Ημερίδα για τον αρχιτέκτονα Νίκο Βαλσαμάκη στο Μουσείο Μπενάκη

Υπάρχουν αρχιτέκτονες που περνούν απαρατήρητοι. Που τα δημιουργήματά τους χάνονται κάπου ανάμεσα στα χιλιάδες άλλα κτίρια της πολιτείας. Υπάρχουν όμως κι άλλοι που θα τους θυμούνται για πάντα αυτοί που τους έζησαν και αυτοί που στην πορεία τους μαθαίνουν. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει ο Νίκος Βαλσαμάκης, ένας από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες της χώρας.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1924 και σπούδασε στην αρχιτεκτονική σχολή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Πριν ακόμη ολοκληρώσει τις σπουδές του, είχε ήδη σχεδιάσει την πρώτη του πολυκατοικία, εκείνη της οδού Δημοκρίτου (1951). Ανήκει στη γενιά των αρχιτεκτόνων που μετά τον Β’ Π. Π. κληρώθηκε στα χέρια τους το δύσκολο έργο της ανοικοδόμησης μιας πληγωμένης από τον πόλεμο χώρας. Ο Νίκος Βαλσαμάκης έπαιξε το δικό του ρόλο στο δύσκολο αυτό έργο επηρεασμένος από τον διεθνή μοντερνισμό, χωρίς όμως να ξεχνάει τα στοιχεία της παραδοσιακής ελληνικής αρχιτεκτονικής. Τα έργα του ξεχωρίζουν για τη λιτότητά τους, τις καθαρές γραμμές τους, τη διαύγεια της αρχιτεκτονικής τους έκφρασης, την ιδανική ισορροπία ανάμεσα στο παρόν και στο μέλλον.

Αυτό το Σάββατο, 19 Δεκεμβρίου 2015 το αρχιτεκτονικό περιοδικό «Ελληνικές Κατασκευές» και το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής οργανώνουν Επιστημονική Ημερίδα αφιερωμένη στο έργο του μεγάλου αυτού αρχιτέκτονα.

Στην Ημερίδα, που θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη της οδού Πειραιώς, θα αναδειχθούν οι διαφορετικές πτυχές του συνολικού έργου του αρχιτέκτονα, θα παρουσιαστεί το αποτύπωμά του στην ελληνική μεταπολεμική αρχιτεκτονική και θα συσχετισθεί με εκείνο των συγχρόνων του στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη, κατά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα και μετά. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Η Ημερίδα θα πραγματοποιηθεί σε δύο συνεδρίες (πρωινή και απογευματινή) που η καθεμία θα έχει διάρκεια τέσσερις ώρες. Συνολικά, θα παρουσιαστούν 19 εισηγήσεις, ενώ μετά από κάθε συνεδρία θα ακολουθεί συζήτηση.

Η Ημερίδα συνοδεύεται και από την έκδοση βιβλίου με θέμα τις τρεις εμβληματικές κατοικίες που σχεδίασε και υλοποίησε ο Νίκος Βαλσαμάκης στις αρχές της δεκαετίας του 1960 (πρόκειται για τις κατοικίες Παράσχη και Λαναρά στην Ανάβυσσο, καθώς και για την κατοικία Βαλσαμάκη στη Φιλοθέη). Στην έκδοση που έχουν επιμεληθεί ο Ηλίας Κωνσταντόπουλος και ο Παναγιώτης Τσακόπουλος, περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και αδημοσίευτο υλικό (σχέδια και φωτογραφίες) από το αρχείο του αρχιτέκτονα.

*H Athens Voice είναι χορηγός επικοινωνίας.

Ακολουθεί αναλυτικά το πρόγραμμα της Ημερίδας:

Έναρξη και χαιρετισμοί, 9:50-10:20

Παναγιώτης Τσακόπουλος, Δ/ντής σύνταξης ek magazine

Ηλίας Κωνσταντόπουλος, πρόεδρος Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής

Μάρω Αδάµη, Οµ. Καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, ∆/ντρια ΑΝΑ Μουσείου Μπενάκη

10:20-12:00 Πρώτη Πρωινή συνεδρία

Ενότητα Α: Συναισθηματικές και ιστορικές αποτιμήσεις

Ομιλητές:

1. Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας, αρχιτέκτων, Ομ. Καθηγητής Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ:

«Ο Νίκος Βαλσαμάκης όπως τον γνώρισα και τον έζησα,

κοινές μας επιτυχίες και αποτυχίες, καθώς και ορισμένες σκέψεις

γύρω από την αρχιτεκτονική σήμερα στην Ελλάδα»

2. Δημήτρης Καλαποδάς, φωτογράφος:

«Πώς γνώρισα και πώς έμαθα να φωτογραφίζω την ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

από τον Νίκο Βαλσαμάκη»

3. Νινέττα Τσαλκάνη, αρχιτέκτων:

