Η Ελλάδα ανοίγει το «σεντούκι» των δεδομένων: Tι σημαίνει το data.gov.gr για πολίτες, επιχειρήσεις και AI

Σε μια περίοδο όπου τα δεδομένα αποκτούν μεγάλη σημασία για τη δημόσια διοίκηση, την έρευνα, την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών, το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής παρουσίασε τη νέα έκδοση της εθνικής πύλης ανοιχτών δεδομένων data.gov.gr. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο σημείο δημόσια δεδομένα από εκατοντάδες φορείς, με στόχο την ευκολότερη πρόσβαση, την επαναχρησιμοποίηση πληροφοριών και τη μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα δεδομένων.

Τα ανοιχτά δεδομένα είναι, στην ουσία, πληροφορίες που παράγονται από δημόσιους φορείς και διατίθενται για χρήση και επαναχρησιμοποίηση από πολίτες, ερευνητές, δημοσιογράφους, προγραμματιστές και επιχειρήσεις, υπό συγκεκριμένους όρους.

Μπορεί να αφορούν στατιστικά στοιχεία, γεωχωρικά δεδομένα, πληροφορίες για μεταφορές, ενέργεια, περιβάλλον, οικονομία ή άλλους τομείς της δημόσιας δραστηριότητας. Σε διεθνές επίπεδο, θεωρούνται κρίσιμη πρώτη ύλη τόσο για την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών όσο και για την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας.

Το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής παρουσίασε την επανεκκίνηση του data.gov.gr ως ένα βήμα εκσυγχρονισμού του ψηφιακού κράτους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η νέα πλατφόρμα περιλαμβάνει 9.371 σύνολα δεδομένων από 456 οργανισμούς, όταν το 2020 η αντίστοιχη πλατφόρμα αριθμούσε 83 σύνολα δεδομένων από 28 οργανισμούς. Υποστηρίζει 13 υπηρεσίες δεδομένων μέσω APIs, δυνατότητα μαζικών λήψεων, χωρική αναζήτηση και διασύνδεση με την ευρωπαϊκή πύλη δεδομένων, ενώ βασίζεται στην ανοιχτή πλατφόρμα CKAN.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου τόνισε ότι «χωρίς ανοιχτά δεδομένα δεν υπάρχει τεχνητή νοημοσύνη», επιχειρώντας να συνδέσει την πρωτοβουλία με τη σημερινή τεχνολογική συγκυρία, όπου η πρόσβαση σε αξιόπιστα datasets θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για την ανάπτυξη εφαρμογών AI.

Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο τεχνική. «Το πιο δύσκολο είναι να πείσουμε τους φορείς να ανοίξουν τα δεδομένα μέχρι εκεί όπου μπορούν», τόνισε, περιγράφοντας μια από τις χρόνιες δυσκολίες τέτοιων εγχειρημάτων.

«Σημασία έχει σήμερα να βγει προς τα έξω το μήνυμα και να πειστούν οι φορείς για δεδομένα που δεν διέθεταν - είναι τεράστιος ο πλούτος των εφαρμογών», είπε, επιχειρώντας να αναδείξει την πρακτική αξία της διάθεσης δημόσιας πληροφορίας πέρα από τη θεσμική υποχρέωση.

Η κυβερνητική λογική είναι ότι τα δεδομένα πρέπει να είναι «ανοιχτά εξ ορισμού και κλειστά μόνο όταν υπάρχει λόγος», με εξαίρεση φυσικά περιπτώσεις που σχετίζονται με προσωπικά δεδομένα, ασφάλεια ή άλλους νομικούς περιορισμούς. Το θεσμικό πλαίσιο που επικαλείται το υπουργείο περιλαμβάνει τόσο την ελληνική νομοθεσία για την ψηφιακή διακυβέρνηση και τη διακυβέρνηση δεδομένων όσο και τις ευρωπαϊκές προβλέψεις για τα λεγόμενα datasets υψηλής αξίας.

Ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων Βασίλης Καρκατζούνης χαρακτήρισε την προσπάθεια συλλογική άσκηση οικοδόμησης ενός πραγματικού κεντρικού καταλόγου δεδομένων, σημειώνοντας ότι η ποιότητα αποτελεί βασικό ζητούμενο. Όπως ανέφερε, στόχος δεν είναι να δημιουργηθεί μια απλή «αποθήκη αρχείων», αλλά μια λειτουργική υποδομή με χρήσιμα, ενημερωμένα και αξιοποιήσιμα δεδομένα. «Τα ανοιχτά δεδομένα δεν παρουσιάζονται μόνο ως εργαλείο καινοτομίας αλλά και ως θεσμική υποχρέωση του κράτους», επισήμανε.

Άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης του μοντέλου πέρα από το Δημόσιο. «Έχουμε πρόβλεψη για ανάρτηση δεδομένων από ιδιώτες, μπορεί να γίνει και αυτό», δήλωσε, υποδεικνύοντας μια πιθανή μελλοντική επέκταση της πλατφόρμας, εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλοι κανόνες και οι τεχνικές προϋποθέσεις.

Σύμφωνα με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις, η ευρύτερη αγορά των ανοιχτών δεδομένων θα μπορούσε να συνεισφέρει πάνω από 3 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία και να δημιουργήσει τουλάχιστον 1.000 νέες θέσεις εργασίας.

Πρόκειται για προβολές που συνδέονται με τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων εφαρμογών, υπηρεσιών, αναλύσεων και επιχειρηματικών μοντέλων που αξιοποιούν δημόσια πληροφορία.

Ο θεματικός κατάλογος του data.gov.gr

Η νέα πλατφόρμα οργανώνεται ως θεματικός κατάλογος δεδομένων που καλύπτει πεδία όπως η οικονομία, η ενέργεια, το περιβάλλον, οι μεταφορές, η υγεία, η εκπαίδευση, η γεωργία, η δημόσια διοίκηση και η τεχνολογία, ενώ υποστηρίζει δεδομένα σε μορφές αναγνώσιμες από μηχανές, όπως CSV, JSON, RDF και XML, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν πρακτικά από εφαρμογές, ερευνητικά εργαλεία και ψηφιακές υπηρεσίες.

Παράλληλα, προβλέπει διαφορετικά επίπεδα πρόσβασης -δημόσια, προστατευμένη και ιδιωτική- ανάλογα με τη φύση των δεδομένων, ενώ ενσωματώνει πρότυπα μεταδεδομένων και διαλειτουργικότητας για τη διασύνδεσή της με ευρωπαϊκά συστήματα.