Όταν η Ειρήνη Παπά έπαιζε σε ιταλικά θρίλερ

Τι περισσότερα μπορεί κάποιος να γράψει για τη ζωή, τις ταινίες και την γενικότερη προσφορά της μεγάλης Ελληνίδας ηθοποιού Ειρήνης Παπά; Πριν λίγες μέρες έκλεισε τα 91 χρόνια ζωής (ή τα 94, οι πηγές διίστανται), μένει εδώ και χρόνια στην αγαπημένη της γενέτειρα, εκεί που μεγάλωσε, στο Χιλιομόδι Κορινθίας και θεωρείται μία από τις Ελληνίδες που πραγματικά έκαναν διεθνή καριέρα. To όνομα της παραμένει επίκαιρο μέχρι σήμερα.

Από νεαρή ηλικία, μόλις από τα 15 της, άρχισε να ασχολείται με το τραγούδι, το χορό και το ραδιόφωνο, ενώ λίγο αργότερα ξεκίνησε μαθήματα υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Η πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση έγινε το 1948, ήταν 19 ετών τότε, στην δραματική ταινία «Χαμένοι Άγγελοι» του Νίκου Τσιφόρου και της Φίνος Φιλμ, με πρωταγωνιστές τον  Χρήστο Τσαγανέα και τη Σμαρούλα Γιούλη. Λέγεται πως ένα χρόνο πριν, ο Αλέκος Σακελάριος την είδε τυχαία στο Σύνταγμα και εντυπωσιάστηκε από το περπάτημα και τον «αέρα» της, σαν να έβλεπε «μία ζωντανή Καρυάτιδα». Tην παρουσίασε στον Φιλοποίμενα Φίνο, όπου πρωτοεμφανίστηκε στην ταινία «Χαμένοι Άγγελοι», ενώ την ίδια χρονιά έπαιξε στη Λυρική Σκηνή, στην επιθεώρηση του Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου, «Άνθρωποι… Άνθρωποι». Άλλη λένε ότι την ανακάλυψε πρώτος ο Κωνσταντινοπολίτης σκηνοθέτης, ηθοποιός και παραγωγός Ελία Καζάν.

Στη συνέχεια ακολούθησε μία λαμπρή κινηματογραφική καριέρα με πολλούς πρωταγωνιστικούς ρόλους σε γνωστές ταινίες όπως «Τα Κανόνια του Ναβαρόνε», «Ζ», «Αλέξης Ζορμπάς», «Ηλέκτρα», «Τρωάδες», «Μπουμπουλίνα», «Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι» και άλλες. Οι δεκαετίες του ’60, ’70 και ’80 ήταν πολύ παραγωγικές για την Ειρήνη Παπά (πραγματικό όνομα Ειρήνη Λελέκου), με πολλούς πρωταγωνιστικούς ρόλους σε ευρωπαϊκές και αμερικάνικες παραγωγές (ακόμα και σε παραγωγές από το Μαρόκο και τη Λιβύη), κυρίως ιστορικά, πολεμικά, ακόμα και θρησκευτικά δράματα.

Το 1971 και το 1972 η Ειρήνη Παπά έπαιξε και σε δύο ιταλικές παραγωγές που θα θέλαμε να μάθουμε αν αργότερα τις αποκήρυξε, αν και δεν το νομίζουμε. Μπορεί και οι δύο ταινίες να μην ήταν αριστουργήματα αλλά είχαν αρκετά στοιχεία και αρετές που τις απομάκρυναν αρκετά από κάποιες κακές b-movies. Η πρώτη ταινία είναι το «Oasis of Fear» (ή «Βρώμικη Κυρία» στα ελληνικά ή «An Ideal Place to Kill» ή «Un posto ideale per uccidere» στα ιταλικά) του 1971 του Ουμπέρτο Λένζι και η δεύτερη το «Don’t Torture a Duckling» (ή «Σατανάδες της Κολάσεως» στα ελληνικά ή «Non si sevizia un paperino» στα ιταλικά) του Λούτσιο Φούλτσι του 1972.

Ναι, καλά διαβάσατε. Η Ειρήνη Παπά είχε παίξει σε δύο ταινίες, έστω σε πιο δεύτερους – αν και σημαντικούς για την πλοκή  – ρόλους, σε ταινίες δύο εκ των πιο cult Ιταλών σκηνοθετών, πατριάρχες του exploitation, giallo, euro-crime και horror σινεμά, Ουμπέρτο Λένζι και Λούτσιο Φούλτσι.

