Επίσκεψη στη Μεγάλη του Γένους Σχολή της Κωνσταντινούπολης

Ο γλάρος πετάει αντίθετα από τον άνεμο, δεν είναι γρήγορος, αλλά έχει μεγάλες αντοχές. Εκατοντάδες γλάροι, σαν μεβλεβήδες δερβίσηδες σε αργή κίνηση, διέγραφαν κύκλους ανάμεσα στους θηριώδεις ουρανοξύστες της Κωνσταντινούπολης ρίχνοντας το βλέμμα τους στις συστάδες των χαμηλών κτιρίων, στα κόκκινα κομφετί των σημαιών, στην πλημμυρίδα του κόσμου και των δρόμων, στην αχανή μεγαλούπολη, που διαρκώς ξεχειλώνει την ακτίνα της.

Η κοφτερή ανηφόρα στην συνοικία Μουχλίου στο Φανάρι, ήθελε πολλές ανάσες και στρωτά παπούτσια. Από τη ρίζα της, σηκώνοντας το βλέμμα ψηλά σε αποζημίωνε ένα διαμάντι. Το αριστούργημα της Μεγάλης του Γένους Σχολής, στο δεύτερο λόφο της Πόλης, πάνω από τον Κεράτιο Κόλπο.

Αν ρωτούσαμε τους γλάρους θα μας έλεγαν πως από τον αέρα η σχολή μοιάζει με έναν αετό με ανοιγμένα τα φτερά πάνω σε ένα λόφο. Το κτίριο τριώροφο με δύο πύργους θυμίζει μεσαιωνικό κάστρο. Γνωστό και ως «κόκκινο κάστρο», εξαιτίας του χρώματος των τούβλων, προέλευσης Μασσαλίας, που διακοσμούν την εξωτερική του όψη. Χάρη στις δωρεές του Γεωργίου Ζαρίφη, των πατέρων της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου, καθώς κι άλλων δωρητών, στις 30 Ιανουαρίου 1880 εορτή των Τριών Ιεραρχών, τοποθετείται ο θεμέλιος λίθος ενός επιβλητικού ως έμελλε να είναι κτιρίου, που δεσπόζει επί του Κερατίου Κόλπου, στην συνοικία του Μουχλίου κοντά στον ομώνυμο ναό της Παναγίας.

Αρχιτέκτονας ο Κωνσταντίνος Δημάδης. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν από τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄ στις 12 Σεπτεμβρίου 1882. Η δαπάνη του κτιρίου ανήλθε στις 27000 χρυσές λίρες.

Η Μεγάλη του Γένους Σχολή υπήρξε η ζωογόνος πνοή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, της αρχαίας φιλοσοφίας και της ιστορίας, αλλά και ο αναμεταδότης φάρος της ορθόδοξης παρακαταθήκης.

Δεν ήταν τυχαία η επιλογή του ιστορικού κτιρίου για την εκδήλωση απονομής υποτροφιών και τιμητικών διακρίσεων,η οποία πραγματοποιήθηκε εκεί πριν λίγες ημέρες. Τα ξύλινα πατώματα δονούνταν από τον κόσμο που συγκεντρώθηκε, οι περισσότεροι ένιωθαν δέος και μόνο που βρίσκονταν εκεί και η συγκίνηση περίσσευε. Μετουσιωνόταν η ιδέα του διεθνούς επιχειρηματία Βύρωνα Νικολαΐδη, Ρωμιού της Πόλης, ο οποίος πιστεύει ακράδαντα ότι ο ελληνισμός τρέπεται σε φυγή όταν δεν υπάρχει εκπαίδευση, όταν δεν υπάρχει παιδεία. Και είναι προσωπικό όραμα του κ. Νικολαΐδη η συγκεκριμένη πρωτοβουλία στήριξης νέων επιστημόνων -ξεκίνησε πέρυσι- που κατάγονται από την Κωνσταντινούπολη.

Τη σημασία της πρωτοβουλίας του γνήσιου τέκνου της Πόλης διατύπωσε σε μια πρόταση ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος σημειώνοντας ότι «η εκδήλωση απονομής των υποτροφιών είναι μια εορτή της Παιδείας».

