Kontakthof: Η ανθρώπινη επαφή στο επίκεντρο του έργου της Πίνα Μπάους

Ο τίτλος «Kontakthof» σημαίνει στην κυριολεξία «αυλή επαφών» — έναν τόπο όπου οι άνθρωποι συναντιούνται, συγκρούονται, εκτίθενται και δοκιμάζουν τα όρια της οικειότητας. Η παράσταση που ανεβαίνει στο Εθνικό Θέατρο (κτίριο Τσίλλερ, Αγίου Κωνσταντίνου 22-24) συντίθεται από σειρά μικρών σκηνών χωρίς εμφανή πλοκή, οι οποίες περιστρέφονται γύρω από την ανθρώπινη επαφή, τη σεξουαλικότητα, τη βία, τη σαγήνη και την αμηχανία. Η πρώτη σκηνή, όπου οι χορευτές παρουσιάζουν το σώμα τους στο κοινό, λειτουργεί σαν σχόλιο για το πώς οι άνθρωποι γίνονται αντικείμενα αξιολόγησης και επιθυμίας. Πρόκειται για την είσοδο σε έναν κόσμο όπου η έκθεση είναι κανόνας και όχι εξαίρεση.

Η επιστροφή του Kontakthof στο Εθνικό Θέατρο δεν αποτελεί απλώς μια αναβίωση ενός ιστορικού έργου της Πίνα Μπάους, αλλά μια υπενθύμιση ότι το Tanztheater παραμένει ζωντανό, αιχμηρό και βαθιά ανθρώπινο. Παρακολούθησα την παράσταση χωρίς πρόγραμμα, χωρίς προετοιμασία. Και ίσως αυτός να είναι ο πιο γνήσιος τρόπος να εισέλθει κανείς στον κόσμο της Μπάους: με ανοιχτή ματιά και χωρίς άμυνες.

Η σκηνή λειτουργεί σαν αίθουσα κοινωνικών συναθροίσεων όπου οι άνθρωποι έρχονται για να δοκιμάσουν την τύχη τους: να συστηθούν, να εντυπωσιάσουν, να ελπίσουν. Η μουσική –παλιά γερμανικά τραγούδια με ηχητική υφή εποχής– δημιουργεί την αίσθηση μιας επαρχιακής αίθουσας χορού, όπου η νοσταλγία συναντά την αμηχανία.

Η επιλογή των χορευτών είναι από μόνη της μια δήλωση. Διαφορετικοί σωματότυποι, διαφορετικές ηλικίες, διαφορετικές παρουσίες. Καμία ομοιομορφία ή προσπάθεια εξωραϊσμού. Η Πίνα Μπάους θέλει να δείξει την κοινωνία όπως είναι: ποικιλόμορφη, αδέξια, ευάλωτη. Οι χορευτές εκτίθενται χωρίς προστατευτικό περίβλημα, και μέσα από αυτή την έκθεση το κοινό αναγνωρίζει τον εαυτό του.

Οι κινήσεις είναι απλές, κοφτές, επαναλαμβανόμενες. Στην αρχή μοιάζουν καθημερινές. Στην επανάληψη αποκτούν ρυθμό, γίνονται τελετουργία, γίνονται γλώσσα. Αυτό είναι το χαρακτηριστικό «αλφαβητάρι» της Μπάους: μια χορογραφία που χτίζεται από μικρές χειρονομίες για να αποκαλύψει μεγάλα συναισθήματα. Η παράσταση κινείται ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: χάος και αρμονία, Διόνυσος και Απόλλων. Στιγμές αποδιοργάνωσης διαδέχονται στιγμές καθαρής συμμετρίας. Η ανθρώπινη φύση παρουσιάζεται σε όλο το εύρος της: από την έκσταση μέχρι την πειθαρχία.

Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται η σχέση των φύλων. Η αγωνία της προσέγγισης, η προσπάθεια να βρεις το ταίρι σου, η αμηχανία της πρώτης κίνησης. Οι γυναίκες εμφανίζονται εύθραυστες, αλλά όχι αδύναμες. Οι άνδρες εμφανίζονται κυρίαρχοι, αλλά όχι ακλόνητοι. Η Μπάους αποκαλύπτει ότι η ισορροπία ανάμεσα στα δύο φύλα είναι πάντοτε υπό διαπραγμάτευση.

Οι χορευτές είναι η δύναμη της παράστασης: χρειάζεται θάρρος για να εκτεθείς έτσι και ακρίβεια για να παραμείνεις αληθινός μέσα σε μια χορογραφία που απαιτεί απόλυτη αμεσότητα. Το Kontakthof δεν τελειώνει με την αυλαία. Συνεχίζεται στις συζητήσεις, στις σκέψεις, στις μικρές στιγμές όπου αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας σε όσα είδαμε. Είναι μια παράσταση που προσφέρει στον θεατή αναγνώριση· την πιο ουσιαστική μορφή θεατρικής εμπειρίας.

Απομένουν 4 μόνο παραστάσεις από αυτή την αναβίωση του έργου της Πίνα Μπάους το οποίο είχε παρουσιαστεί πριν από 37 χρόνια, στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, από το Tanztheater Wuppertal. Η καλλιτεχνική διεύθυνση είναι της Josephine Ann Endicott, μέλους της αρχικής διανομής του 1978 και επί χρόνια βοηθού της Πίνα Μπάους, και του Δάφνι Κόκκινου, μέλους του Tanztheater Wuppertal και βοηθού της Μπάους από το 1993. Ερμηνεύουν (με αλφαβητική σειρά): Θανάσης Ακοκκαλίδης, Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου, Βίκυ Βολιώτη, Κατερίνα Γεβετζή, Δημήτρης Γεωργιάδης, Μαριλένα Δάρα, Δάφνη Δρακοπούλου, Νίκος Ζιάζιαρης, Ναταλία Καλογεροπούλου, Δημήτρης Κολλιός, Μελίνα Κόντη, Νίκος Κουσούλης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Νίκος Λεκάκης, Δημήτρης Μανδρινός, Ιωάννης Μπάστας, Αλεξάνδρα Όσπιτση, Εβίνη Παντελάκη, Πύρρος Θεοφανόπουλος, Έλσα Σίσκου, Βασιάνα Σκοπετέα, Σάνια Στριμπάκου.