτυπία στο φιλμ, το «The Brutalist» διαθέτει μια μεγαλοπρέπεια που είναι δύσκολο να της αντισταθείς. Ο Κόρμπετ αφηγείται όλη σχεδόν τη ζωή του Λάζλο, από το 1947 έως το 1980, με μια ριζοσπαστική ματιά που δεν πηγάζει μόνο από την επιλογή του υλικού (είναι η πρώτη ταινία που γυρίστηκε σε VistaVision εδώ και πολλά χρόνια) αλλά και με το κοφτερό ύφος μιας αμείωτης, επώδυνης έντασης που συνοδεύει σε κάθε βήμα τον ήρωά του. Το υψηλό επίπεδο του φιλμ –φωτογραφία, μοντάζ, καλλιτεχνική διεύθυνση, μουσική– είναι εντυπωσιακό και, σε συνδυασμό με τις άψογες ερμηνείες (πραγματικά δεν μπορείς να ξεχωρίσεις ποιος είναι καλύτερος από τους Μπρόντι, Τζόουνς, Πιρς), το θέαμα είναι ασυναγώνιστο. Τίποτε όμως δεν θα ήταν το ίδιο χωρίς την εστίαση του σεναρίου στον αρχιτεκτονικό πυρήνα του φιλμ. «Γιατί αρχιτεκτονική;» ρωτάει ο βιομήχανος από την Πενσιλβάνια τον προστατευόμενό του. «Υπάρχει καλύτερη περιγραφή ενός κύβου από την ίδια την κατασκευή του;» απαντάει ο Λάζλο Τοθ και αρχίζει να παραθέτει τους λόγους που τον έκαναν να στραφεί στον σχεδιασμό και την κατασκευή κτιρίων, μνημείων και συναγωγών. Τα 2/3 της ταινίας είναι σχεδόν αριστουργηματικά και, παρά τη μεγάλη διάρκειά της, κυλούν σαν νεράκι.

Η σύνδεση της προσωπικής ιστορίας του ταλαντούχου αρχιτέκτονα μ' εκείνη του αδίστακτου μαικήνα και η ενσωμάτωσή τους στα κοφτερά πολιτικά σύμβολα της κάθε εποχής (Ολοκαύτωμα, αμερικανικό όνειρο, μεταναστευτικό, καπιταλισμός, ιουδαϊσμός) προσφέρει ένα απαράμιλλο θέαμα για τη φύση της δημιουργίας και τη σχέση της με την καταστροφή. Ένα θέαμα με καθηλωτικές δραματουργικές στιγμές, που αποκτά μορφή μέσα από τα πρωτοποριακά αρχιτεκτονικά σχέδια του ήρωα και τα ηθικά διλήμματα που τον συνοδεύουν. Όμως το συζητήσιμο και αδύναμο φινάλε δείχνει αταίριαστο πλάι στην ιδιοφυή κατασκευή της πάλης του φωτός με το σκοτάδι που προηγείται. Ακόμη κι έτσι, το «The Brutalist» κλείνει πονηρά το μάτι στον θεατή σχετικά με τα ουσιώδη ερωτήματα γύρω από την πραγματική αξία του ταξιδιού και, κυρίως, του προορισμού. Μοιάζει σαν ο Κόρμπετ να διαλύει μόνος του τα θεμέλια του αριστουργήματος που υποσχέθηκε, υπογράφοντας μια άνιση παραβολή για το τέλος του δυτικού πολιτισμού, την οποία πάντως θα συζητάμε για πολύ καιρό.