Ο προκαθήμενος της Ορθοδοξίας επεσήμανε πως η ελληνική αρχαιότητα όριζε την παιδεία ως αγωγή της ψυχής προς το αγαθό. Να εξελιχθεί όχι σε αυτό που είναι, αλλά σε ό,τι οφείλει να είναι ο άνθρωπος. «Έχει ισχυρό συμβολισμό το γεγονός ότι ἡ τελετή αυτή πραγματοποιείται στην ιστορική Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή. Σε αυτήν χρεωστούμε, μεταξύ άλλων πολλών, την αναζωογόνηση της παιδείας μας μετά την Άλωση. Η ελληνική αρχαιότητα όριζε την παιδεία ως "περιαγωγήν" της ψυχής προς το αγαθό (Πλάτων, Πολιτεία), ως αναφορά όχι σε αυτό που είναι, αλλά σε ό,τι οφείλει να είναι ο άνθρωπος. Και αυτό το "δέον" περιελάμβανε και συνεχίζει και σήμερα να εμπεριέχει γνώση επιστημονική αλλά και αξίες που συγκροτούν τον "ανθρωπισμό" του ανθρώπου».

Γνωρίζουμε σήμερα ότι πιο εύκολη είναι η απόκτηση επιστημονικών γνώσεων παρά η ηθική και πνευματική καλλιέργεια και μόρφωση. Υπάρχει ο Αϊνστάιν της φυσικής, αλλά όχι της ελευθερίας και της ευθύνης.

Περιχαρής ο κ.Νικολαΐδης για το υψηλό επίπεδο σπουδών και προσόντων των υποψηφίων, αλλά κυρίως για την επιθυμία τους να στηρίξουν με την παρουσία και το έργο τους ενεργά την Ομογένεια,είπε απευθυνόμενους στους νέους επιστήμονες:

«Η βράβευσή σας δεν συνιστά μόνο μια οικονομική ενίσχυση, αλλά αντιπροσωπεύει μια ηθική αναγνώριση και επιβράβευση. Εσείς είστε ο κινητήριος μοχλός, η μαγιά για την αναβίωση της Ρωμιοσύνης στην Πόλη. Η People Cert πιστή στη δέσμευσή της θα στέκεται δίπλα στη νέα γενιά η οποία αποτελεί το μέλλον της Ρωμιοσύνης. Για μας είναι υποχρέωση, είναι χρέος τιμής να στηρίξουμε τους νέους, να δημιουργήσουμε δυνατότητες επιστροφής τους στην Πόλη, να μην αφήσουμε τη φλόγα της Ρωμιοσύνης να σβήσει. Η ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινουπόλεως διαχρονικά επένδυε στο μέλλον της, τιμώντας το παρελθόν της. Με το πρόγραμμα υποτροφιών βάζουμε κι εμείς το δικό μας λιθαράκι, συνεχίζοντας ταπεινά αυτή την παράδοση».

Ο νυν διευθυντής, της Μεγάλης του Γένους Σχολής Δημήτρης Ζώτος αναφέρθηκε στην ιστορικότητα του σχολείου, το οποίο «κράτησε ψηλά το φως της γνώσης, της νεοελληνικής παιδείας, διαμόρφωσε τις αξίες του νεοελληνικού γένους με πίστη στο Θεό και ανέδειξε σημαντικές προσωπικότητες της Εκκλησίας, της Πολιτικής των Γραμμάτων και των Τεχνών» και πρόσθεσε:

«Αποτελεί εξαιρετική τιμή για το σχολείο μας να ανοίγουμε τις πύλες μας σε μια σημαντική εκδήλωση του Βύρωνα Νικολαΐδη, ενός μεγάλου ευεργέτη στην πλέον μικρή ομογένεια της Πόλης. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο κ. Νικολαΐδης εγγράφεται σιγά – σιγά στη συλλογική μνήμη των Ρωμιών ως "ο οραματιστής προστάτης του Ρωμαίικου πολιτισμού σε δύσκολους καιρούς"».

Ο πρόεδρος της επιτροπής υποτροφιών, Γιώργος Δουκίδης, καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών στάθηκε στο υψηλό επίπεδο των βραβευθέντων, περιέγραψε τα επιστημονικά πεδία τα οποία ερευνούν, επισημαίνοντας το ήθος και την προσωπικότητας τους.

