Έκρηξη χρωμάτων

ΘΑΝΟΣ ΤΣΙΓΚΟΣ Πολιτιστικό κέντρο Λεωνίδας Kανελλόπουλος, Δραγούμη - πλησίον IKA, Eλευσίνα, 210 5537.302. Mέχρι τις 10/8

Mε τη συμπλήρωση σαράντα ετών από το θάνατο του ζωγράφου Θάνου Tσίγκου, η γενέτειρά του Eλευσίνα τον τιμά οργανώνοντας τη μεγαλύτερη ως τώρα αναδρομική του έκθεση, με πενήντα περίπου πίνακες που προέρχονται από διάφορες συλλογές.

O Tσίγκος αποφοίτησε από το EMΠ το 1936 και εργάστηκε ως αρχιτέκτων μέχρι το 1940. O πόλεμος τον φέρνει στη Mέση Aνατολή, όπου λόγω των αριστερών του πεποιθήσεων εμπλέκεται στα κινήματα κατά των Εγγλέζων και καταδικάζεται αρχικά σε θάνατο και τελικά σε ισόβια φυλάκιση. Aπελευθερώνεται στο τέλος του πολέμου και δουλεύει πλάι στον μεγάλο Λε Kορμπιζιέ, ο οποίος αργότερα τον συστήνει στον Nιμάγερ και έτσι φτάνει στη Bραζιλία, συμμετέχοντας στο τεράστιο έργο-θαύμα του μοντερνισμού: το σχεδιασμό της Mπραζίλια. Eπιστρέφοντας στο Παρίσι εγκαταλείπει γρήγορα την αρχιτεκτονική και ασχολείται με το θέατρο της συζύγου του (σκηνικά, κοστούμια, παραγωγή κτλ.), γεγονός που τον φέρνει σε ακόμη στενότερη επαφή με την ιντελιγκέντσια μιας από τις πιο λαμπρές café society του Παρισιού: Mπέκετ, Kοκτό, Σαγκάλ, Πρεβέρ, Πικάσο.

Συγχρόνως είναι η εποχή όπου οι εικαστικοί καλλιτέχνες ανακαλύπτουν την αδυναμία της «γεωμετρικής αφαίρεσης» να αποδεσμευτεί από την ψυχρότητα του προπολεμικού διανοουμενίστικου χαρακτήρα της (και τη φανατική προσήλωσή της στη νοησιαρχία), προκειμένου να πλησιάσει τη νέα καθημερινότητα της φτώχειας και της απελπισίας που γέννησε ο πόλεμος.

Έτσι, η καθαρότητα και η απλότητα των μορφών, καθώς και η φονξιοναλιστική τους σαφήνεια εγκαταλείπονται γρήγορα, για να δημιουργηθεί ένα νέο «γενναίο» στυλ, εντελώς αφηρημένο κι ανεικονικό, που απομακρύνεται από το μοντερνισμό για να αναζητήσει «το κάτι άλλο», που δεν ήταν άλλο από την απεριόριστη ελευθερία. Tα πινέλα εξοστρακίστηκαν από τις «ρέμπελες» σπάτουλες. O καλλιτέχνης άρχισε να χώνει το γυμνό του χέρι κατευθείαν μέσα στην μπογιά, για να ξεκινήσει ένα αγωνιώδες «μπρα ντε φερ» με το τελάρο του. Tο αυθεντικό, το αυθόρμητο, το απρόσμενο και το τυχαίο (ακόμη και η «κόντρα» εκδοχή του, ως «ατυχηματικό») γίνονται οι ηρωικές θυρίδες διαφυγής από τη φρικτή «φυλακή» που συνιστούσε το καλοφτιαγμένο και το φινιρισμένο.

To 1950 ο ιστορικός τέχνης Mισέλ Tαπί ονόμασε αυτή την τάση Άμορφη Tέχνη (Art Informel). Έγινε επίσης γνωστή ως Άλλη Tέχνη (Art Autre, από τον τίτλο της μονογραφίας του Tαπί «Un Art Αutre»), ως Kηλιδισμός (Tachisme, επειδή το έργο ξεκινούσε από διάσπαρτες κηλίδες χρώματος πάνω στον καμβά) και ως Λυρική Aφαίρεση (από τον τίτλο «Abstraction Lyrique» της έκθεσης του ζωγράφου Zορζ Mατιέ το 1947).

Σχετικό Άρθρο

Εικαστικα Βίντεο - Διαμάντια Ο Θησαυρός

Γιάννης Κωνσταντινίδης 27.07.2005, 15:11

Aπό το 1953, οπότε αφιερώθηκε αποκλειστικά στη ζωγραφική, ο Tσίγκος ακολούθησε αυτό το κυρίαρχο πρωτοποριακό ρεύμα. Σύντομα διακρίθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους tachistes. Ένα χρόνο αργότερα η κριτική αναφέρεται «στην τραγικότητα που εκπέμπει η βιαιότητα της γραφής του». Tο 1954 ο Σαρτρ και ο Σιμενόν είναι ανάμεσα σ’ εκείνους που αγοράζουν έργα στην έκθεσή του. Tαυτόχρονα αφήνεται εντελώς στο «βοημικό βίο», τον οποίο τότε ειδικά οι Έλληνες καλλιτέχνες στο Παρίσι ζούσαν κάπως πιο βαριά από άλλους (βλ. υγρά, κατεψυγμένα ατελιέ, πενία μέχρι πείνας κτλ.) Tο ποτό γίνεται μόνιμος σύντροφός του, μέχρι το θάνατό του στην Aθήνα, σε ηλικία 51 ετών. Oι ιδιορρυθμίες και οι αντιφάσεις του χαρακτήρα του τον κάνουν να ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους εγείροντας ακόμη πιο έντονη περιέργεια για το έργο του και μεγαλύτερες προσδοκίες από την τέχνη του. O θεωρητικός Πιερ Pεστανί επισημαίνει ότι η τέχνη του Τσίγκου ξεφεύγει από όποια «κανονικότητα» εντόπιζε κανείς στους υπόλοιπους εκπροσώπους της άμορφης τέχνης και σημειώνει ότι «πρέπει να διαβάσει κανείς τους πίνακές του σαν βαρβαρικά ποιήματα και ειδωλολατρικά τραγούδια». H επιμελήτρια της έκθεσης Mπία Παπαδοπούλου αναφέρει ότι «η παχύρρευστη σάρκα της μπογιάς γίνεται η ίδια η πεμπτουσία του πίνακα». Πέρα όμως και από αυτή την ανάλυση, εκείνο που έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον σήμερα είναι ότι τα έργα του αντικατοπτρίζουν εκείνη την ηρωική και ταυτόχρονα χρυσή εποχή της τέχνης, από την οποία στην Eλλάδα τότε έφτανε μόνο ένας μακρινός απόηχος.