Ο Ουμπέρτο Λένζι, γνωστός τη δεκαετία του ’70 για τις poliziottesco-αστυνομικές ταινίες του ή σπαγγέτι crime, γύρισε το πρώτο ιταλικό φιλμ με κανίβαλους το 1972, το «Man from the Deep River», ένα παράδοξο κινηματογραφικό είδος που άνθισε τη δεκαετία του ’70 και στις αρχές του ’80, με τίτλους όπως «Cannibal Ferox» (πάλι του Λένζι), «Emmanuelle and the Last Cannibals» του Τζο Ντ’Αμάτο και φυσικά το «Cannibal Holocaust» του Ρουγκέρο Ντεοντάτο. Γενικά ότι ταινίες με κανίβαλους βλέπατε την εποχή της βιντεοκασέτας, είχαν ιταλική υπογραφή.

Από την άλλη, ο Λούτσιο Φούλτσι άφησε μεγαλύτερο έργο από τον Ουμπέρτο Λένζι, αν και στους δύο σκηνοθέτες τα όρια μεταξύ καλού, κακού και cult ήταν πολύ στενά. Από τις κωμωδίες με τον Τοτό, τον Φράνκο και Τσίτσο, μέχρι τα σπαγγέτι γουέστερν, τις giallo ταινίες τη δεκαετία του ’70 (ένα καθαρά ιταλικό είδος ψυχολογικών θρίλερ και ταινιών τρόμου, με έντονο και το ερωτικό στοιχείο) και κυρίως τις ταινίες υπερφυσικού τρόμου, ο Λούτσιο Φούλτσι πέθανε το 1996 στη Ρώμη σε ηλικία 68 χρονών, πικραμένος και με πολλά οικονομικά προβλήματα. Άφησε όμως πίσω του ταινίες όπως «The Beyond» (γνωστό σαν «Η 7^η Πύλη της Κολάσεως» στην Ελλάδα), «Zombi 2» (με την αδιανόητη σκηνή μάχης ενός ζόμπι με έναν… καρχαρία στο βυθό της θάλασσας), το σκληρό «The New York Ripper» («Ο Αντεροβγάλτης της Νέας Υόρκης»), το αστυνομικό «Contraband», το giallo «A Lizard in a Woman’s Skin» , «Η Πόλη των Ζωντανών Νεκρών» και «Η Μαύρη Γάτα», μεταξύ άλλων.

Η Ειρήνη Παπά έπαιξε σε αυτές τις δύο ταινίες, με τους απίθανους ελληνικούς τίτλους, στις αρχές της δεκαετίες του ’70, δύο πραγματικά ενδιαφέρουσες ταινίες που ίσως το 2020 φαίνονται αρκετά ξεπερασμένες αισθητικά και θεματικά. Στην πρώτη, το «Oasis of Fear» («Βρώμικη Κυρία») μία από τις πρώτες ταινίες της Ορνέλλα Μούτι, η Ειρήνη Παπά παίζει την Μπάρμπαρα, μία κυρία που καλεί ένα ζευγάρι σε ένα παιχνίδι με σεξ και απροσδόκητη τροπή. Από τις πιο explicit ταινίες της Ειρήνης Παπά. Το «Don’t Torture a Duckling» («Σατανάδες της Κολάσεως», απίστευτος ελληνικός τίτλος) ήρθε μία χρονιά αργότερα, το 1972, και είναι ένα ανατριχιαστικό φιλμ υπερφυσικού τρόμου, με φόντο ένα ιταλικό χωριό του νότου και τους μυστηριώδεις φόνους παιδιών. Η Ειρήνη Παπά εμφανίζεται για λίγα λεπτά στην ταινία, αλλά ο ρόλος της – σαν ηρωίδα σε αρχαία τραγωδία – είναι σημαντικός για την εξέλιξη και την πλοκή του φιλμ.

Το 2020 δεν ξέρω πού μπορούν να βρεθούν αυτά τα δύο φιλμ, δεν ξέρω αν υπάρχουν σε κόπιες στα εναπομείναντα DVD club της γειτονιάς, σίγουρα όχι στις δημοφιλείς streaming πλατφόρμες (πολύ weird για τις βιβλιοθήκες τους) αλλά θα σας πρότεινα να τα ψάξετε μέσα από κάποιο μεγάλο online shop.