Οι υποτροφίες στους νέους επιστήμονες προσφέρθηκαν στη μνήμη των διαπρεπών καθηγητών της Πόλης, Βασίλη Κασαπίδη, (καθηγητής Χημείας), Δημήτρη Παντελάρα (καθηγητής Βιολογίας-Γεωλογίας) και Αρίστη Κιμιατζή (καθηγήτρια Μαθηματικών) οι οποίοι υπήρξαν υπόδειγμα συνέπειας και παιδαγωγικής αφοσίωσης.

Οι βραβευθέντες με υποτροφία, ύψους 8.000 ευρώ, του έτους 2024, είναι οι: 

• Θεοδώρα Δελημπάσογλου-Αχτύπη: Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, τμήμα Ψυχολογίας, University of Liverpool, η οποία γεννήθηκε, μεγάλωσε και σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη
• Ευφροσύνη Κορωναίου: Υποψήφια Διδάκτωρ, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ. Είναι απόφοιτος την Φαρμακευτικής Σχολής Αθηνών, με μεταπτυχιακό δίπλωμα στην Μοριακή Βιοϊατρική.
• Σωτηρία-Ίρις Ντολαπτσή: Υποψήφια Διδάκτωρ, Νομική Σχολή, ΕΚΠΑ. Είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής και κάτοχος LL.Μ. στις Διεθνείς Σπουδές - Κατεύθυνση Ιδιωτικού Δικαίου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τρεις ακόμη επιστήμονες αναγνωρίστηκαν με τιμητικές διακρίσεις λαμβάνοντας χρηματικό έπαθλο ύψους 4.000 Ευρώ. Είναι οι:

• Χρυσόστομος Βουτσάς: Μεταπτυχιακός φοιτητής στο πρόγραμμα σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Ηλεκτροχημικών Συστημάτων», απόφοιτος του Τμήματος Χημείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
• Αγγελική Δαμήλου: υποψήφια διδάκτωρ, κέντρο Νευροεπιστημών, University of Zurich.
• Δημήτρης Πρόκος: Υποψήφιος Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας, απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας, κάτοχος μεταπτυχιακού στη Νεοελληνική Λογοτεχνία, τη Συγκριτική Φιλολογία και τη Λογοτεχνική Θεωρία.

Οι βραβευθέντες επιστήμονες εκτός από τις επιδόσεις τους, ξεχώρισαν για την προσωπικότητα τους. Εξέφρασαν με πολλή συγκίνηση αλλά και στιβαρότητα την αγάπη τους για την Πολίτικη ρίζα τους.

Το Ειδικό βραβείο «Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος» που έχει θεσπιστεί προς τιμήν του Πατριάρχη απονεμήθηκε από τον ίδιο στους εκδότες τριών εφημερίδων της Πόλης για τη σημαντική, αδιάλειπτη προσφορά τους στην ενημέρωση και τον Ελληνισμό της Πόλης. Με τη συνεχή παροχή ενημέρωσης συνδέουν τη μικρή κοινότητα των Πολιτών με την ευρύτερη οικογένεια των Κωνσταντινουπολιτών στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες.

Είναι οι εκδότες Μιχάλης Βασιλειάδης της ιστορικής εφημερίδας «Απογευματινή» που εκδίδεται έναν αιώνα, Πέπη Τσουκάτου που εκδίδει την εφημερίδα «Πολίτης» στην Αθήνα και ο Ανδρέας Ρομπόπουλος, της εφημερίδας «Ηχώ». Με το βραβείο αναγνωρίζεται η συμβολή τους στη διαφύλαξη της παράδοσης και η μεγάλη τους αφοσίωση στον διάλογο και την αλληλεγγύη. Με το τέλος της εκδήλωσης συνεχίσαμε με συζητήσεις και επευφημίες στον περίβολο της Μεγάλης του Γένους Σχολής. Φυσούσε αέρας δροσερός και δυνατός. Οι γλάροι εξακολουθούσαν να πετούν κόντρα στον άνεμο.