«Τακτοποιώντας το αρχείο του Νίκου Βαλσαμάκη»

4. Μέμος Φιλιππίδης, αρχιτέκτων:

«Νίκος Βαλσαμάκης / έτσι όπως τον γνώρισα»

5. Σάββας Κονταράτος, αρχιτέκτων, Ομ. Καθηγητής ΑΣΚΤ:

«Ο Νίκος Βαλσαμάκης στον Μεταπολεμικό μας Μοντερνισμό»

12:00-12:30 Διάλειμμα / καφές

12:30-14:30 Δεύτερη Πρωινή συνεδρία

Ενότητα Β: Κριτικές προσεγγίσεις Ι

Ομιλητές:

1. François Loyer, Ιστορικός Τέχνης, Ομ. Διευθυντής Ερευνών, CNRS, Παρίσι:

“Nicos Valsamakis: la beauté pure de l’architecture moderne”

«Νίκος Βαλσαμάκης: Η καθαρή ομορφιά της μοντέρνας αρχιτεκτονικής»

Η ομιλία θα πραγματοποιηθεί στη γαλλική γλώσσα με ταυτόχρονη μετάφραση

στα ελληνικά

2. Ανδρέας Γιακουμακάτος, αρχιτέκτων, Καθηγητής ΑΣΚΤ:

«Πολιτισμικοί κώδικες του σχεδιασμού στην αρχιτεκτονική του Νίκου Βαλσαμάκη»

3. Δημήτρης Φατούρος, αρχιτέκτων, Ομ. Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ:

«Ήρεμες συναρθρώσεις»

4. Ελένη Φεσσά-Εμμανουήλ, Ιστορικός της αρχιτεκτονικής, Ομ. Καθηγήτρια

Ε.Κ. Πανεπιστημίου Αθηνών

«Νίκος Βαλσαμάκης αρχιτέκτων.

Η ανανεωτική δύναμη και διαχρονική αξία του έργου του»

5. Παναγιώτης Τουρνικιώτης, αρχιτέκτων, Καθηγητής, Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ:

«Ταξίδια στην αρχιτεκτονική»

14:30-16:00 Μεσημεριανό Διάλειμμα

16:00-17:30 Πρώτη Απογευματινή συνεδρία

Ενότητα Γ: Εστιάζοντας στο έργο

Ομιλητές:

1. Σοφία Τσιράκη, αρχιτέκτων, Επίκουρη Καθηγήτρια, Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ:

«Κατοικία στη Φιλοθέη: Η διδακτική αξία ενός Αρχιτεκτονικού Παραδείγματος»

2. Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, αρχιτέκτων, Λέκτωρ, Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ:

«Κρυφό Χαρτί: Η Δομή ως Μορφή»

3. Ηλίας Κωνσταντόπουλος, αρχιτέκτων, Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων

Πανεπιστημίου Πατρών:

«Η κρίσιμη συνάρθρωση επίπλου και αρχιτεκτονικής του Νίκου Βαλσαμάκη»

4. Παναγιώτης Τσακόπουλος, Δρ αρχιτέκτων, Διευθυντής Σύνταξης «Ελληνικές Κατασκευές»:

«Η μεταμόρφωση του παραδείγματος:

Ο Νίκος Βαλσαμάκης και η εξέλιξη της αθηναϊκής πολυκατοικίας»

5. Λυδία Γιόκαρη – Βασίλης Χανής, τελειόφοιτοι, Τμήμα Αρχιτεκτόνων

Πανεπιστημίου Πατρών:

«”Μια σύγχρονη εξοχική πολυκατοικία στη Φιλοθέη”:

Η πολυκατοικία επί της Λεωφόρου Κηφισίας 272 του Νίκου Βαλσαμάκη»

17:30-18:00 Διάλειμμα / καφές

18:00-19:20 Δεύτερη Απογευματινή συνεδρία

Ενότητα Δ: Κριτικές προσεγγίσεις ΙΙ

Ομιλητές:

1. Αναστάσιος Κωτσιόπουλος, αρχιτέκτων, Ομ. Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ,

αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών:

«Σημειώσεις για το αρχιτεκτονικό συντακτικό του Νίκου Βαλσαμάκη»

2. Γιώργος Πανέτσος, αρχιτέκτων, Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Πατρών:

«Θέματα τυπολογίας στο έργο του Νίκου Βαλσαμάκη»

3. Στέλιος Γιαμαρέλος, αρχιτέκτων, Υ.Δ., The Βartlett School of Architecture UCL:

«O σιωπηλός αρχιτέκτων και οι εγγαστρίμυθοι ιστορικοί»

4. Δημήτρης Φιλιππίδης, αρχιτέκτων, Ομ. Καθηγητής, Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ:

«Ο κηπουρός κι η Jaguar»

19:20-20:00 Συζήτηση και κλείσιμο της Ημερίδας