Ο κόσμος του Ηλία Καφούρου

Γνώρισα τη δουλειά του Ηλία Καφούρου μέσα από τον Νίκο Αλεξίου. Μου είχε μιλήσει για έναν νέο καλλιτέχνη, βαθιά πνευματικό, που είχε ζήσει στο Θιβέτ, είχε έρθει κοντά στον βουδισμό και σχεδίαζε μάνταλα, προσπαθώντας μέσα από αυτά να χαρτογραφήσει τα δίκτυα που συνθέτουν τον σύγχρονο άνθρωπο. Κυρίως, μου είχε πει ότι έπρεπε να γνωρίσω τον άνθρωπο πίσω από τη δουλειά.

Πολλά χρόνια μετά, και ύστερα από δέκα χρόνια συνεργασίας με τον Ηλία, επιστρέφω συχνά σε αυτή τη φράση. Πίσω από την πυκνότητα των έργων του, την ακρίβεια του σχεδίου, το χρώμα και την αστείρευτη εικονογραφία τους, υπάρχει πράγματι ένας άνθρωπος που παρατηρεί τον κόσμο με σχεδόν εμμονική προσοχή.

Αυτή την Πέμπτη ανοίγουμε στα Δυο Χωριά τη Βαθιά δραματική τέχνη. Δέκα χρόνια μετά την πρώτη μας έκθεση, η δουλειά του έχει αλλάξει, όπως έχει αλλάξει και ο κόσμος γύρω μας. Τα αναγνωρίσιμα ελληνικά στοιχεία των παλαιότερων έργων έχουν υποχωρήσει και ο κόσμος του έχει ανοίξει. Έχει γίνει μεγαλύτερος, πιο σύνθετος, λιγότερο τοπικός. Μέσα του συνυπάρχουν πληροφορία, επιθυμία, φόβος, κατανάλωση, μνήμη, πραγματικότητα και μυθοπλασία. Ένας κόσμος που δεν βρίσκεται πια κάπου συγκεκριμένα, γιατί βρίσκεται παντού. Κι όμως, μέσα σε αυτό το παντού, ο Ηλίας επιμένει στο εδώ. Επιμένει να γράφει στα ελληνικά. Ανάμεσα στις εικόνες του εμφανίζεται η Αθήνα, ο Παρθενώνας, ένας τουρίστας. Μικρές χαραμάδες τόπου μέσα στον χαμό. Ακόμη και την πρόσκληση αυτής της έκθεσης ήθελε να τη γράψει στα ελληνικά. Σαν μια μικρή υπενθύμιση: εμείς εδώ ζούμε. Από εδώ κοιτάζουμε όλα αυτά. Μικροί και ταυτόχρονα μέρος του όλου.

Τα έργα του χρειάζονται χρόνο. Comics, animation, κινηματογράφος και λαϊκή κουλτούρα συναντούν εικόνες της καθημερινότητας και την αδιάκοπη ροή εικόνων της σύγχρονης ζωής. Είναι εύκολο αρχικά να παρασυρθείς από τη δεξιοτεχνία. Από το «πώς το κάνει;». Από τη λεπτομέρεια και την ομορφιά. Αλλά ο Ηλίας δεν ενδιαφέρεται να κάνει διακοσμητική τέχνη. Το όμορφο και το διακοσμητικό έχουν τη θέση τους αλλού στη δημιουργική του ζωή – εδώ και χρόνια σχεδιάζει για τη Hermès. Στην τέχνη του ζητάει κάτι άλλο. Η ομορφιά είναι ο τρόπος να σε κάνει να πλησιάσεις.

Και όταν πλησιάσεις, κάτι σε ανησυχεί.

Ίσως γιατί κάπως έτσι λειτουργούν και πολλές από τις δυνάμεις που βλέπω να απασχολούν τη δουλειά του. Δεν έρχονται ως κάτι απειλητικό. Έρχονται ελκυστικές, εύκολες, χρήσιμες, όμορφα σχεδιασμένες. Μας καλούν να συμμετάσχουμε και, πριν το καταλάβουμε, έχουν ήδη επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε, επιθυμούμε και επιλέγουμε.

Η δουλειά του Καφούρου μιλάει, όπως τη βλέπω, για το σήμερα. Για την πληροφορία που δεχόμαστε αλλά και για όλα όσα εμείς επιλέγουμε να μοιραστούμε. Για τα social media, το marketing, την τεχνητή νοημοσύνη, τον καπιταλισμό, την οικονομία της προσοχής. Για το πόσα δείχνουμε και πόσα κατασκευάζουμε. Για τις εκδοχές του εαυτού μας που προβάλλουμε προς τα έξω και για όσα μπορεί να χάνουμε όσο προσπαθούμε να τους μοιάσουμε. Και, βέβαια, για τις δυνάμεις πίσω από όλα αυτά, που διεκδικούν καθημερινά την προσοχή και την επιθυμία μας.

Υπάρχει όμως μια αλλαγή που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα και στον τρόπο που ο Καφούρος φτιάχνει τα έργα του. Για χρόνια συνδέθηκε με το εξαιρετικά λεπτομερές σχέδιο και μια σχεδόν απίστευτη ακρίβεια. Σήμερα είναι πιο ελεύθερος. Το πενάκι συναντά το μελάνι, το μπαμπού, τη μεταξοτυπία, το χρώμα, τα σβησίματα, την ελεύθερη ζωγραφική. Κάποια έργα παραμένουν πυκνά, άλλα ανοίγουν και αφήνουν κενά. Η δεξιοτεχνία είναι εκεί, αλλά δεν είναι πια το θέμα. Μπορεί να αφήσει μια ατελή γραμμή, ένα σβήσιμο, χώρο για να αναπνεύσει το βλέμμα. Να αφήσει, κατά κάποιον τρόπο, τα άλογα να καλπάσουν ελεύθερα. Η δουλειά δεν έγινε πιο κομψή. Έγινε πιο ελεύθερη. Και ίσως γι’ αυτό πιο ώριμη.

Ο ίδιος λέει ότι το μυαλό μας λειτουργεί σαν κινηματογραφικό στούντιο: είναι αφηγητής και μετά προτζέκτορας. Παίρνουμε όσα συμβαίνουν και φτιάχνουμε ιστορίες στις οποίες σχεδόν πάντα εμείς πρωταγωνιστούμε. Κάπως έτσι κοιτάζουμε και τα έργα του. Το μάτι κινείται, ψάχνει σχέσεις, κάνει συνδέσεις, φτιάχνει τη δική του ιστορία. Μόνο που μπροστά σε ένα έργο δεν υπάρχει επόμενη εικόνα. Πρέπει να μείνεις. Και όσο μένεις, αρχίζεις να βλέπεις διαφορετικά. Ενώ ο Καφούρος φτιάχνει έναν κόσμο που διεκδικεί ασταμάτητα την προσοχή μας, τα έργα του μας ζητούν το αντίθετο: να σταματήσουμε και να κοιτάξουμε.

Ίσως αυτό να είναι τελικά το σύμπαν του Ηλία Καφούρου. Όχι ένας άλλος κόσμος, αλλά ένας τρόπος να κοιτάξουμε λίγο καλύτερα αυτόν στον οποίο ήδη ζούμε. Αυτά που συμβαίνουν γύρω μας, αυτά που μας δείχνουν, αυτά που επιλέγουμε να δείξουμε εμείς. Κι εμάς, μικρούς μέσα σε όλο αυτό, να προσπαθούμε ακόμη να καταλάβουμε ποια από όλες αυτές τις ιστορίες είναι πραγματικά δική μας. Έναν κόσμο βαθιά ανθρώπινο. Και γι’ αυτό βαθιά δραματικό. 

***

Info

Ηλίας Καφούρος - «Βαθιά δραματική τέχνη», σε επιμέλεια Μαρίνας Βρανοπούλου
Εγκαίνια: 17 Σεπτεμβρίου, 19:00-21:00
Διάρκεια: 17 Σεπτεμβρίου – 7 Νοεμβρίου 2026
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη, Τετάρτη, Παρασκευή 11:00 – 19:00, Πέμπτη 12:00 – 21:00, Σάββατο 12:00 – 18:00

Γκαλερί Δυο Χωριά
Λεμπέση 5-7 & Πορίνου 16, Ακρόπολη
Τηλ: 2109241382, 6986600044
E-mail: admin@diohoria.com & info@diohoria.com

Δείτε εδώ το εξώφυλλο του Ηλία Καφούρου στην ATHENS VOICE